Initiatieven in het Zuiden voor een plasticvrije wereld

Sophie Carreau
20 november 2019
Plastic is alomtegenwoordig in ons dagelijks leven, maar het heeft een grote impact op het milieu en de gezondheid van iedereen. In het Zuiden wordt een en ander in beweging gezet om het zonder plastic te stellen. Zo werd een reeks projecten inzake kringloopeconomie opgezet, waarvan Glo.be u er vijf voorstelt.

Het zal u niet nieuw in de oren klinken dat plastic voor een grote afvalberg zorgt en nooit helemaal wordt gerecycleerd. Het afval komt uiteindelijk op vuilnisbelten of elders in de natuur terecht en veroorzaakt grote milieuschade. Die grote afvalberg ontstaat niet alleen omdat er geen doeltreffend recyclagesysteem is, maar ook omdat recycleren niet rendabel is.

In 2015 werd in de wereld 7,8 miljard ton plastic geproduceerd. Dat komt neer op meer dan een ton per persoon die vandaag leeft.

In het Zuiden vatten ze de koe bij de horens en zetten ze met de steun van het Wereldmilieufonds (Global Environment Facility, GEF) duurzame projecten op om de gevolgen van het gebruik van plastic te verzachten en lessen uit die ervaringen te trekken.

Wat is het Wereldmilieufonds?

 

GEF, het Wereldmilieufonds, doet dienst als financieringsmechanisme voor verschillende milieuovereenkomsten van de VN. De belangrijkste overeenkomsten zijn die over het klimaat, de biodiversiteit en de strijd tegen verwoestijning. Er wordt onder andere voorzien in financiële, technische en strategische steun aan de gemeenschappen en organisaties van de civiele samenleving die milieubeschermingsprojecten opzetten. België zelf draagt elk jaar 15 miljoen euro bij.

1. India

India kampt met enorme afvalproblemen omdat de steden er uit hun voegen barsten. Sarthak Karmis, die voor zijn project steun ontvangt, werkt sinds 2008 met ‘voddenraapsters’, meestal arme en ongeletterde vrouwen uit lage sociale kasten. Ze zoeken op vuilnisbelten of elders naar recycleerbare of herbruikbare goederen of materiaal. In het kader van zijn project deelt Sarthak Karmis de vrouwen in groepen in met de bedoeling hun capaciteiten bij het inzamelen, sorteren en verwerken van het afval te versterken.

Door de samenwerking met de lokale besturen en dankzij de steun van het Wereldmilieufonds werken de voddenraapsters nu in verschillende centra voor het inzamelen van afval, met een totale oppervlakte van 230m2. Ze krijgen ook een opleiding om het gebruikt plastic te verwerken tot zakken die op tentoonstellingen in India worden verkocht. Met de verkoop van het ingezamelde plasticafval verdienen ze inmiddels tussen 3 en 11 euro per dag. Dat plastic wordt vervolgens hergebruikt bij de aanleg van wegen die tegen erosie bestand zijn.

Indiase vrouwen zamelen afval in op een vuilnisbelt.
© Shutterstock

2. Jamaica

In Jamaica heeft het slechte afvalbeheer geleid tot de vernietiging van de mariene, zoetwater- en kustecosystemen. Het koraalrif is ook voorgoed aangetast. Bij de verbranding van huishoudelijk afval komen toxische gassen vrij en ontstaat er bodemerosie. De bodem die rijk is aan voedingsstoffen, wordt in zee gespoeld. De voedingstoffen en het plastic- en glasafval drijven op de oceaan en belemmeren de lichtinval waardoor de fotosynthese van de koralen wordt bemoeilijkt. Ook andere diersoorten lopen gevaar.

Het project heeft tot doel het koraalrif van Negril te redden en zijn herstel te ondersteunen. Het is onderverdeeld in twee fasen: eerst gaat de prioriteit naar burgereducatie inzake afvalbeheer en de invoering van een sluitend recyclingsysteem om de tonnen plasticafval uit de oceaan te weren, dan naar de verwerking van het gerecycleerd materiaal tot nieuwe producten, zoals bijvoorbeeld een glashuis.

 

3. Gambia

Plastic is in alle huishoudens in Gambia aanwezig, vooral als gevolg van goedkope ingevoerde producten. En zoals zo vaak heeft dat een grote impact op het milieu.  

Het project wordt in drie plattelandsgemeenten uitgevoerd. Vrouwen volgen een opleiding op het gebied van recycling, marketing, ondernemerschap en boekhouding om de commerciële opportuniteiten te kunnen benutten die het recycleren van plasticafval biedt. In een eerste fase gaat het erom de economische en sociale positie van deze vrouwen te verbeteren en hun kennis over de impact van plastic op hun gezondheid en het milieu te vergroten. Op lange termijn tracht dit project het gebruik van plastic producten terug te dringen, eerder dan deze producten, zelfs via recycling, meer geschikt voor de markt te maken.

 

4. Ghana

In Ghana is het afvalbeheer zo slecht dat de schade onomkeerbaar is. In de savanne in het noorden van het land heerst er extreme armoede en de jongeren en personen met een handicap migreren in steeds grotere getale naar het zuiden van het land.

Een lokale ngo (GOWIC) heeft beslist twee vliegen in een klap te vangen en stelt zich tot doel het probleem van armoede en migratie van personen met een handicap te koppelen aan het afvalprobleem. In drie districten van het land krijgen de betrokkenen het beheer van plastic afval in handen: ze leren het afval in te zamelen en te verwerken tot boodschappentassen, portefeuilles, hoeden en matten. Die producten brengen ze dan zelf in de handel, want ze hebben ook een commerciële opleiding gevolgd.  

Dat initiatief draagt dus wezenlijk bij tot een betere levenskwaliteit van de bevolking, zowel uit economisch oogpunt als op het gebied van gezondheid, en vermindert tegelijk de ecologische voetafdruk van de betrokkenen.

 

5. Burundi

In Burundi was het nationaal Kibirapark in de gemeente Muravya dringend aan herbebossing toe. Illegale kappers en de lokale bevolking hadden er gedurende de oorlog van 1993 het woud gekapt.

Gedurende de oorlog sloegen hele bevolkingsgroepen op de vlucht en trokken zich terug in het woud, waar ze overleefden op de vruchten van de Prunus africana. De overlevenden richtten vervolgens de vereniging Dukingirikibira ("laten we ons woud beschermen”) op die verschillende activiteiten opzet om de Prunus africana opnieuw aan te planten en verdere ontbossing tegen te gaan.

Gedurende het project werd een innovatieve herbebossingsmethode ontwikkeld waarbij geen gebruik wordt gemaakt van plastic. In plaats van jonge bomen te planten, waarvan de wortels in plastic zakken vol aarde worden verpakt, beslisten de leden van de vereniging om het plantgoed in zakken op basis van bananenschors te verpakken. De jonge bomen worden met de schorszakken geplant die afbreekbaar zijn en als organische meststof dienen.

 

Voor een plasticvrije toekomst

De kerngedachte van al deze projecten is: op een dag hoeven we plastic niet langer als afval te beschouwen. Wanneer we ons gedrag veranderen ten aanzien van de productie en consumptie van plastic, wanneer we overgaan naar een kringloopeconomie en vindingrijk zijn, kunnen we in een wereld leven waarin het geproduceerde plastic wordt hergebruikt en waarin we ons geen zorgen meer hoeven te maken over de vervuiling van de bodem, de rivieren en de zeeën.  

 

Lees ook:

 

 

Vervuiling Kringloopeconomie Plastic
Terug Economie
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 2 /4 Bouwen zonder de Aarde te belasten