België engageert zich voor geneesmiddelen van goede kwaliteit

Toon De Clerck
28 januari 2019
Ongeveer 1 geneesmiddel op 10 in ontwikkelingslanden is van slechte kwaliteit. Met het Be-cause Health Charter on Quality of Medicines ging België in 2008 een engagement aan om zich in te zetten voor kwalitatieve geneesmiddelen. Toch blijft er ruimte voor verbetering.

België profileert zich als voortrekker om de kwaliteit van geneesmiddelen te bevorderen. In 2017 ondertekende bevoegd minister Alexander De Croo een engagementsverklaring hierover. Toegang tot kwalitatieve medicijnen werd toen nog eens naar voren geschoven als een prioriteit. België focust daar al langer op. Al 10 jaar garandeert het Be-cause Health Charter dat humanitaire en ontwikkelingsprogramma’s producten van hoge kwaliteit leveren. Om dat jubileum in de verf te zetten nodigde de FOD Buitenlandse Zaken in november 2018 meerdere deskundigen uit voor een eendaagse conferentie om de Belgische initiatieven te evalueren en te optimaliseren. Experten uit Niger en Madagaskar deelden hun ervaringen met Glo.be.

 

Van Madagaskar tot Niger

Tahina Andrianjafy is de directeur van SALAMA (Centrale d’Achats de Médicaments Essentiels et de Matériel Médical de Madagascar). SALAMA, opgericht in 1996, is verantwoordelijk voor de controle van medicijnen en medisch materiaal in Madagaskar. Hiervoor werkt ze samen met ngo’s en internationale organisaties, zoals de EU.

Andrianjafy vertelt dat de gezondheidszorg in Madagaskar voor veel uitdagingen staat: ‘Na een periode van politieke instabiliteit rond 2010, daalde het budget voor de gezondheidszorg. Momenteel bedraagt dat budget ongeveer 8% van het bnp, terwijl dat volgens internationale normen 15% zou moeten zijn. Ook de koopkracht van de mensen is problematisch. Ze kunnen het niet betalen.’

Barira Dan Nouhou hekelt andere probleempunten. Zij werkt voor de Nigerese Medicines Regulatory Authority. ‘Niger werkt momenteel een coherent nationaal gezondheidsbeleid uit. Daarbij stuiten we op heel wat obstakels. Veel producten van slechte kwaliteit komen Niger illegaal binnen, omdat we niet in staat zijn om onze grenzen volledig te controleren. Bovendien is de distributieketen – dus het geheel van verdelers die een geneesmiddel tot bij de klant brengen - sterk gefragmenteerd, wat controle bemoeilijkt. Voor de technische controle van de producten hebben we trouwens nood aan ondersteuning, omdat we daar nog geen ervaring mee hebben.’

Zowel Andrianjafy als Dan Nouhou prijzen het Belgisch initiatief. ‘Ik ben verheugd dat ze dit initiatief ondernomen hebben’, vertelt Dan Nouhou, ‘ze engageren zich echt om de kwaliteit van de producten in hun partnerlanden te garanderen.’

Veel producten van slechte kwaliteit komen Niger illegaal binnen, omdat we niet in staat zijn om onze grenzen volledig te controleren. Bovendien is de distributieketen sterk gefragmenteerd, wat controle bemoeilijkt.

Barira Dan Nouhou

Alles kan beter

Dat er de voorbije 10 jaar al goed werk geleverd is, staat vast. Toch blijft er ruimte voor verbetering. Hans Hogerzeil, professor ‘Global health’ aan de Universiteit Groningen, bevestigt de problemen die Andrianjafy en Dan Nouhou aanhaalden.

‘Veel ontwikkelingslanden spenderen gemiddeld veel te weinig aan geneesmiddelen. Volgens een studie van de Lancet Commission zouden landen minstens 13 dollar per jaar per persoon moeten spenderen aan noodzakelijke medicijnen. Maar veel landen halen dat niet. Ook de kwaliteitsgarantie blijft te onzeker in die landen. Medicijnen van slechte kwaliteit kosten een samenleving handenvol geld. Bovendien verlagen ze het vertrouwen van de mensen in de gezondheidszorg én versterken ze de antibioticaresistentie’, vertelt Hogerzeil.

Medicijnen van slechte kwaliteit kosten een samenleving handenvol geld. Bovendien verlagen ze het vertrouwen van de mensen in de gezondheidszorg én versterken ze de antibioticaresistentie.

Hans Hogerzeil - Universiteit Groningen

Om de problemen op te lossen doet Hogerzeil enkele aanbevelingen: ‘Donorlanden moeten technische assistentie verlenen aan de ontwikkelingslanden. Ook schenken ze best geen afgeschreven medisch materiaal. Ze zouden beter naar de noden van de mensen ter plaatse moeten luisteren en dienen producten te leveren die in overeenstemming zijn met de lokale wetten. En natuurlijk blijft verdere financiële steun onontbeerlijk.’

Toch ziet Hogerzeil geen baat in een oorlog tegen de vervalste geneesmiddelen. ‘We zetten beter volop in op kwaliteitsgarantie. Als kwaliteitsvolle medicijnen tegen een schappelijke prijs beschikbaar zijn, zullen mensen de minderwaardige vanzelf links laten liggen.’

Ondanks het Belgisch initiatief van de voorbije 10 jaar, blijft er dus werk op de plank liggen. Of zoals minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo besloot in zijn openingsspeech: ‘We need to get engaged.’

 

Lees ook Waarom nepgeneesmiddelen onaanvaardbaar zijn

De Belgische engagementsverklaring over kwaliteitsvolle medicijnen

Met deze verbintenis was België het eerste donorland dat zich engageerde om op het niveau van de samenwerking met andere regeringen de kwaliteit van de geneesmiddelen te garanderen, en dat zowel in zijn ontwikkelingssamenwerking als in zijn humanitaire programma’s. Ook de uitvoerende partners  (het Belgisch ontwikkelingsagentschap Enabel, medische ngo’s, BIO) zien erop toe alleen degelijke  medicamenten te gebruiken, al is dat niet altijd haalbaar.

Ook op het internationale niveau is ons land onder meer in de Europese Unie en bij de Wereldgezondheidsorganisatie een pleitbezorger voor kwaliteitsvolle geneesmiddelen. Bovendien beschikt ons land over een wet waarin farmaceutische bedrijven verplicht worden om geneesmiddelen te produceren van gegarandeerde kwaliteit, ook als ze bestemd zijn voor de export. Niet alle EU-lidstaten hebben dat al gerealiseerd.

Gezondheid Medicijnen Belgische Ontwikkelingssamenwerking
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 3 /16 Gezondheids-zorg die mensen centraal stelt