Eerlijk goud wint terrein

Germain Mottet
21 januari 2019
De productie van goud is net als die van andere edelmetalen weinig transparant. Maar wist je dat er labels bestaan zoals Fairtrade Gold en Fairmined die uitsluitsel geven over de herkomst van het goud en de omstandigheden waarin het werd ontgonnen?

Eerlijke producten vinden meer en meer ingang, maar bij sommige producten staan we nauwelijks stil bij de herkomst ervan. Dat is het geval bij goud. Wist u dat er nu labels bestaan voor de certificering van de herkomst van het metaal, de werkomstandigheden en de verloning van de delvers? Fairmined en Fairtrade Gold zijn een waarborg voor eerlijk goud.

 

Ontginning in opspraak

Het goud dat vandaag wordt ontgonnen, kent veelvuldige toepassingen: productie van juwelen, elektronische componenten, en zo meer. Dat neemt niet weg dat het om een hoogwaardig product gaat. De intensievere ontginning ervan in de hele wereld veroorzaakt milieuschade en heeft een sociale impact.

De industriële productie, die de kleinschalige goudwinning haast heeft verdrongen, wordt verder ontwikkeld en is schadelijker voor het milieu dan vroeger. Door de toe-eigening van gronden ontstonden er sociale conflicten met de lokale bevolking. De werkomstandigheden van de mijnwerkers zijn er ook niet op verbeterd. De mijnwerkers ademen de giftige dampen in die bij het gebruik van kwik vrijkomen, en worden ziek. Bovendien laat de vergoeding te wensen over. Tot slot draagt de goudwinning - het zoeken en ontginnen van goud - bij tot ontbossing, onder meer in het Amazonewoud.

De werkomstandigheden van de mijnwerkers zijn er ook niet op verbeterd. De mijnwerkers ademen de giftige dampen in die bij het gebruik van kwik vrijkomen, en worden ziek.

Een mijnwerker aan het werk in Soedan
© iStock

Imago oppoetsen

De labels Fairmined en Fairtrade Gold garanderen dat het goud van kleinschalige ambachtelijke coöperatieven afkomstig is die hun arbeiders een correct loon uitbetalen. De leden van deze verantwoordelijke en democratische organisaties kunnen een eerlijke prijs ontvangen. Dankzij een fairtrade-premie kunnen ze gemeenschappelijke projecten uitvoeren. De labels staan voor een waarborg voor betere werkomstandigheden, sociale ontwikkeling en milieubescherming. Verder wordt toegezien op de uitbanning van kinderarbeid en de traceerbaarheid van het goud, de mijn of de juwelier.

De certificering draagt bij tot een beter imago van de goudsector. De labels zijn een gevolg van de toepassing van resoluties van internationale organisaties, zoals Verdrag 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). Het verdrag bepaalt dat de mijnondernemingen de inheemse volkeren moeten raadplegen en de winsten met hen moeten delen. Vaak is de realiteit echter anders.

Goud in cijfers

  • De productie van een gouden ring vereist 50.000 liter water. Daarbij wordt 20 ton toxisch afval geproduceerd
  • 80 à 95% van het goud wordt op industriële wijze geproduceerd
  • Het aantal ambachtelijke gouddelvers wordt op 15 miljoen geschat, wat overeenkomt met 15% van het totaal aantal gouddelvers
  • 30% van het gecertificeerde goud wordt tegen fairtrade-voorwaarden verkocht
  • Eerlijk goud is slechts 10 à 15% duurder
  • Vandaag zijn er minstens 16 goudsmeden in België die met gelabeld goud werken

Gelabeld goud

Het lijkt moeilijk om de werkmethodes van de industrie grondig te veranderen, maar sommigen proberen het toch. Zo bijvoorbeeld de Syanyonja Artisan Miners’ Alliance (SAMA), een organisatie van 600 mijnwerkers in Oeganda. SAMA verwierf in 2016 het Fairtrade-label. Daarvoor moest de organisatie aan bepaalde voorwaarden voldoen, bijvoorbeeld het gebruik van kwik en kinderarbeid afschaffen. SAMA krijgt steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking via het Trade for Development Centre (TDC), met name een kleine 100.000 euro. Door investeringen in de installaties, steun voor certificering en coaching en marketing kan de organisatie een duurzame strategie vastleggen. Het is de bedoeling met dit voorbeeld een aanzet te geven tot andere initiatieven in de hele wereld.

Vandaag zijn er minstens 16 goudsmeden in België die met gelabeld goud werken.

Een goudsmid aan het werk
© iStock

Markttoegang vergemakkelijken

Het ontgonnen goud moet op de markt worden gebracht. Voor het industriële goud bestaan er traditionele kanalen, maar eerlijk goud ontbreekt bekendheid. Netwerken kan een oplossing bieden. CATAPA, een vrijwilligersorganisatie uit Gent, heeft dit goed begrepen. CATAPA sensibiliseert, doet aan lobbying en bevordert de samenwerking tussen de leden van de sector. De organisatie is vooral actief in Latijns-Amerika, maar volgt ook mijnregio’s in Griekenland en Roemenië op. In het kader van de campagne “Generatie Transitie” biedt CATAPA jongeren opleidingen rond duurzame ontwikkeling in de mijnsector aan. Een van haar doelstellingen is het oprichten van een keten voor de afzet van eerlijk goud.

IJveren voor een eerlijke goudhandel is ook de opdracht van Humanum Gold, een initiatief van Vicente J. Balseca Hernandez, dat zich tot doel stelt de eerste fairtradeketen voor goud in België op te richten. Hij wil de mijnwerkersgemeenschappen kansen op ontwikkeling bieden. Geen filantropie, maar instrumenten voor zelfbeheer. De grootste uitdaging hierbij bestaat eruit de lokale bevolking te overtuigen dat ze van methode moeten veranderen. De certificeringskosten zijn ook een hinderpaal. Maar het is het allemaal waard, want zo ontstaan er nieuwe commerciële kansen en kan de transparantie ten aanzien van de verbruiker worden gewaarborgd.

 

Bekijk ook de trailer van een aflevering van ‘Bloed, zweet en luxeproblemen’ waarin 6 kinderen van bekende Vlamingen kennis maken met illegale goudwinning in Ghana. De reeks ‘Bloed, zweet en luxeproblemen’ kwam tot stand met de steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking.

Fair trade
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 7 /32 Duurzame chocolade smaakt nog beter!