Het perfecte dieet voor mens en planeet

Marloes Humbeeck
02 april 2019
Wat we eten heeft een enorme invloed op onze gezondheid, alsook die van onze planeet. Daarom zochten 39 wetenschappers een wetenschappelijke consensus over wat nu precies een gezond en duurzaam voedingspatroon is. Hun conclusie verscheen in het gerenommeerde wetenschappelijk tijdschrift The Lancet.

In totaal heeft het 3 jaar geduurd om het ‘ideale voedingspatroon voor de planeet en haar groeiende bevolking’ samen te stellen. Het onderzoek werd gevoerd door 37 experten uit 16 verschillende landen en uit uiteenlopende onderzoeksvelden: gezondheid, landbouw, politieke wetenschappen, … Hun besluit? Als we allen het voorgestelde dieet volgen, zullen we tegen 2050 alle mensen op aarde op een gezonde en duurzame manier kunnen voeden.

 

Huidig dieet is onhoudbaar

 

Meer dan 820 miljoen mensen lijden vandaag de dag honger op onze planeet. Bovendien oefent de voedselindustrie van alle menselijke activiteiten de grootste druk uit op de aarde. Komt daar bij dat de bevolking zal blijven toenemen. Tegen 2050 zullen we met 10 miljard mensen op aarde leven. En al deze mensen zullen nood hebben aan een voedzaam dieet.

We hebben een regelrechte revolutie nodig die het wereldwijde voedselsysteem verandert zoals nooit tevoren.

Tim Lang

‘Het voedsel dat we eten en de manier waarop we het produceren, bepalen de gezondheid van de mensen én van de planeet’, zegt Britse hoogleraar Tim Lang, één van de leiders van de studie. We blijven voedsel verspillen, grote hoeveelheden vlees eten en fruit en groenten uit verre landen importeren. Dat is niet langer houdbaar. ‘We hebben een regelrechte revolutie nodig die het wereldwijde voedselsysteem verandert zoals nooit tevoren’, stelt Lang.

Grote voedseltransformatie

 

Die revolutie moet volgens het onderzoek de vorm aannemen van een ‘grote voedseltransformatie’. Alle spelers in de voedselketen moeten eraan meewerken, of het nu producenten, handelaars, verkopers of consumenten zijn.

Zo moet de voedselproductie zich toeleggen op het telen van gewassen die minder grond en middelen nodig hebben en beter zijn voor de gezondheid. De vleesindustrie zal serieus moeten inkrimpen. Uit verschillende studies blijkt immers dat een vermindering van rood vlees (runderen, varken, lam en geitenvlees), zoals in traditionele mediterrane diëten, de kans op hartziektes en diabetes verkleint en leidt tot een hogere levensverwachting. Bovendien heeft de productie van rood vlees enorm veel grond en water nodig. Groenten, granen en fruit hebben een veel kleinere impact op het milieu (zie grafiek).

grafiek die de impact van vlees, vis, zuivel en groenten op het milieu weergeeft.

Tegenwoordig produceren we grote hoeveelheden van dezelfde gewassen, die dan vaak dienen als voedsel voor runderen. In plaats daarvan moeten we ons toeleggen op het produceren van diverse voedzamere middelen. Opnieuw ligt de nadruk op groenten, fruit en noten. Die nemen minder grond in en zijn beter voor de gezondheid.

Verder onderstreept het onderzoek het belang van de oceanen. Die moeten op een efficiënte manier beheerd worden om negatieve invloed op het oceaanleven tegen te gaan. Vis voorziet immers ongeveer 3,1 miljoen mensen van 20% van hun dagelijkse voedselinname. Activiteiten zoals overbevissing en vervuiling van het water moeten daarom actief tegengegaan worden.

Ten slotte moeten we de strijd met voedselverspilling aangaan. In Europa alleen al verspillen we elk jaar 8,8 miljoen ton voedsel. Om dat voedsel te produceren hebben we enorme hoeveelheden water en energie nodig. We moeten dringend ophouden met perfect bruikbare voeding weg te gooien op een planeet met meer dan 7 miljard mensen. Er moeten zowel op internationaal, nationaal als individueel niveau stappen worden ondernomen.

Je dieet aanpassen

 

Wat kan jij er als individu aan doen om het doel van de onderzoekers te helpen waarmaken? Wel, je zal je voedselpatroon grondig moeten aanpassen. De studie beveelt een halvering van rood vlees en suiker aan. In plaats daarvan krijgen noten, peulvruchten, groenten en fruit een belangrijkere plaats. Hun consumptie moet verdubbeld worden tegenover het globale gemiddelde nu. Overigens betekent dat niet dat een mens vlees en vis nodig heeft, hij kan perfect zonder.

Deze richtlijnen variëren echter sterk per regio. Zo eten mensen in Noord-Amerika gemiddeld dagelijks 6,5 keer de in de studie aanbevolen hoeveelheid vlees, terwijl mensen in Zuid-Azië dagelijks maar half zoveel vlees als aanbevolen consumeren. In Sub-Sahara-Afrika eten de mensen dan weer 7,5 keer de aanbevolen hoeveelheid zetmeelrijke groenten, zoals rijst.

Het is de eerste keer dat er op zo een grote schaal een consensus wordt bereikt door zo veel uiteenlopende wetenschappers uit de hele wereld.

Dit dieet komt grotendeels overeen met de nieuwe voedingsdriehoek die in 2017 voorgesteld werd door het Vlaams Instituut Gezond Leven. Het onderzoek van The Lancet schenkt echter nog meer aandacht aan het duurzame aspect van het dieet. Bovendien is het de eerste keer dat er op zo een grote schaal een consensus wordt bereikt door zo veel uiteenlopende wetenschappers uit de hele wereld.

De transformatie naar een gezonder dieet gebaseerd op duurzame landbouw is van het grootste  belang om de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) te halen. Bovendien is het dieet volgens professor Walter Willett ook nog eens aangenaam, flexibel en gevarieerd: ‘We hebben het niet over een beperkend dieet, we praten hier over een manier van eten die gezond, smaakvol en lekker kan zijn. Je kan er op duizenden manieren een maaltijd mee samenstellen.’ Zeker eens het proberen waard!

Hoe ziet het dieet er concreet uit?

 

Gebaseerd op een referentie-inname van 2.500 kcal per dag. 

 

Koolhydraten: 232 gram per dag aan graanproducten (tarwe, rijst, granen...) en 50 gram per dag aan knolgroenten/zetmeelrijke groenten

Groenten: 300 gram per dag

Fruit: 200 gram per dag

Zuivel: 250 gram (komt overeen met een glas melk per dag)

Vlees: 14 gram rood vlees per dag

Gevogelte: 29 gram per dag

Eieren: 13 gram per dag (wat neerkomt op ongeveer een ei per week)

Vis: 28 gram per dag

Bonen, kikkererwten, linzen en andere peulvruchten: 75 gram per dag

Noten: 50 gram per dag

Diet
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 3 /13 François-Xavier de Donnea: ‘De bossen in het Congobekken zijn bedreigd’