2030 is nu: een plan voor de SDG’s

Sophie Carreau
02 oktober 2019
Een onafhankelijk internationaal team van 15 wetenschappers  –onder wie ook onze landgenoot Jean-Pascal van Ypersele – stelde een voortgangsrapport op over de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). Het werd voorgesteld in de marge van de Algemene Vergadering van de VN in New York (september 2019).

Het rapport vormt een aanvulling op het jaarrapport over de SDG’s. Het  brengt de sectoren in kaart waar meer inspanningen vereist zijn en waar snelle vorderingen haalbaar zijn.

Het rapport bevestigt dat er positieve veranderingen te noteren zijn sinds de SDG’s zijn aangenomen. Landen namen maatregelen om het milieu te beschermen, de klimaatopwarming tegen te gaan en de bodem en de oceanen beter te gebruiken. In de privésector kwam het tot een andere – lees duurzame- invulling van het bedrijfsmodel. En ook de civiele samenleving en de ngo’s sloegen de weg in naar duurzame ontwikkeling.

Toch blijven de SDG’s een moeilijk haalbare kaart. Het rapport maakt duidelijk dat het bestaande ontwikkelingsmodel geen hoog duurzaamheidsgehalte heeft. Het is dus niet ondenkbaar dat de voortschrijdende sociale ongelijkheid en de aantasting van het milieu de voortgangcijfers tenietdoen.

Maar de wetenschappers geven de toekomst nog alle kansen, op voorwaarde dat het ontwikkelingsbeleid resoluut een andere richting inslaat. Om dat beleid uit te stippelen en te doen slagen, is een beter begrip van de vele wisselwerkingen tussen elk van de 17 SDG’s een absolute vereiste.

De wetenschappers zijn het erover eens dat we niet anders meer kunnen dan een totaal andere richting uit gaan. Consumptie, productie, voedselproductie, energievoorziening , stedelijke ontwikkeling: het moet anders.

360° ommekeer

De mondialisering had positieve effecten zoals een daling van de armoede, meer werkgelegenheid, toegang tot meer producten en innovatie, maar bleek geen goede zaak op vlak van arbeids- en milieunormen. Als we blijven produceren en consumeren zoals vandaag, dan zijn de doelstellingen moeilijk haalbaar.

De wetenschappers zijn het erover eens dat we niet anders meer kunnen dan een totaal andere richting uit gaan. Consumptie, productie, voedselproductie, energievoorziening , stedelijke ontwikkeling: het moet anders. Dat kan alleen als regeringen, bedrijven, gemeenschappen, de civiele samenleving, u en ik er samen werk van maken. Maar ook de wetenschap mag niet aan de zijlijn blijven staan.

 

Actie!

Het rapport beschrijft wat nodig is om in het volgende decennium de SDG’s te verwezenlijken.

 

Welzijn

Het menselijke welzijn ging er de voorbije jaren op voor, wat niet belet dat anno 2018 nog  8,6% van de wereldbevolking in ”extreme armoede“ leeft, vooral dan in sub-Sahara Afrika en Zuid-Azië.

Wetenschappers benadrukken dat armoede uitbannen en het welzijn van elk individu waarborgen alleen mogelijk is als iedereen toegang heeft tot goede basisdiensten, met name gezondheidszorg, onderwijs, schoon water en sanitair, huisvesting en sociale bescherming.

Verder wijst het rapport erop dat er een einde moet komen aan juridische en sociale discriminatie. Daarvoor is een versterking nodig van de vakorganisaties, ngo’s, vrouwengroeperingen en andere groepen in de samenleving. Met deze partners staat of valt de verwezenlijking van de SDG’s.

Economische groei moet losgekoppeld worden van activiteiten die het milieu kapotmaken.

Naar een eerlijke en duurzame economie

Economische groei moet losgekoppeld worden van activiteiten die het milieu kapotmaken. Armoede, sociale ongelijkheid, gender- en inkomensongelijkheid moeten plaats ruimen voor een eerlijke samenleving die verschillen omarmt, en waar plaats is voor mensen met een handicap.

De armste landen hebben nog een sterk groeiritme nodig om hun sociale voorzieningen en infrastructuur op een behoorlijk niveau te brengen. Maar er mag geen beleid van ongebreidelde groei gevoerd worden dat voor de fouten uit het verleden de andere kant opkijkt. Rijke landen hebben de plicht het gebruik van fossiele brandstoffen en plastic te beperken en openbare en particuliere investeringen te stimuleren die in overeenstemming zijn met de SDG’s.

De omschakeling gebeurt niet van vandaag op morgen. Zo zal het afstappen van fossiele energie banen kosten. Er is nood aan alternatieve activiteiten en bestaansmiddelen.

 

Naar een eerlijk en duurzaam voedselsysteem

Ook de voedsel- en energiesystemen staan voor ingrijpende veranderingen. Ze zijn cruciaal voor gezondheid en welzijn, maar zoals we ze nu kennen, brengen ze onomkeerbare schade toe aan het milieu.

Momenteel leven 2 miljard mensen in een situatie van voedselonzekerheid en lijden 820 miljoen mensen aan ondervoeding. Maar het is ook zo dat vrijwel overal ter wereld het aantal mensen met overgewicht toeneemt. Wat we moeten bereiken is meer voedselzekerheid en een betere voedselvoorziening in de ontwikkelingslanden, enerzijds, en een minder milieubelastende voedselproductie in de ontwikkelde landen, anderzijds. Het begin van een oplossing ligt in het terugdringen van de voedselverspilling en een lagere vleesconsumptie. 

De omschakeling naar een eerlijk en duurzaam systeem gaat niet alleen gepaard met technologische innovatie maar ook met een politieke, institutionele en culturele kentering.

Een olie- en gasraffinaderij
© Shutterstock

Naar een grondig herdacht energiesysteem

Om energie toegankelijk te maken voor iedereen moeten we het hele energiesysteem herdenken. Zo heeft 1 miljard mensen, vooral in sub-Sahara Afrika, nog altijd geen toegang tot elektriciteit. Daardoor hebben meer dan 3 miljard mensen geen andere keuze dan hun voedsel te bereiden met een vervuilende vaste brandstof (zoals biomassa).

De voorbije tien jaar is het aandeel van hernieuwbare energie in de totale energievoorziening met 5,4% toegenomen. Toch liggen de rechtstreekse en onrechtstreekse subsidies voor fossiele energie nog altijd hoger zijn dan de subsidies voor hernieuwbare energie.

Deze energetische ”kloof“ vraagt om oplossingen die van land tot land verschillen en waarbij wordt ingezet op combinaties van energiebronnen ter vervanging van fossiele brandstoffen. Het is aan de actoren van de civiele samenleving om in hun strategieën voor economische ontwikkeling de universele toegang tot betaalbare, betrouwbare, moderne en ”schone“ energie centraal te stellen. Alleen dan zal het lukken om de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs voor een koolstofarme wereldeconomie waar te maken.

Meer dan 3 miljard mensen hebben geen andere keuze dan hun voedsel te bereiden met een vervuilende vaste brandstof (zoals biomassa).

Koken op een houtvuur in Ghana
© Shutterstock

Naar een duurzame stedelijke ontwikkeling

De eindconclusie van het rapport luidt dat als de huidige demografische trend zich doorzet, om en bij 70% van de wereldbevolking in steden zal leven.

De SDG’s in de praktijk omzetten komt erop neer dat politieke leiders en alle geledingen van de maatschappij moeten samenzitten om compacte en weldoordachte steden uit te tekenen met een vlot openbaar vervoer. Daarnaast moeten ze zich engageren voor waardig werk, een goede openbare dienstverlening, aangename, veilige en voor iedereen toegankelijke openbare ruimtes, los van gender, leeftijd, afkomst of handicap.

Ook productiebedrijven en dienstverlenende bedrijven moeten streven naar duurzame en innovatieve oplossingen, bijvoorbeeld op vlak van afvalbeheer.

 

Gemeenschappelijke rijkdommen en milieu

Het rapport staat ook stil bij de bescherming van de mondiale gemeenschappelijke rijkdommen en het milieu zoals de atmosfeer,  oceanen, rivieren, meren en wouden. Er moet een einde komen aan de buitensporige overexploitatie, om de natuurlijke ecosystemen en het regeneratievermogen van de natuur in stand te houden.

Het is tijd dat regeringen, lokale gemeenschappen, de privésector en internationale actoren de handen in elkaar slaan voor het behoud, het herstel en het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen  en te komen tot een verantwoord afvalbeheer.

 

Tot slot

Het rapport pleit ervoor om de SDG’s te hanteren als theoretisch stramien, niet alleen voor beleidsprogramma’s maar ook als een hefboom voor een goede samenwerking tussen alle maatschappelijke spelers om uiteindelijk de overstap te maken naar een duurzaam ontwikkelingsmodel.

 

 

 

 

Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen
Terug Samenwerking
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 2 /11 2030 is nu: actie nodig om SDG’s te bereiken