9 manieren om de wereld duurzaam te voeden

Romain Guns
29 augustus 2018
Industriële landbouw en intensieve veehouderij zijn niet langer onbesproken teeltwijzen. Ze vormen een gevaar voor de mens en voor de planeet. Ze tasten ecosystemen op land en in zee aan en hebben ook een verstikkend effect op de kleinschalige landbouw. Bovendien vormen ze een aanslag op het bosbestand en de zoetwatervoorraden en dragen ze bij aan de klimaatverandering.

Sinds de vorige eeuw is onze band met voedsel grondig veranderd. Voedsel wordt vaak gezien als een sociaal gegeven dat een effect heeft op de maatschappelijke verhoudingen. In deze tijd is het culinaire patrimonium waar ook ter wereld verworden tot een toeristische attractie om het grote publiek mee te winnen. Maar deze ” toeristisering “ van het culinaire erfgoed van bepaalde culturen heeft in heel wat regio’s in de wereld overproductie en overconsumptie in de hand gewerkt, terwijl in andere delen van de wereld de hongersnood toeneemt.

In een gezamenlijk rapport van de FAO en de Universiteit van Oxford stelt deze laatste dat: ”wat we eten van belang is voor onze gezondheid maar ook voor de planeet. Slechts enkele regeringen hebben het voortouw genomen met een pleidooi voor goede voeding die ons kan helpen vat te krijgen op de twee meest acute uitdagingen van onze tijd: goede voeding voor iedereen en de strijd tegen klimaatverandering”.

Blijk geven van burgerzin bij de keuze van wat je eet, is niet onoverkomelijk. Met de nodige kennis en  aandacht lukt het zeker.

Pierre Feillet

Specialisten onderzoeken alleen welk effect de voedselproductie heeft op water, broeikasgassen en energieverbruik. Maar om een volledig beeld te krijgen van de milieueffecten moeten ook de gevolgen voor de biodiversiteit, de lozing van chemische stoffen in water, bodem en lucht en de vernieling van wouden in rekening worden gebracht. De ecologische voetafdruk van de mens meten bleek moeilijk. Het leverde slechts een fragmentarisch en zelfs verdraaid beeld op. Toch verdedigen auteurs zoals Pierre Feillet het standpunt dat het best haalbaar is om “goed te eten” met minder effecten voor het milieu en zelfs het klimaat.

De uitdaging van duurzame voedselproductie aangaan is niet onmogelijk. In een studie die met de steun van de Fédération Wallonie-Bruxelles en Bruxelles environnement is uitgevoerd, geeft Goodplanet.be mogelijke pistes aan.

 

1. Eet seizoensproducten

Alle vervoerswijzen zijn vervuilend, de ene al wat meer dan de andere. De teelt van niet-seizoensproducten in een verwarmde serre zorgt voor 18 keer meer uitstoot van broeikasgassen dan de teelt van seizoensproducten. 

 

2. Kies voor korte keten en lokale producenten

Deze keuze heeft niet alleen een gunstig effect op het milieu vanwege minder verplaatsingen en dus minder uitstoot, maar komt ook de lokale producenten ten goede die het vaak al moeilijk genoeg hebben.

 

3. Kies voor biologische landbouw

Biologische landbouw verbruikt 20% minder energie dan de conventionele landbouw en gebruikt minder of geen stoffen die toxisch zijn voor de gezondheid of de biodiversiteit. De voordelen qua voedingswaarde en de milieuwaarde mogen dan moeilijker te beoordelen zijn, toch haalt biologische voeding het vanuit gezondheidsoogpunt. Bovendien is biologische landbouw op de lange termijn beter voor de bodem die er nu vaak als gevolg van slechte bewerking, roofbouw of een gebrek aan kennis slecht aan toe is. Daardoor kan hij onvoldoende herstellen of minder lang productief zijn. De bodem gezond houden vraagt nochtans niet veel moeite, alleen specifieke aandacht en zorgen, zoals de bodem zo weinig mogelijk verstoren en zoveel mogelijk mulchen (bedekken).

Een groep vrouwen werkt op een rijstveld in Madagascar.
© iStock

4. Verspil geen voedsel

Hoeveelheden beter inschatten en overschotjes verwerken. De FAO heeft berekend dat voor de productie van het voedsel dat elk jaar wereldwijd wordt verspild, een hoeveelheid water nodig is die overeenkomt met het jaarlijks debiet van de Russische rivier de Wolga en dat diezelfde productie goed is voor 6% van de uitstoot van broeikasgassen.

 

5. Wees zuinig met water

Duurzame voedselproductie en efficiënt watergebruik gaan hand in hand. Daarom dient de irrigatie zo zuinig mogelijk te zijn. Een goed onderhouden bodem met voldoende organisch materiaal en een gezonde biosfeer (levende organismen van bacteriën tot wormen) houdt bovendien beter water vast.

 

6. Kies producten die weinig of, beter nog, niet bewerkt zijn

Productieketens worden langer en complexer, wat betekent dat industrieel bewerkte voedingsmiddelen energieverslindend zijn.

 

7. Eet minder vlees

De overconsumptie van vlees maakt intensieve veeteelt noodzakelijk en bijgevolg de teelt van gewassen voor diervoeders. Al in 2006 stelde de FAO: ”Dierlijke productie heeft een grote impact op watervoorraden, bodem en biodiversiteit en versterkt het broeikaseffect”. Minder vlees eten is hoe dan ook beter omdat onze voeding nog altijd te veel dierlijke eiwitten bevat en te weinig plantaardige.

Keuken in een Zuid-Afrikaans restaurant met tal van potten op een gasvuur.
© iStock

8. Kook energiezuinig

Koken op gas is zuiniger en voordeliger dan op elektriciteit.

 

9. Kies bewust voor gekweekte vis

Meer dan de helft (53%) van de vis die wereldwijd wordt geconsumeerd, is afkomstig van Europese viskwekerijen. De balans is positief in die zin dat de voedselefficiëntie van de vis, wat de levering van voedingsstoffen betreft, gunstig uitvalt in vergelijking met andere teelten. De FAO wijst erop dat aquacultuur voedingsstoffen kan leveren met een lage CO2-voetafdruk, wat vooral het geval is bij de teelt van plantenetende soorten.

 

Is er nog hoop?

Er is nog hoop, zoveel is zeker. Uit cijfers van de FAO en de OESO blijkt dat de bevolkingsgroei afneemt waardoor de vraag naar voedsel zou moeten dalen en de productiviteit in de sector van de voedselproductie nog zou toenemen! Angel Gurria, secretaris-generaal van de OESO en José Graziano da Silva, directeur-generaal van de FAO, schrijven deze lineaire daling toe aan de stagnatie van de consumptie van basisvoedsel per persoon en aan een nieuwe vertraging van de wereldbevolkingsgroei. José Graziano da Silva stelt dat de wereld na de groene revolutie nu toe is aan een duurzame revolutie. Tijd dus voor duurzame eetgewoonten waarin plaats is voor een gezonde voeding die rijk is aan voedingsstoffen en die ons helpt zorg te dragen voor het milieu en de biodiversiteit.

Zoals gezegd hebben onze eetgewoonten wel degelijk een invloed op de milieuparameters van de aarde. De weg die voedsel aflegt naar ons bord heeft een aandeel van 20 à 25 % in de uitstoot van broeikasgassen en van 10 % in het wereldwijde energieverbruik. Wat en hoe we eten is dus bepalend voor de wereld die we doorgeven aan de toekomstige generaties.

Voedselzekerheid
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 3 /20 Wat betekent GDPR voor u?