Een volk zonder uitweg

Benoit Dupont
01 april 2016
Het conflict in Syrië gaat zijn vijfde jaar in. Grootste slachtoffer is en blijft de burgerbevolking. Miljoenen Syriërs zijn ontheemd of gevlucht, een humanitaire crisis zonder voorgaande. Syrië bloedt leeg. Steden zijn volledig verwoest. De nood aan voedsel en sanitaire voorzieningen, aan financiële en logistieke middelen, is enorm. De dringendste behoeften lenigen en overleven, dat is nu het enige wat telt. Is de internationale gemeenschap zich wel bewust van het menselijke drama dat zich hier afspeelt?

De hel van Madaya

Het is donker en koud en het regent. De eerste 50 vrachtwagens van een humanitair konvooi beginnen de lang verwachte goederen te lossen: voedsel, geneesmiddelen, dekens. We schrijven 12 januari 2016. Dit is Madaya, een Syrische stad van zowat 40.000 inwoners, die al zes maanden lang wordt belegerd en sinds half oktober van alle bevoorrading is afgesneden. Mannen, vrouwen en kinderen die met moeite overleven, wachten wanhopig en al veel te lang op deze hulp. ‘Een menigte uitgehongerde kinderen’, stelt Sajjad Malik, vertegenwoordiger van het VN-vluchtelingencommissariaat (UNHCR) in Syrië, bedroefd vast. Ze hadden alleen nog bladeren, gras en huisdieren te eten. Sinds begin december stierven 28 mensen, van honger en kou en door gebrek aan zorgen. De burgerbevolking zit in een val, omringd door strijdkrachten van het Syrische regime. De Verenigde Naties, het Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC) en de Syrische Halve Maan leiden het konvooi. Voor de hulpverleners ontrolt zich een dramatische situatie. ‘400 personen moeten onmiddellijk worden geëvacueerd, ze zijn in levensgevaar’, verklaarde Stephen O’Brien, hoofd van de humanitaire operaties van de VN. Ze zijn ziek, ondervoed. Die dag bereiken konvooien ook de steden Foua en Kafraya. De hel van Madaya is helaas geen alleenstaand feit, andere steden zijn er even erg aan toe. In totaal (over)leven om en bij de 400.000 Syriërs in steden waar het hen aan alles ontbreekt, omsingeld door het Syrische leger of de rebellen.

Sinds begin december stierven 28 mensen, van honger en kou en door gebrek aan zorgen.

Miljoenen ontheemden

.Het conflict in Syrië is een ingewikkeld kluwen omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn: het Syrische regime en zijn bondgenoten, de intern verdeelde oppositie tegen Bachar el-Assad, de islamisten (IS/Islamitische Staat, het Al-Nusra Front) die een islamitische staat willen en de Koerden die een eigen staat proberen op te richten. Daar bovenop komen de luchtaanvallen van buitenlandse strijdkrachten tegen hun gemeenschappelijke vijand IS, hoewel de belangen en doelwitten van de betrokken partijen verschillen. Deze complexe situatie maakt dat het geweld zich over heel Syrië uitbreidt. De burgers krijgen geen millimeter respijt en staan voor zware keuzes met vergaande gevolgen voor het eigen leven en dat van hun gezinnen: ter plaatse blijven als het nog enigszins kan, of vertrekken als het al niet te laat is … Leven in een belegerde, gebombardeerde stad, het risico lopen gedood te worden of in slavernij te moeten leven. Of op de vlucht slaan, als je er de middelen voor hebt, en het weinig benijdenswaardige lot van vluchteling ondergaan. Te allen koste: trachten zich te beschermen, op de vlucht slaan voor het geweld en de barbarij waar je niet om hebt gevraagd. Deze catastrofale situatie houdt in dat de overgrote meerderheid van de Syriërs aangewezen is op humanitaire hulp. De nood wordt met de dag groter in deze nooit geziene humanitaire crisis. Volgens ramingen van begin 2016 hebben 13,5 miljoen Syriërs humanitaire hulp nodig en leven 4,5 miljoen burgers in een belegerd of moeilijk toegankelijk gebied. Er zijn 6,5 miljoen ontheemden geteld en 4,5 miljoen vluchtelingen. Niet te vergeten de meer dan 250.000 slachtoffers!

 

Volgens ramingen van begin 2016, zijn er 6,5 miljoen ontheemden geteld en 4,5 miljoen vluchtelingen.

Wie voor de gevechten op de vlucht slaat, zoekt in eerste instantie veiliger gebieden in Syrië zelf op. Dat zijn de ontheemden of de Internally Displaced Persons (IDPs). Anderen vluchten naar de buurlanden Turkije, Libanon, Jordanië, Irak en Egypte. Ten slotte zijn er diegenen die onze contreien proberen te bereiken om er asiel aan te vragen. Al deze mensen leven in een zeer kwetsbare situatie. In de opvangkampen krijgen ze eerst en vooral drinkwater, eten, zorg en sanitatie, en ze vinden bescherming. Buiten de opvangkampen is er alleen hulp in de vorm van schuilplaatsen en voedselbonnen. Enkele projecten richten zich op onderwijs voor Syrische kinderen.

Vader en kind in een vluchtelingenkamp
© The World Bank/Dominic Chavez

België trekt 75 miljoen euro uit

Op de Conferentie van Londen Supporting Syria & the Region van 3 en 4 februari 2016 kwamen de internationale gemeenschap en de donoren bijeen om een ambitieus hulpplan voor Syrië uit te werken. De benodigde middelen werden geraamd op 9 miljard dollar. België zegde voor de periode 2016-2017 een bedrag van 75 miljoen euro toe voor humanitaire interventies in Syrië en buurlanden Jordanië, Libanon en Turkije. Bedoeling is ervoor te zorgen dat de vluchtelingen die in de regio gebleven zijn, in waardige omstandigheden kunnen leven. De steun gaat dan ook naar gezondheidszorg en onderwijs en zal ingezet worden om te voorzien in goede hygiënische omstandigheden en een betere toegang tot werk. ‘De steun en het engagement van de internationale gemeenschap kunnen het verschil maken’, aldus onze Eerste Minister Charles Michel.

 

 

Sinds het begin van het conflict kende België al 83,8 miljoen euro toe voor rechtstreekse humanitaire hulp in Syrië en de buurlanden.

Sinds het begin van het conflict kende België al 83,8 miljoen euro toe voor rechtstreekse humanitaire hulp in Syrië en de buurlanden, hetzij via de Emergency Response Funds hetzij via acties die worden uitgevoerd door humanitaire ngo’s, de VN of het ICRC (Glo.be 4/2015, p. 26). Samen met de hulp voor Irak maakt dat een totaal van 90,2 miljoen euro. België levert ook een bijdrage aan de werkingsmiddelen van een aantal internationale organisaties die op het terrein werkzaam zijn, en aan globale humanitaire fondsen. Het gaat dan om onrechtstreekse financieringen waarbij het niet mogelijk is de Belgische bijdrage voor een bepaalde crisis precies te berekenen.

Civiele samenleving luidt alarmbel

Eén ding is duidelijk: de strijdende partijen blijven maar de resoluties van de VN-Veiligheidsraad en het internationaal humanitair recht schenden. Civiele voorzieningen zoals scholen, ziekenhuizen en woningen liggen in het visier. Grote gebieden zijn belegerd en de inwoners blijven er verstoken van het levensnoodzakelijke. De levensomstandigheden van het Syrische volk verslechteren naarmate het conflict langer  duurt en heviger wordt. De humanitaire actoren eisen niet enkel voldoende financiële middelen – succesvol resultaat van de Conferentie van Londen - maar ook een politiek engagement van de hele internationale gemeenschap om de schendingen van het internationaal humanitair recht te veroordelen, permanente en ongehinderde humanitaire toegang te verkrijgen en de rechten van vluchtelingen te waarborgen.

Deze dringende eisen werden in een gezamenlijke verklaring in de vorm van ‘An appeal to end the suffering in Syria’ voorgelegd aan de politieke leiders. Tijdens zijn bezoek aan Damascus op 21 januari verklaarde Filippo Grandi, Hoog-Commissaris voor Vluchtelingen van de VN: ‘De mensen hebben onze hulp nodig. Nu nog een kind van honger zien sterven, zou verschrikkelijk zijn. De crisis in Syrië is de belangrijkste crisis die UNHCR moet aanpakken.

De enige oplossing ligt in een vredesproces waarbij de partijen die Syrië een vreedzame toekomst willen geven aan de onderhandelingstafel gaan zitten. De VN-diplomatie zet zich daarvoor in en nodigt de belangrijkste partijen uit voor onderhandelingen in Genève.

Het drama in Syrië speelt zich af voor de poorten van Europa, iets meer dan 4000 kilometer scheiden Damascus van Brussel. In een geglobaliseerde wereld gaat het om onze buren.

 

Vluchtelingenkamp van Zaatari in Jordanië waar 80 000 Syrische vluchtelingen leven.  23 juni 2015.
© The World Bank/Dominic Chavez
Humanitaire hulp Syrië Conflict
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 47 /47 Wereldvoedselprogramma koopt aan bij kleine boeren