Databescherming in een snel ontwikkelende wereld

Freija Poot
02 juli 2018
Technologie ontwikkelt zich razendsnel. Gevolg? Persoonlijke informatie is meer dan ooit toegankelijk, ook in ontwikkelingslanden. Daardoor kan men gemakkelijk binnendringen in de privésfeer van individuen. Data beschermen is dan ook van noodzakelijk belang voor humanitaire organisaties.

Databescherming is een must

Het recht op privacy is al lang een mensenrecht, de bescherming van persoonsgegevens is echter vrij recent. Meer dan 100 specifieke gegevensbeschermingswetten en –normen op nationale en regionale niveaus zijn goedgekeurd in de afgelopen jaren. Stilaan wordt overal ter wereld aanvaard dat persoonlijke gegevensbescherming een grondrecht is.

Er is absoluut geen reden om soepeler te zijn als het gaat om gegevensbescherming in ontwikkelingslanden. Integendeel zelfs, de toepassing van beschermingsnormen van persoonsgegevens moet prioritair zijn voor alle humanitaire organisaties. Ze opereren immers hoofdzakelijk in noodsituaties, waar databescherming meer dan ooit van belang is om de veiligheid, de levens en het werk van de betrokkenen te waarborgen.

 

Dataverzameling

Humanitaire organisaties kunnen automatisch of niet automatisch persoonlijke informatie verkrijgen, afhankelijk van de beschikbare technologie en omstandigheden. Zo kunnen ze gezondheidsgegevens verwerven voor verschillende doeleinden. Bijvoorbeeld, om essentiële en levensreddende medische bijstand te geven. Daarbij mogen de organisaties niet uit het oog verliezen dat elk individu het recht heeft op de bescherming van zijn gegevens.

 

Obstakels

De uitzonderlijke situaties waarin humanitaire organisaties opereren, brengen specifieke uitdagingen met zich mee. Hoe gaat men het best om met gevoelige informatie die individuen en zelfs hun families in gevaar brengt? Denk aan gegevens met betrekking tot ras of etniciteit, religieuze, politieke en gewapende betrokkenheid, of genetische en biometrische gegevens. Maar zelfs een op het eerste zicht onschuldige lijst met namen kan als gevoelig worden beschouwd. Daarom is een algemene regelgeving voor alle humanitaire organisaties niet zinvol.

Een ander pijnpunt is de wetgeving van de gegevensbescherming van overledenen. Omdat een uniforme benadering ervan ontbreekt, hebben humanitaire organisaties de gewoonte hun eigen beleid aan te nemen op dit gebied. Hoe? Bijvoorbeeld door de regels omtrent persoonlijke gegevens van natuurlijke personen toe te passen op de overledene.

Daar komt bij dat kinderen een bijzonder kwetsbare categorie zijn, die specifieke aandacht vereist. De belangen van het kind staan natuurlijk voorop in alle beslissingen die hen aangaan. Hun meningen en opvatting zijn cruciaal.

 

Een oplossing?

Doordat steeds meer technologieën in gebruik raken, zijn humanitaire organisaties niet langer de enige die persoonsgegevens verwerken met het oog op crisisopvang. Denk maar aan exploitanten van mobiele netwerken en financiële instellingen betrokken bij geldtransferprogramma’s. Deze digitale technologieën resulteren in complexe gegevensstromen waarmee humanitaire organisaties rekening moeten houden bij de beoordeling van hun risico's. Dat kan bijvoorbeeld een gevaar opleveren voor de mensen die in het veld werken bij een gewapend conflict. Opleidingen zijn daarom broodnodig.

 

Bron: Handbook on Data Protection in Humanitarian Action (Christoph Kuner & Massimo Marelli). Met specifieke dank aan Lina Jasmontaite.

Wat doet België?

 

In 2016 heeft de Belgische Ontwikkelingssamenwerking een beleidsnota ‘Digital for Development’ uitgewerkt. Eén van de prioriteiten: een beter gebruik van big data, « massale gegevens ». België wil daarmee een cultuur van verantwoordelijkheid en transparantie tot stand brengen opdat de humanitaire spelers hun eigen verantwoordelijkheid zouden erkennen om de bescherming van persoonlijke gegevens in hun werk te garanderen. Bij de selectie van humanitaire projecten geeft ons land dan ook bijzondere aandacht aan de garantie dat de gegevens van de begunstigden beschermd zullen worden. Overigens vond in maart 2018 in België een conferentie plaats over de bescherming van gegevens bij humanitaire acties. Bij die gelegenheid werd het Handboek over gegevensbescherming (Handbook on Data Protection in Humanitarian Action), gelanceerd, geschreven door het Internationale Comité van het Rode Kruis (CICR) samen met de Brussels Privacy Hub.

Humanitaire hulp Digitalisering Innovatie
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 7 /35 Hoe Therese ziektes helpt voorkomen in Congo