Geen ontwikkeling zonder vrede

Chris Simoens
01 september 2015
Vrede vormt één van de vijf pijlers van de VN-Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling. Er is ook een aparte SDG aan gewijd: SDG16. Hypocriet? Of net essentieel voor een waarachtig duurzame ontwikkeling?

‘We zijn vastbesloten om te bouwen aan vredevolle, rechtvaardige en inclusieve samenlevingen, vrij van angst en geweld. Er kan geen duurzame ontwikkeling bestaan zonder vrede en geen vrede zonder duurzame ontwikkeling.’ Aldus het voornemen geformuleerd onder de pijler ‘vrede’ in de duurzame ontwikkelingsagenda en dus onderschreven door alle VN-lidstaten. VN-Secretaris-Generaal Ban Ki-moon voegde daaraan toe: ‘En al evenmin zonder respect voor mensenrechten.’

Heel mooi, maar klinkt dat niet wat al te onrealistisch? Inderdaad luidt de kritiek: wat heeft dat voor betekenis? Ook dictators plaatsen hun handtekening waarna ze onverstoord hun machtspolitiek van geweld voortzetten. Het wereldplaatje van bloedige conflicten oogt inderdaad weinig hoopgevend, om alleen maar het Midden-Oosten, Afghanistan, Somalië en Oekraïne te noemen. Kwam er in de geschiedenis van de mens één moment voor waarop er overal vrede heerste?

We kunnen de vraag ook anders stellen: hoe realistisch is een ambitieuze ontwikkelingsagenda die geen rekening houdt met vrede en veiligheid? Waar oorlog woedt, waar mensen zich niet veilig voelen, kan ontwikkeling niet opbloeien. Want dan overheerst de bekommernis om te overleven en ontbreekt de motivatie – en de mogelijkheid - om zich ten volle in te zetten.

Waar oorlog woedt, waar mensen zich niet veilig voelen, kan ontwikkeling niet opbloeien. Want dan overheerst de bekommernis om te overleven en ontbreekt de motivatie – en de mogelijkheid - om zich ten volle in te zetten.

Toch betekent vrede niet dat conflicten ophouden te bestaan. Conflicten zijn des mensen. Opinies en standpunten verschillen nu eenmaal. Het komt erop aan met conflicten te leren omgaan, ze uit te praten, begrip op te brengen voor diverse visies. Conflicten vermijden lost niets op, integendeel het laat spanningen voortsudderen. Een vredevolle samenleving is in de eerste plaats een samenleving met respect voor uiteenlopende meningen. 

Natuurlijk blijft het essentieel om de aanleiding tot onenigheid zoveel mogelijk weg te nemen. En die aanleiding ontstaat wanneer burgers een tekort ervaren om een menswaardig leven te leiden terwijl anderen dat wel kunnen. Vandaar dat de SDG’s vooropstellen dat elk mens in zijn behoeften moet kunnen voorzien, of het nu gaat om voedsel, water, huisvesting, gezondheid, werk of gelijke rechten.

SDG10 spitst zich toe op ongelijkheid (p. ). Niet alleen qua inkomen, maar ook wat betreft de toegang tot opportuniteiten, zowel sociaal, economisch als politiek. ‘Niemand mag achterblijven.’ SDG4 pleit voor onderwijs dat een cultuur van vrede en geweldloosheid promoot, naast wereldburgerschap en de waardering van culturele verschillen.

Toch betekent vrede niet dat conflicten ophouden te bestaan. Conflicten zijn des mensen. Opinies en standpunten verschillen nu eenmaal. Het komt erop aan met conflicten te leren omgaan.

Ook klimaatverandering en aantasting van het milieu kunnen aanleiding geven tot conflict. Beide kunnen immers grote gebieden onleefbaar maken waardoor miljoenen mensen op de vlucht slaan. Dat kan tot onrust leiden. Daarom zijn klimaat, milieu en migratie eveneens belangrijke aandachtspunten bij de SDG's.

Ten slotte wil SDG16 - hét vredesdoel - illegale geldstromen, wapenhandel en corruptie tegengaan en degelijke, betrouwbare instellingen uitbouwen. Iedereen dient toegang te hebben tot een correct rechtssysteem, alsook tot informatie. En bij de besluitvorming moet elk individu zijn zeg kunnen doen.

De Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling biedt dus wel degelijk een stramien voor een vredevolle(re) wereld. Natuurlijk blijven het idealen, streefdoelen. De formulering maakt ze in elk geval concreet. Bovendien gaat er hoe dan ook een morele kracht uit van deze agenda die door alle landen ondertekend werd (p. ). Het toont in elk geval aan dat de mensheid zijn aloude droom van een vredevolle wereld niet opgeeft, ook al ziet de realiteit er anders uit.

Vredesopbouw Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen
Terug Vrede
Imprimer