Film: een krachtig medium voor wereldburgerschapseducatie

Antoine Delers
14 mei 2019
Dankzij film kan je mensen bewust maken van de wereldproblemen. Daarom financiert België audiovisuele projecten die het grote publiek een ruimere kijk op de wereld geven.

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking erkent de kracht van audiovisuele producties. In het kader van de wereldburgerschapseducatie, een van haar opdrachten, geeft zij dan ook financiële steun voor audiovisuele producties over vraagstukken inzake duurzame menselijke ontwikkeling in het Zuiden. We hadden daarover een gesprek met Élise Pirsoul, medewerkster van de dienst Ontwikkelingseducatie van de FOD Buitenlandse Zaken, Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Waarom financiert België dergelijke projecten?

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking wil werk maken van de wereldburgerschapseducatie van de Belgen. Het is immers nodig de Belgische burgers bewuster te maken van de wederzijdse afhankelijkheid tussen het Noorden en het Zuiden, maar het is evengoed van belang te sensibiliseren, te responsabiliseren en de bewustwording van wereldproblemen te stimuleren. Audiovisuele producties vormen een krachtig medium voor de sensibilisering van het grote publiek. Films wakkeren de bewustwording aan en dragen ertoe bij dat de kijkers dieper beginnen na te denken over wat er op het spel staat. Dat is de basis voor wereldburgerschapseducatie. ‘Dankzij film kunnen we vrij makkelijk een breed publiek bereiken’, zegt Pirsoul. ‘Zo kan je op een of twee uur tijd een situatie vanuit verschillende invalshoeken belichten. Dat is de beste manier om terzelfdertijd veel mensen te bereiken, en wat meer is, een film kan steeds opnieuw worden getoond.’

Dankzij film kunnen we vrij makkelijk een breed publiek bereiken. Zo kan je op een of twee uur tijd een situatie vanuit verschillende invalshoeken belichten. Dat is de beste manier om terzelfdertijd veel mensen te bereiken, en wat meer is, een film kan steeds opnieuw worden getoond.

Élise Pirsoul

Welke projecten worden gesteund?

In het kader van zijn educatieve opdracht verleent België financiële steun voor fictie of tekenfilms, documentaires, reeksen en TV-events en ondersteunt het de promotie van films die bedoeld zijn voor een brede distributie/verspreiding.

Het gaat daarbij niet om steun aan de cultuursector, maar om steun voor de productie van middelen voor wereldburgerschapseducatie. Er wordt een selectie gemaakt van de projecten aan de hand van de behandelde thema’s die verband moeten houden met de bewustmaking over de Noord-Zuid-betrekkingen en over mondiale ontwikkelingsvraagstukken zoals gendergelijkheid, humanitaire hulp, mensenrechten, armoede en sociale ongelijkheid. Bovendien moeten de projecten een grote reikwijdte hebben zodat een brede verspreiding gewaarborgd is. Er gaat ook veel steun naar producties met een pedagogische begeleiding.

Hoe verloopt de selectie?

België verleent steun in de vorm van een cofinanciering die aan de productiehuizen wordt toegekend na een grondige selectie. Elk jaar wordt een oproep gelanceerd om projecten in te dienen. Een selectiecomité analyseert de ingediende dossiers en kent financiële steun toe aan de best gerangschikte projecten, binnen de grenzen van het beschikbare budget. De afgelopen jaren trok België een bedrag tussen 700.000 euro en 1.200.000 euro uit voor audiovisuele producties.

In het selectiecomité zetelen deskundigen op vlak van ontwikkelingssamenwerking, audiovisuele producties, pedagogie en wereldburgerschapseducatie, waaronder vertegenwoordigers van:

  • de Franse Gemeenschap (Fédération Wallonie-Bruxelles - FW-B);
  • het Vlaams Audiovisueel Fonds  (VAF); en
  • Kleur Bekennen/Annoncer la couleur, het programma voor wereldburgerschapseducatie van Enabel, het Belgische Ontwikkelingsagenschap.

Het comité telt sinds kort ook een expert(e) inzake stereotypen uit de Afrikaanse diaspora. Deze heeft als taak om te onderzoeken op welke manier Afrika, personen met een andere culturele achtergrond en het thema gendergelijkheid worden voorgesteld in de ingediende projecten. Doel: audiovisuele projecten financieren die breken met de koloniale kijk. ‘We moeten opletten met hoe we iets in beeld brengen. Beelden vormen de geest. Soms speelt er onbewust een zeker paternalisme waarbij Afrika als slachtoffer en de blanken als redder worden voorgesteld’, legt Élise Pirsoul uit.

Wie meer informatie wenst over de indiening van projecten, kan het vademecum raadplegen.

 

We moeten opletten met hoe we iets in beeld brengen. Beelden vormen de geest. Soms speelt er onbewust een zeker paternalisme waarbij Afrika als slachtoffer en de blanken als redder worden voorgesteld

Élise Pirsoul
Affiche van de film Insyriated met daarop 3 Syrische vrouwen
© Insyriated

Enkele voorbeelden van cofinanciering

  • In 2012 kreeg Chevaux de Dieu een financiële steun van 37.100 euro. Deze productie uit Marokko behandelt de radicalisering van twee jonge broers en hun vrienden die uiteindelijk zelfmoordaanslagen in Casablanca voorbereiden. De film werd onder meer bekroond op het Filmfestival van Cannes.
  • In 2013 kreeg L'Homme qui répare les femmes : la colère d'Hippocrate een financiële steun van 30.000 euro. Deze film getuigt van de onophoudelijke strijd van dr. Mukwege. De Congolese gynecoloog helpt vrouwen die tijdens de oorlog aldaar slachtoffer werden van seksueel geweld. Dr. Mukwege ontving tal van prijzen voor zijn strijd, zoals de Koning Boudewijnprijs voor Ontwikkeling in Afrika in 2011, de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken in 2014 en de Nobelprijs voor de Vrede in 2018.
  • In 2016 kreeg de film Insyriated  een subsidie van 35.000 euro. Het verhaal gaat over een Syrisch gezin tijdens de oorlog en toont de gevolgen van die oorlog voor de burgerbevolking. De film werd bekroond met de Magritte du Cinéma in 2018 in verschillende categorieën, onder andere voor beste film.
  • In 2018 kreeg de VRT-reeks Kinderen van de kolonie financiële steun voor een bedrag van 100.000 euro. De reeks toont een reeks getuigenissen en verschillende standpunten over het leven tijdens de kolonisatie. Bekijk de 6 afleveringen van Kinderen van de kolonie.
  • In 2018 werd het AfricaMuseum in Tervuren heropend. Het was een tijdlang gesloten vanwege omvangrijke herstructereringswerken (renovatie en nieuw tentoonstellingsconcept). Naar aanleiding van de heropening stelde de Belgische Ontwikkelingssamenwerking enkele door haar gefinancierde films voor en organiseerde de RTBF een debatavond in het museum. Daarbij werden standpunten naar voor gebracht die verder gaan dan het discours  dat het grote publiek doorgaans te horen krijgt.

Lees ook Waarom film en ontwikkeling hand in hand gaan

FESPACO

Projection nocturne en plein air d'un film au festival du FESPACO

©Africalia

 

FESPACO (Festival panafricain du cinéma et de la télévision de Ouagadougou) is het Panafrikaanse Film- en Televisiefestival in Ouagadougou. Het is een van de grootste filmfestivals in Afrika dat dit jaar zijn 50e verjaardag viert. Het vindt om de twee jaar in de hoofdstad van Burkina Faso plaats. Het festival toont zeer goed het belang aan dat cultuur heeft bij de ontwikkeling van een land.

 

Burkina Faso is een kleine Afrikaanse staat die te lijden heeft onder extreme armoede en waar de veiligheidssituatie heel onzeker is vanwege het djihadisme. En toch slaagt het land erin een event van deze omvang te organiseren. Het festival geeft een belangrijke economische impuls aan Burkina Faso. Er ontstaat namelijk een parallelle economie rond het festival dat niet alleen veel kijkers lokt, maar ook handelaars en zakenlui. De filmindustrie stelt bovendien veel mensen tewerk.  Men zou kunnen spreken van een culturele industrie die werk en geld oplevert, of van een privésector in sterke ontwikkeling.

 

Het event is ook een gelegenheid om vanuit Afrikaans perspectief  te spreken, want er zijn maar weinig plaatsen waar dat gebeurt. ‘Om een endogene ontwikkeling op gang te brengen, om de eigen ontwikkeling vorm te geven, moet je zeggenschap hebben over de beeldvorming’, licht Élise Pirsoul toe. ‘Het probleem is dat Afrika die zeggenschap over die beeldvorming en dus over wie het is, niet meer heeft. Vaak wordt een negatief beeld opgehangen dat in het Noorden vorm werd gegeven en waarin Afrika wordt voorgesteld als het continent waar oorlog en armoede heersen. Die beeldvorming heeft een grote invloed op het zelfvertrouwen van dit continent, zijn inwoners en zijn ontwikkelingspotentieel. De beeldvorming door de Afrikaanse landen zelf, via films, vormt een uitstekend middel om het vertrouwen te versterken en een positieve ontwikkeling op gang te trekken’

 

FESPACO gaf ook de aanzet tot de oprichting van een filmschool. Het Institut supérieur de l’image et du son (ISIS ) ging partnerschappen aan met andere Afrikaanse filmscholen, maar ook met Belgische instituten  (IAD en INSAS). Het is mede aan FESPACO en aan deze school te danken dat meer en meer Burkinezen in de filmwereld werken.

 

‘Cultuur, film, ideeën en beelden van anderen zien, dat alles  draagt bij tot de ontwikkeling van een kritische geest en de bestrijding van onwetendheid’, besluit Pirsoul. In Burkina Faso staat FESPACO voor de kracht van het denken als weerwerk tegen de djihad. Voor zijn ontwikkeling heeft een land ook nood aan geestelijk voedsel. Het is deels aan de cultuur te danken dat de Burkinezen een open geest hebben ontwikkeld.

 

Voor meer informatie, surf naar de website van het festival.

Cultuur Wereldburgerschap Onderwijs
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 3 /3 MOOOV: wereldfilms die genezen