Boeken op prauwen

Romain Guns
07 november 2018
Elozi Lomponda is de oprichtster van de vzw “Des livres sur les pirogues ”, een vereniging die tegelijk in Noord en Zuid actief is. In het Zuiden komt ze op voor het recht op onderwijs van kinderen die langs de Congostroom wonen om zo de dorpsvlucht tegen te gaan. In het Noorden wil ze inzetten op een beter samenleven en een werkbare Noord-Zuiddialoog op gang brengen.

Wie?

Elozi Lomponda en haar team

 

Wat?

De vereniging “Des Livres sur les Pirogues”

 

Waarom?

Omdat dit aangrijpende project de plattelandsvlucht wil bestrijden door jonge kinderen die in Congo langs rivieren wonen meer veiligheid en betere onderwijskansen te bieden.

Ongeluk met prauw

Ik vind dat je iets van betekenis moet doen in je leven. Daar ligt de kiem van mijn idee voor de vereniging “Des Livres sur les Pirogues ”. Mijn roots liggen in de Democratische Republiek Congo en de overtuiging dat het van belang is om iets voor de Afrikaanse jeugd te doen, is tijdens mijn studiejaren nog sterker geworden. Jongeren in Afrika hebben heel hard nood aan hulp en ondersteuning. 

De jeugd is de toekomst van het continent en is dus voor mij meer dan belangrijk. Toen ik begon te werken, hoorde ik van een ramp met een boot ter hoogte van het dorpje Mankanza, in het noorden van Congo. Het was een prauw met 13 kinderen aan boord, van wie er 5 zijn omgekomen. Dat heeft me echt aangegrepen, temeer omdat twee van de kinderen familie van mij waren. Het moet toch geweten zijn dat tussen 2011 en 2015 meer dan 1000 kinderen zijn omgekomen op weg naar school… En zo jong nog! De oudste was amper 9 jaar. Dit is ronduit hartverscheurend en tragisch. Toen ik het nieuws hoorde, kon ik mij alleen maar afvragen: ‘Hoe kan het dat kinderen op weg naar school het leven laten?’

Dit rampzalige voorval heeft mij wakker geschud en ik ben naar Congo gereisd. Ik had eerder al verteld over mijn plannen om er heen te gaan en over mijn idee om een project voor jongeren op te zetten. Zo kwam het dat ik op de reis vergezeld was van een paar enthousiaste vrienden.

Leerlingen begeven zich in een prauw naar school, zonder begeleiding.
© Elozi Lomponda

Peddelen op eigen risico

Ter plaatse zagen we dat dit vissersdorp dat uit een zeventigtal eilandjes bestaat, echt midden in de Congostroom ligt, wat de eilandengroep moeilijk bereikbaar maakt. Na een vlucht naar Kinshasa en een binnenlandse vlucht, is het nog 8 uur varen tot het dorp en dat is er voor velen te veel aan.

Naarmate we het dorp naderden, zagen we meer en meer kinderen in een blauw-wit schooluniform en met een boekentasje, die helemaal alleen, zonder volwassenen erbij, in gammele prauwen op weg waren naar school. Dat heeft ons het meest getroffen. Later vertelden de kinderen en hun ouders ons dat de eilandengroep maar een paar scholen telt – eigenlijk te weinig  in verhouding tot het aantal dorpelingen en het aantal eilandjes -  en dat de tocht naar school gemiddeld 45 minuten duurt. De kinderen moeten dus naar de dichtstbijzijnde school peddelen, op gevaar van hun leven. De ouders  kunnen het zich niet veroorloven om mee te gaan. De situatie is problematisch, om twee redenen:

Vooreerst zijn de ouders bang voor het gevaar en sturen ze de kinderen dus niet meer naar school. In de provincie Équateur waar Mankanza ligt, gaat amper 35% van de kinderen op schoolgaande leeftijd naar school. De omstandigheden zijn dan ook barslecht: de kinderen vertrekken zonder ontbijt, zitten soms met meer dan 6 in een gammele prauw en moeten zelf roeien. Dan volgen ze les in weinig comfortabele omstandigheden en keren terug naar huis op het warmste uur van de dag.

Uit gesprekken met de kinderen bleek ook nog dat 70% niet kan zwemmen. De Congostroom is zeer gevaarlijk en zelfs een kind dat zeer goed kan zwemmen heeft weinig overlevingskans. Het heeft ons diep geraakt dat van maandag tot zaterdag, ergens ter wereld, kinderen hun leven wagen om naar school te gaan.

De tweede reden is de leegloop van het dorp omdat  de ouders bang zijn en hun kinderen niet meer naar een naburige school willen sturen. Ze verkiezen een groter dorp of de stad. Als gevolg van deze keuze verstikken de stadscentra en raakt het platteland ontvolkt waardoor het geen jeugd en geen toekomst meer heeft.

Dit alles heeft ons tot actie aangezet. Kinderen en jongeren moeten de kans krijgen om in hun geboortedorp te blijven waar ze kunnen opgroeien en zich ontplooien zonder de banden door te knippen. Alleen dan kan de regio erop vooruitgaan, groeien, kortom overleven.

Het was belangrijk dat we de prauw namen. In Afrika staat deze symbool voor het delen en het doorgeven van kennis tussen twee generaties.

Elozi Lomponda
Een overstroomde primitieve klas aan de oevers van de Congostroom.
© Elozi Lomponda

Scholen op palen

We willen een einde maken aan de dorpsvlucht door het recht op onderwijs te verdedigen en kinderen in alle veiligheid en met een gevoel van eigenwaarde school laten lopen.

Wat we in de eerste plaats willen doen, is buurtscholen bouwen zodat elk eilandje zijn school heeft. Die scholen bouwen we op palen zodat ze bestand zijn tegen de zesmaandelijkse overstromingen. Dit vergt behoorlijk wat middelen en die hebben we nog niet. Daarom zijn we een partnerschap aangegaan voor een project in Mosolo, op 66 km van Kinshasa. Daar bevindt zich een school met 225 leerlingen die het aan zowat alles ontbreekt maar het raakte ons dat ze toch openstaat voor kinderen van gemeenschappen op de andere eilandjes. We hebben er een waterput gegraven om de hygiënische omstandigheden te verbeteren en momenteel worden er toiletten gebouwd.

Daarna start de bouw van een boot. Het betreft een schoolboot met 50 plaatsen, vergelijkbaar met een schoolbus in Europa of elders, waarmee de kinderen in alle veiligheid naar school kunnen gaan, onder begeleiding van meerdere volwassenen. Het dragen van een reddingsvest zal verplicht zijn. Voor deze actie kregen we gelukkig de steun van een grote Belgische Youtuber “Math se fait des films“. Hij zal de kosten van de bouw van de eerste schoolboot op zich nemen. Dankzij zijn gulheid kunnen we eind oktober 2018 al met de bouw beginnen.  

Tot slot hebben we in Congo een project opgezet om mensen ervan bewust te maken dat water en de rivier niet zonder gevaar zijn. In de Afrikaanse cultuur is het niet gebruikelijk dat je leert zwemmen en reddings- en eerstehulptechnieken worden ook niet aangeleerd. In mei 2018 hebben we een eerste sensibiliseringssessie gehouden over de gevaren van water. 413 kinderen en 130 leerkrachten kregen uitleg over veiligheid op en langs het water.

Tekening van een school op palen, zoals voorzien door 'Des Livres sur les Pirogues'.
© Elozi Lomponda

Eigen fondsen

Tot op heden krijgen we geen overheidssteun of subsidie. We moesten aan het project beginnen met eigen middelen, maar inmiddels komen er meer en meer giften binnen. De sponsoractie door de jonge Belgische youtuber “Math se fait des films“ heeft een geweldige boost gegeven aan onze zichtbaarheid.

In het begin hadden onze projecten nog niet veel vorm maar daar komt dag na dag en gift na gift verandering in. Zo organiseren we evenementen (er is een tentoonstelling in voorbereiding) en benefietdiners. We zijn uitgegroeid tot een organisatie waarvan de leden de sterkte uitmaken, overtuigd als we zijn van het project. We hebben de ambitie om kinderen die aan de oevers van rivieren wonen in Sub-Saharaans Afrika de gelegenheid te geven zich te ontplooien en hun volle potentieel te bereiken, op de plek waar ze geboren zijn. We werken dus duidelijk op de lange termijn.

Onderwijs DR Congo
Terug Globetrotters
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 2 /7 Werken aan een toekomst voor jongens én meisjes