Geld maakt niet gelukkig

Elise Pirsoul
01 oktober 2011
BNP, HDI, BNG en Buen Vivir
Wat is 'geluk' precies? Hoe bereken je dat? Nu de financiële crisis zich andermaal laat voelen, kan men zich afvragen of het aangewezen is zich enkel en alleen te laten leiden door economische rijkdom, het bruto nationaal product dus. Armen in het Zuiden hebben er immers weinig aan. Dergelijke enge visie op het maatschappelijk welzijn werd al vaker in vraag gesteld en er zijn reeds tal van – nieuwe en traditionele – alternatieven voorhanden. Voor de berekening van het welzijn hanteren ontwikkelingsdeskundigen de human development index, terwijl het Himalayastaatje Bhutan het 'bruto nationaal geluk' heeft ingeschreven in zijn grondwet en de Amerindianen van oudsher spreken over ‘buen vivir’.

Bruto nationaal geluk

In juni 2011 legde Bhutan een nieuwe resolutie voor aan de Verenigde Naties om van 'geluk' het 9e Millenniumdoel (MDG) te maken. Dat de VN hoogstwaarschijnlijk niet willen weten van een 9e Millenniumdoel neemt niet weg dat New York het concept 'geluk' als ultieme doel en als alternatieve welzijnsindex ernstig neemt. Vooral nu, na de Millenniumtop van september 2010, wordt nagedacht over de periode na de Millenniumdoelen. De VN vragen zich af hoe men de berekening van menselijke ontwikkeling kan verbeteren na 2015, deadline voor de Millenniumdoelen.

Intussen wisselen landen hierover verder van gedachten. Sommige lidstaten van de VN vinden het begrip 'geluk' te vaag en geven de voorkeur aan 'welzijn', wat echter niet hetzelfde betekent. Beide begrippen worden dus naast elkaar gebruikt. Lang niet iedereen is immers de mening toegedaan dat het bruto nationaal product (bnp) als indicator van economische groei de enige en/of beste parameter is om de verbetering van de levensstandaard aan te geven. Het bnp meet vooruitgang voornamelijk in monetaire termen. Het houdt rekening met alle uitgaven, ook militaire uitgaven en uitgaven die door grote rampen worden veroorzaakt. Met andere woorden, een dodelijke orkaan zoals Katrina kan aanleiding geven tot een groei van het bnp! Het koortsachtig najagen van economische prestatie-indexen maakt politici blind voor maatschappelijke uitwassen (sociale ongelijkheden) en uitwassen op economisch en milieugebied. Voor de Commissie Stiglitz, naar de befaamde econoom en nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz, is het hoogtijd dat onze statistieken meer aandacht besteden aan het meten van het welzijn van de bevolking.

Bhutan, het Himalayastaatje geklemd tussen China en India, hanteerde reeds in 1972 de 'bng-index' (bruto nationaal geluk) om het welzijn van zijn inwoners te meten, terwijl de meeste regeringen zich laten leiden door het bnp. De bng-index stoelt op 4 dimensies van duurzame ontwikkeling: een verantwoorde groei en economische ontwikkeling, het behoud en de bevordering van de Bhutanese cultuur, de bescherming van het milieu en een verantwoordelijk, goed bestuur. Volgens de eigen rangschikking bekleedt het kleine bergkoninkrijk de 8e plaats wereldwijd.

'Geluk' zal in september hoe dan ook zwaar doorwegen in de gesprekken binnen de VN en in 2012 het voorwerp uitmaken van een rapport… Gelukkig maar!

Vrouw met baby in draagzak
© Simonjp

De Menselijke ontwikkelingsindex

 

De Menselijke ontwikkelingsindex (Human Development Index, afgekort HDI) is een composietindex die in 1990 door het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) in het leven werd geroepen om het menselijk ontwikkelingsniveau van alle landen in de wereld te evalueren. De HDI stoelt op drie grote pijlers: de levensverwachting, het onderwijsniveau en de levensstandaard.

Het bnp per inwoner, dat alleen rekening houdt met de economische productie, vertoont grote verschillen met de HDI. Deze index werd in 1990 ontwikkeld door de Indiase econoom Amartya Sen en de Pakistaanse econoom Mahbub ul Haq. Volgens de index is ontwikkeling veeleer een proces waarin mensen hun keuzemogelijkheden uitbreiden dan enkel en alleen een stijging van het nationaal inkomen. De GDI (Gender-related Development Index) is afgeleid van de HDI en houdt rekening met de genderverschillen ofwel de verschillende leefsituatie van mannen en vrouwen in een bepaald land.

In zijn laatste rapport hanteert UNDP een nieuwe index om armoede te meten: de Multidimensionale armoede-index (Multidimensional Poverty Index, afgekort MPI). Er worden verschillende aspecten in gewogen: gezondheidszorg, onderwijs, veiligheid, lokale diensten, politieke vrijheden, enz.

Welbehagen
Terug naar dossier
Imprimer