België maakt Zuiden weerbaarder

BTC
01 september 2015
De Belgische Ontwikkelingssamenwerking pakt de klimaatverandering op diverse domeinen aan. Hoofdbekommernis: het Zuiden weerbaarder maken. Enkele voorbeelden van de gouvernementele en de multilaterale samenwerking, respectievelijk via de Belgisch Technische Coöperatie BTC en via internationale instellingen.

Waterbeheer in Vietnam

De klimaatverandering zal hard toeslaan in Vietnam: stijgende temperaturen, meer neerslag en dus overstromingen, en een stijgende zeespiegel. Tegelijkertijd trekken mensen massaal naar de steden. De verstedelijking zal naar verwachting pieken tot 50% tegen 2050.
De snelle uitbreiding van het stadsweefsel vormt een serieuze uitdaging voor de stedelijke planning.

Vandaag al heeft het land regelmatig te kampen met overstromingen, met ernstige gevolgen voor levensonderhoud, infrastructuur en gezondheid. Hoe zal Vietnam omgaan met het toekomstig klimaat? Daarom wil de Vietnamese regering de risico’s van een ramp verkleinen en veerkrachtige stedelijke gebieden creëren.

BTC werkt samen met drie kustprovincies (Ha Tinh, Ninh Thuan en Binh Thuan) rond het programma Waterbeheer en stedenbouw in relatie tot klimaatverandering. Het programma gaat na hoe het veranderende klimaat de waterstromen en de zeespiegel zal beïnvloeden in deze provincies en welke impact de overstromingen zullen hebben. Samen met de lokale overheden zal bekeken worden welke aanpassingsacties mogelijk zijn om een antwoord te bieden op dergelijke bedreigingen. Zo kunnen bijvoorbeeld systemen ingezet worden die een vroegtijdige waarschuwing geven zodat de bevolking vlugger uit de gevarenzone geraakt.

Man werkt aan watertransporteringssysteem
© BTC

Groene elektriciteit voor 150.000 Rwandese gezinnen

Om de sociale en economische ontwikkeling in Rwanda te bevorderen, zet de regering zwaar in op elektriciteitsvoorziening. Vandaag produceert het land 130 MW en heeft slechts 17% van de gezinnen toegang tot het elektriciteitsnet. Tegen 2018 wil Rwanda 560 MW produceren en 48% van zijn  huishoudens aansluiten op het elektriciteitsnet. Doel is om zoveel mogelijk energie op een duurzame manier te produceren of te importeren.

In de energiesector spitst de Belgische Ontwikkelingssamenwerking zich toe op elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen en wil ze de toegang tot elektriciteit in plattelandsgebieden verhogen. De energievoorziening is bestemd voor sociale infrastructuur zoals gezondheidsfaciliteiten, scholen en overheidskantoren. Zo heeft BTC samen met de Rwandese overheid vier kleine waterkrachtcentrales gebouwd die bijna 5,5 MW produceren en ongeveer 150.000 gezinnen van elektriciteit voorzien. Elektriciteit naar het platteland brengen verandert het dorpsleven en verbetert de sociale dienstverlening. Er komt economische bedrijvigheid op gang en er worden meer banen gecreëerd buiten de landbouw.
Ook werden zonnepanelen geïnstalleerd in 50 gezondheidscentra. Met de aldus opgewekte elektriciteit kan het personeel de geneesmiddelen koel bewaren en ten allen tijde chirurgische en verloskundige ingrepen uitvoeren.

Elektriciteit naar het platteland brengen verandert het dorpsleven en verbetert de sociale dienstverlening. Er komt economische bedrijvigheid op gang en er worden meer banen gecreëerd buiten de landbouw.

Milieuvriendelijke scholen in Palestina

In Palestijnse scholen is de temperatuur vaak onaangenaam. In de winter is het ijskoud in de klaslokalen en in de zomer bloedheet. Op de westelijke Jordaanoever vinden steeds meer milieuvriendelijke bouwconcepten plaats om het comfort in de klaslokalen te verbeteren. Zo ook de school Wadi al Mughair in Hebron, een pilootproject dat volop gebruik maakt van geothermische energie en zonne-energie.

Op tien meter diepte bereikt de temperatuur het hele jaar door 16 °C. Om deze geothermische energie te benutten, werden ondergrondse tunnels geïnstalleerd en aangesloten op de klassen. Ze zorgen tijdens de winter voor ‘warme’ lucht en brengen ‘koele’ lucht in de zomer. Zonneschoorstenen brengen de luchtstroom op gang. Afhankelijk van de noden, kan de leerkracht de leidingen openen of sluiten.

De school heeft ook een innovatieve zonnemuur. Op de oostkant van het gebouw staan metalen panelen met kleine gaatjes die zonne-energie absorberen en zo lucht voorverwarmen in de winter vooraleer die naar de klaslokalen wordt gevoerd. Op de zuidkant zijn de klassen voorzien van zonnewering om de koelte in de zomer te bewaren. In de winter wordt ze weggehaald om de warmte van de zon te benutten.

De nieuwe school in Bakri gaat nog verder. Groene daken, zonnepanelen, zonnemuren, passieve verwarmings- en koelingstechnieken... allemaal innovaties die energie besparen en aangepast zijn aan de moeilijke lokale weersomstandigheden. De school, resultaat van een architectuurwedstrijd en momenteel in ontwerpfase, moet het ultieme voorbeeld worden van milieuvriendelijkheid gecombineerd met benaderingen die het meest geschikt zijn voor kinderen.

Duurzaam schoolgebouw
© BTC

Tanzaniaanse bevolking beheert eigen hulpbronnen

In Tanzania staan natuurlijke hulpbronnen onder druk. Als de bevolking blijft groeien aan het huidige tempo en de natuurlijke hulpbronnen intensief uitgebuit blijven zonder herinvestering, zullen toekomstige generaties daaronder lijden. Intacte ecosystemen bieden immers een waaier aan diensten en inkomsten.

Daarom helpt de Belgische Ontwikkelingssamenwerking via BTC de lokale bevolking in de Kilomberovallei om de natuurlijke hulpbronnen te beheren. Bedoeling is om het ecologisch evenwicht in de vallei te bewaren terwijl de lokale bevolking beter in zijn  levensonderhoud kan voorzien.

De lokale gebruikers krijgen de verantwoordelijkheid voor het beheer van de natuurlijke hulpbronnen, met de nadruk op wilde dieren, visserij en bossen. Zo blijft de rijke biodiversiteit van moerasland intact, wat de gevolgen van klimaatverandering afremt. Bovendien vergroot deze aanpak het ecologisch bewustzijn van de lokale bevolking en versterkt het de sociale banden zodat ze zich beter kunnen aanpassen aan een omgeving in verandering.

Vrouw haalt visnetten uit het water
© IRD

Least Developed Countries Fund | LDCF

Het LDCF werd in 2001 opgericht als klimaatfonds onder de Global Environment Facility GEF (zie p. 5). In 2014 gaf België 12 miljoen euro steun aan LDCF. De totale steun bedraagt tot nu toe 49,44 miljoen euro.

Het fonds voorziet met National Adaptation Programmes of Action (NAPA’s) dat de minst ontwikkelde landen zich aanpassen aan de klimaatverandering. Het gaat om activiteiten op korte termijn die de betrokken landen weerbaarder moeten maken. De Belgische partnerlanden met LDC-status ontwikkelden een NAPA met steun van het LDCF, verschillende programma’s zijn al in uitvoering.

In Burkina Faso heeft dergelijk project een belangrijke rol gespeeld om risico’s verbonden aan de klimaatverandering te integreren in zeven sectorspecifieke ontwikkelingsstrategieën. Bovendien diende het proces rond Burkina Faso’s nationaal aanpassingsplan als een middel om op middellange en lange termijn de behoeften aan te passen.

Agrobiodiversiteit in de Peruaanse Andes

Victor Rojas woont in Patahuasi, een hoger gelegen dorp in het centrale Andesgebergte van Peru. Hij is een Yachichiq, een bewaarder van voorouderlijke kennis. Van zijn vader en grootvader erfde Victor namelijk een enorme schat aan kennis over de rijke agrobiodiversiteit van Patahuasi. Vooral over de grote verscheidenheid van inheemse granen, peulvruchten en knollen. Hierdoor kan Victor succesvol boeren op verschillende hoogtes en is hij beter gewapend tegen de risico’s van het stormachtige Andesklimaat.
Hij is ervan overtuigd dat dergelijke agrobiodiversiteit de sleutel vormt om de wereldwijde klimaatverandering aan te pakken. Zo inventariseerde Victor 124 variëteiten aan inheemse aardappelen, elk specifiek aangepast aan bepaalde hoogtes en ecologische omstandigheden.

Dankzij de inspanningen van Victor en andere lokale Yachichiq, riep het regionaal bestuur van Apurimac de districten Huayana en Pomacocha uit tot eerste “Agrodiversiteitsbewaarzone” in Peru. Een mijlpaal die het belang van de unieke en waardevolle agrobiodiversiteit van de Peruaanse Andes in de verf zet. Ondanks de klimaatverandering kan men op die manier de toekomstige generaties toch voedselzekerheid bieden. En dat alles in het kader van PRODERN, een project mee uitgevoerd door BTC en het Peruaanse Ministerie van Milieu.

Boeren staan rond hun oogst
© BTC

Internationaal Fonds voor Landbouwontwikkeling | IFAD

Het Internationaal Fonds voor Landbouwontwikkeling (IFAD) ondersteunt arme boeren in ontwikkelingslanden om armoede en honger te bestrijden, maar ook om hun landbouwproductiviteit, inkomen en levenskwaliteit te verhogen.

Kleine boeren worden extra hard getroffen door de klimaatverandering. Daarom ontwikkelde IFAD een specifiek programma om deze boeren weerbaarder te maken tegen een klimaat in verandering: het Adaptation for Smallholder Agriculture Programme (ASAP). In 2013 ondersteunde de Belgische Ontwikkelingssamenwerking ASAP met een bijdrage van 6 miljoen euro.

ASAP is actief in meer dan 30 landen waaronder Mozambique, Niger, Mali, Marokko, Rwanda, Bolivia en Vietnam. Enkele activiteiten: relevante weersinformatie toegankelijker maken voor boeren, waterbeheer en irrigatiesystemen verbeteren voor landbouwproductie, landbouwgewassen diversifiëren, alternatieve activiteiten ontwikkelen als extra inkomen voor boeren, droogteresistente gewassen uittesten en nog veel meer.

Leefmilieuprogramma van de Verenigde Naties | UNEP

Klimaatverandering vormt één van de zeven prioritaire werkdomeinen van UNEP met focus op klimaatweerbaarheid, hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. UNEP heeft partnerschappen met andere VN-instellingen en organisaties, zowel voor mitigatie (ondersteunen koolstofarme ontwikkeling, groene economie) als voor adaptatie. In sommige Belgische partnerlanden voert UNEP samen met het VN-Ontwikkelingsprogramma UNDP het Poverty Environment Initiative uit: armoedebestrijding die rekening houdt met het milieu.

Ecosystem based adaptation is één van de pijlers van het klimaatprogramma van UNEP. Biodiversiteit en ecosysteemdiensten vormen een onderdeel van een algemene aanpassingsstrategie om mensen en gemeenschappen te helpen aanpassen aan de negatieve effecten van klimaatverandering op lokaal, nationaal, regionaal en mondiaal niveau. Gezonde, goed functionerende ecosystemen versterken immers de natuurlijke weerstand tegen de gevolgen van de klimaatverandering en verkleinen de kwetsbaarheid van mensen. Bovendien vormt beheer gebaseerd op ecosystemen een aanvulling op de traditionele acties zoals de ontwikkeling van infrastructuur.

België, al lang partner van UNEP, geeft jaarlijks ongeveer 4 miljoen euro.

Klimaat Water Hernieuwbare energie Biodiversiteit Voeding
Terug Planeet
Imprimer