Een doe-het-zelfwinkel voor latrines

Chris Simoens
23 mei 2019
Met de steun van Join For Water (ex-Protos) kunnen de inwoners van Dogbo en Athiémé (Benin) voortaan terecht in een ‘Sanimarché’. Ze krijgen er advies over hygiëne en latrines, en kunnen er latrines en allerlei materiaal kopen.

Hygiënische sanitaire voorzieningen zijn cruciaal voor de volksgezondheid. Gelukkig gaat de toegang ertoe in stijgende lijn. Toch hebben nog steeds 2,3 miljard mensen geen toilet of een degelijke latrine. Zo’n 892 miljoen mensen ontlasten zich in openlucht (achter struiken, in waterlopen, aan de kant van de weg…).

Daardoor raken ziektes zoals diarree, hepatitis A, cholera en polio makkelijker verspreid. Jaarlijks sterven 280.000 mensen aan diarree als gevolg van gebrekkige sanitaire voorzieningen. Geen wonder dat de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG6.2) stellen dat tegen 2030 iedereen toegang moet hebben tot degelijke sanitatie en hygiëne en dat ontlasting in openlucht niet meer mag voorkomen.

 

Zo’n 892 miljoen mensen ontlasten zich in openlucht (achter struiken, in waterlopen, aan de kant van de weg…).

Sanimarché

Dat is wat de ngo Join For Water probeert te bereiken in de regio’s Mono en Couffo in Benin. Ze werkt daartoe samen met de inwoners van een dorp (= een zogenaamde ‘Assainissement Total Piloté par la Commune’). Maar hoe behoud je de toestand als je eenmaal de ontlasting in openlucht hebt uitgeroeid? En wat met een verstedelijkt gebied waar de samenhang tussen de mensen om aan verandering te werken mogelijk minder groot is?

De oplossing ligt volgens Join For Water bij sociale marketing: commerciële marketingtechnieken gebruiken om maatschappelijke veranderingen te realiseren, in dit geval rond sanitair en hygiëne. Zo kwam de ngo op de idee van een ‘Sanimarché’. Daar kunnen mensen zich informeren over latrines en goede hygiëne, ze kunnen er modellen van latrines bekijken, ze bestellen, en allerlei materiaal aankopen. Ook om zelf een toilet te bouwen, afgestemd op hun budget.

In de Sanimarché kunnen mensen zich informeren over latrines en goede hygiëne, ze kunnen er modellen van latrines bekijken, ze bestellen, en allerlei materiaal aankopen. Ook om zelf een toilet te bouwen, afgestemd op hun budget.

Bovenaanzicht van de Sanimarché
© Protos

Vernieuwde latrine

Een heel goed idee, zo lijkt het. Toch kende de allereerste Sanimarché in Dogbo maar een moeizame start. Uit een marktstudie bleek onder meer dat de helft van de gezinnen uit de verstedelijkte wijk Tota hun behoefte nog in open lucht doet. De latrines die er wel zijn, bleken meestal een gewone put te hebben, zonder meer. Wel toonden veel gezinnen zich bereid om een verbeterde latrine te installeren, als ze maar niet te duur uitviel.

Ingaand op deze bevinding besloot Join For Water om een aangepast type latrine te ontwerpen. Ze heeft een soort toiletpot, is geur- en insectenvrij dankzij een sifon en kan met lokale materialen gemaakt worden. De cabine rond het toilet kan afgestemd worden op het budget en de wensen voor comfort van de gebruiker. Zo kan hij opgetrokken worden uit metselwerk of terracotta, en bedekt met staalplaten, tegels of palmtakken. De septische put – afgedekt met een stevige betonplaat - bevindt zich achter de cabine en heeft een binnendiameter van 1,1 m en een variabele diepte.

De speciale latrine kreeg de naam mee van ‘Mɛmɛ xᴐ’ (= huis van de hygiëne; ongeveer uitspreken als ‘meme chgo’), eveneens de naam van de Sanimarché zelf. Mɛmɛ xᴐ moet een sterproduct worden. Het zal ook uitgewerkt worden als een kwaliteitslabel voor alle Sanimarché’s van Join For Water. Zo zijn de klanten zeker van de aangeboden kwaliteit.

 

Een man bekijkt een tekening van een latrine
© Protos

Communicatiecampagne

Daarnaast leidde het marktonderzoek nog tot volgende activiteiten:

  • De lokale overheid bewust maken van de risico’s van het zich ontlasten in openlucht;
  • Jonge verkopers aanstellen om klanten aan te brengen. Ze kregen daartoe de nodige vormingen;
  • Een brede communicatiecampagne: radio-uitzendingen, een promotiekaravaan, promotie-acties, gadgets om het label bekend te maken;
  • Een tweede Sanimarché openen in Athiémé.

Dankzij de gewijzigde aanpak bleken beide Sanimarché’s wel aan te slaan. De verkoop draait vlot en zowel de gemeente als de inwoners kloppen er aan voor advies rond hygiëne en sanitatie.

Maar Join For Water wil nog verder gaan. Zo moeten op termijn beide Sanimarché’s economisch rendabel zijn en dus zelfstandig kunnen draaien. De ngo plant ook in andere regio’s Sanimarché’s te openen. Het merk Mɛmɛ xᴐ moet dé referentie worden als het op advies en innovatie in sanitaire voorzieningen aankomt. De oprichting van een ruimingdienst behoort ook tot de mogelijkheden, naast extra vormingen rond hygiëne.

Het uiteindelijke doel blijft: hygiënische levensomstandigheden voor iedereen in de regio. Daardoor zal de gezondheid verbeteren, vrouwen zullen zich veiliger voelen en meisjes zullen zich minder geremd voelen om naar school te gaan.

Benin Sanitaire voorzieningen
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 3 /14 Film: een krachtig medium voor wereldburgerschapseducatie