Bouwstenen voor een klimaatneutraal Europa

Chris Simoens
26 maart 2019
De Europese Commissie heeft een gedetailleerde strategie uitgewerkt om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Hoe wil ze dat realiseren?

In een document van 393 pagina’s doet de Europese Commissie haar strategie uit de doeken. In ‘EU klimaatneutraal in 2050’ gaven we al een algemene inkijk in die strategie. Hier geven we per sector een aantal elementen weer die illustreren hoe de Commissie de klimaatneutraliteit wil realiseren. Natuurlijk kunnen we daarbij niet volledig zijn, enkel een idee geven waar de Commissie naartoe wil. Elke sector zal hoe dan ook inspanningen moeten leveren en alle puzzelstukjes zullen broodnodig zijn.

 

Elektrisch vermogen

  • Hernieuwbare energie – zon, wind, geothermisch, oceaan… - laat toe om het energiesysteem op grote schaal te ‘elektrificeren’. Dat kan zowel bij de eindgebruiker zijn (industrie, gebouwen, transport) als voor de productie van koolstofvrije brandstoffen (‘e-brandstoffen’) en basismateriaal voor de industrie.
  • Elektriciteit kan opgeslagen worden in (verbeterde) batterijen en waterstofgas.
  • Alle elektriciteit moet in 2050 koolstofvrij geproduceerd worden, meer dan 80% moet afkomstig zijn van hernieuwbare bronnen.
Een elektrische wagen aan de laadpaal
© Shutterstock

Industrie

  • De meeste broeikasgassen van de industrie zijn afkomstig van verhitting: stoom, heet water, processen bij hoge temperatuur. Deze kunnen verminderd worden door (1) verhoogde efficiëntie en (2) overschakelen op energiebronnen die koolstofarm of –vrij zijn (elektriciteit op basis van hernieuwbare energie, duurzame biomassa, synthetische brandstoffen en waterstofgas).
  • Een kwart van de industriële uitstoot is afkomstig van processen zoals chemische reacties (dus geen verbranding). Deze kunnen enkel verlaagd worden door de processen te vernieuwen en door de uitgestoten koolstof op te vangen en op te slaan (zie verder).
  • Veel meer inzetten op hergebruik en recyclage (‘kringloopeconomie’) en verschillende sectoren beter op elkaar afstemmen. Dat is zeker essentieel voor kritische materialen als kobalt, zeldzame aarden en grafiet. De EU wordt daardoor minder afhankelijk van het buitenland.
  • Gebruik van nieuwe materialen (zoals composieten waarvan de productie minder energie vergt, bioplastics…) en traditionele materialen zoals hout. Als je sterkere cement gebruikt, heb je er minder van nodig en ligt de uitstoot lager.
  • Fluorgassen gebruikt voor koeling in frigo’s, koelinstallaties en airco vervangen door klimaatneutrale gassen. De uitfasering – tegen 2019 voor de rijke landen, tegen 2028 voor de arme landen – werd al internationaal geregeld.
  • Installaties moeten vernieuwd worden of volledig vervangen (= de ‘volgende industriële revolutie’).
  • Consumenten kunnen vragen naar klimaat- en milieuvriendelijke producten en diensten.
Veel fietsen in Amsterdam.
© iStock

Transport

  • Een diepgaande wijziging van het transportsysteem door (1) efficiëntere voertuigen, (elektrische) voertuigen en infrastructuur met lage of geen uitstoot; (2) op lange termijn overschakelen naar alternatieve, koolstofvrije brandstoffen (waterstofgas, bio-methaan, e-brandstoffen…); en (3) een efficiënter transportsysteem met onder meer inzet van digitalisering, slimme prijszetting, zelfrijdende wagens…
  • Veel meer gebruik maken van koolstofarm publiek transport, deelwagens en koolstofvrij bewegen (wandelen, fietsen…), dichter bij het werk wonen…
  • Transport via drones en fiets.
  • Treinverkeer (voor goederen en passagiers) aantrekkelijker maken tegenover vliegverkeer door de externe kost – de schade aan het milieu - mee te rekenen; hogesnelheidstreinen moeten een volwaardig alternatief worden voor vliegtuigen voor trips op korte en matige afstanden. Daarvoor zijn aanpassingen aan de infrastructuur nodig (‘Trans-European core network’ (TEN-T) en ‘European Railway Traffic Management System’ (ERTM)).
  • Transport over water aantrekkelijker maken, elektrificatie van scheepvaart over korte afstanden…
  • Efficiënter vliegverkeer, gebruik van e-brandstoffen, minder businesstrips door video conferencing…
  • Efficiëntere batterijen zodat ook lange afstanden mogelijk worden (trucks, vliegtuigen…).
Druppelirrigatie van druivelaars in Spanje
© iStock

Landbouw

  • Landbouw is in de EU de voornaamste bron van broeikasgassen, anders dan koolstof (methaan, lachgas). Dat valt niet te vermijden.
  • Inzetten op precisielandbouw en digitalisering voor zeer gerichte irrigatie en bemesting.
  • Aangepaste grondbewerking voor meer koolstofopslag (niet ploegen, bodembedekkers…), anaerobe vergisting (= zonder zuurstof) van mest en landbouwafval voor productie van biogas en elektriciteit, aangepast rundvoeder voor lagere uitstoot van methaan en zo meer.
  • Productie van kunstmest en brandstoffen op basis van hernieuwbare energie.
  • Verlaagd vleesverbruik gepaard met afbouw van veestapel.
  • Mengsystemen zoals boslandbouw (bomen samen met gewassen en/of vee) en combinatie gewas met vee.
  • Binnenwater en zee meer benutten voor de productie van algen en ander proteïnerijk voedsel.
  • De landbouw kan materiaal (‘biomassa’ zoals hout, hennep…) leveren voor biobrandstoffen, biogas en isolatie.

 

Gebouwen

  • Doorgedreven isolatie van gebouwen, betere isolatiematerialen, rationeel energieverbruik (verwarming wat lager zetten, enkel de nodige kamers verwarmen…).
  • Slimme toepassingen zoals met je smartphone je huis efficiënter verwarmen.
  • Volledige omschakeling naar hernieuwbare verwarmingsbronnen: elektriciteit, warmtenetten (afkomstig van verbrandingsovens, restwarmte van bedrijven…), zonnewarmte, hernieuwbaar gas zoals biogas, waterstofgas en e-methaan (op basis van hernieuwbare elektriciteit). Hernieuwbaar gas heeft als voordeel dat de bestaande gasnetwerken kunnen behouden blijven.
Herbebossing van een stuk land.
© iStock

Natuurlijke en kunstmatige koolstofopslag

  • Er zal altijd een zekere mate van uitstoot van broeikasgassen overblijven. Daarom is natuurlijke en kunstmatige koolstofopslag nodig. Vandaag al kan CO2 rechtstreeks uit de lucht gehaald worden met heel grote wieken (‘direct air capture’).
  • Herbebossing of herstel van gedegradeerde bossen, herstel van moerasland en turfland…
  • Verlaten landbouwland opnieuw in gebruik nemen voor productie van hout of andere materialen.
  • Door betere grondbewerking (niet-ploegen, bodembedekking, compost en organisch materiaal…) kan de bodem veel meer koolstof vasthouden.
  • CO2 kan gebruikt worden als grondstof voor onder meer plastics, bouwmaterialen en synthetische brandstoffen.
  • CO2 kan definitief opgeslagen worden in de bodem.
  • Nog heel veel onderzoek en demonstratietests nodig.

 

De EU-strategie gaat niet uit van een toekomstige ideale wereld waarin de meerderheid vegetariër is of enkel korte reizen maakt. Dat betekent dat de individuele burger door zijn keuzes over een niet te verwaarlozen ‘macht’ beschikt.

Natuurlijk moeten de overheden en de bedrijven een gepast kader en producten aanbieden. Toch kunnen de keuzes van individuele burgers de evolutie zeker mee sturen. Bijvoorbeeld door naar klimaat- en milieuvriendelijke producten te vragen, door minder vlees te eten, door zich minder te verplaatsen met de wagen, door minder vaak, minder ver, trager en langer te reizen, en zo meer. Alleen door gezamenlijk inspanningen te leveren, kunnen we de klimaatdoelstellingen halen.

 

Lees ook EU klimaatneutraal in 2050

Andere pistes

 

Ook andere organisaties hebben werk gemaakt van strategieën om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Zo richt de European Climate Foundation, een ‘stichting van stichtingen’, zich specifiek op Europa.

 

Drawdown, een initiatief van Paul Hawken, stelt de 100 meest efficiënte maatregelen voor op zijn overzichtelijke website. De top 5 omvat (1) koelgassen met fluor vervangen door klimaatneutrale gassen; (2) windenergie aan land; (3) voedselverspilling tegengaan; (4) een meer plantaardig dieet en (5) herstel en behoud van tropische bossen.

Klimaat Europese Unie
Terug Planeet
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 5 /17 Bijenteelt, een gouden oplossing