Internationale gemeenschap wil tropische ziekten de wereld uit

Chris Simoens
15 juni 2017
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), farmaceutische bedrijven, overheden, liefdadigheidsstichtingen…: alle slaan de handen in elkaar om verwaarloosde tropische ziekten (NTD’s) voorgoed te bannen. Dat was de boodschap op een congres over NTD’s in Genève op 19 april 2017.

Gruwel

De tropen hebben af te rekenen met een reeks dodelijke en pijnlijke ziektes die uitsluitend daar voorkomen (Glo.be, 4/2014, p. 19). Ze gaan vaak gepaard met vreselijke misvormingen van het lichaam. Denk maar aan melaatsheid of elefantiasis, waarbij parasitaire rondwormen de ledematen tot ongekende proporties doen zwellen. Guineawormen veroorzaken een brandende pijn wanneer ze, in een bepaalde fase van de infectie, onderhuids naar de onderbenen migreren. Precies deze gruwel vormde voor Margaret Chan, topvrouw van de WHO, een extra motivatie om de strijd tegen NTD’s aan te binden.

Voor malaria, tuberculose en aids bestaan er grote mondiale fondsen. Maar de andere tropische ziekten bleven al te lang in de schaduw. Toch treffen deze ‘verwaarloosde tropische ziektes’ 1 op 6 mensen wereldwijd, waaronder een half miljard kinderen. Vooral de armsten onder de armen – die in slechte hygiënische omstandigheden leven – zijn slachtoffer. De ziekte duwt hen nog meer in de marge van de samenleving. NTD’s zijn een gevolg van armoede, maar evengoed veroorzaken ze armoede.

Toch treffen deze ‘verwaarloosde tropische ziektes’ 1 op 6 mensen wereldwijd, waaronder een half miljard kinderen. Vooral de armsten onder de armen – die in slechte hygiënische omstandigheden leven – zijn slachtoffer.

Farmaceutische bedrijven

In de jaren 1970 ontwikkelde het farmaceutisch bedrijf Merck ivermectine, een medicijn tegen parasitaire wormen bij dieren. Willam Campbell, parasitoloog bij Merck, meende dat ivermectine misschien ook wel tegen rivierblindheid zou werken. Dat bleek inderdaad het geval te zijn. Alleen, de patiënten konden de pil niet betalen. In 1987 besloot Merck ivermectine gratis ter beschikking te stellen. Maar toen bleek dat er onvoldoende gezondheidswerkers waren om de, vaak verborgen, zieken op te sporen, te overtuigen en op te volgen.

Geleidelijk sprongen andere partners mee op de kar: de WHO, de Bill & Melinda Gates Foundation, het Carter Center, de Wereldbank, overheden en firma’s als GSK, Pfizer en Novartis. Een oproep van parasitoloog David Molyneux in 2004 gaf een extra duwtje aan de bewustwording. Margaret Chan en Bill Gates zetten alle zeilen bij. Hun inzet leidde in 2012 tot de Verklaring van Londen. Een internationale coalitie – waaronder 13 farmaceutische bedrijven - belooft er om zich in te zetten in de strijd tegen 10 NTD’s.

De Verklaring zorgde voor een stroomversnelling. Sindsdien slaagden acht landen (onder meer Cambodja, Togo en Sri Lanka) erin om elefantiasis uit te roeien. Mexico, Colombia, Guatemala en Ecuador elimineerden rivierblindheid. En honderden miljoenen mensen werden behandeld tegen diverse tropische ziektes. Mede mogelijk gemaakt dankzij de schenkingen van de betrokken bedrijven.

Vijf jaar later, op 18 april 2017, aan de vooravond van een congres over NTDs in Genève, bevestigden diverse ceo’s van farmaceutische bedrijven hun engagement, tot de volledige uitroeiing toe. Niet alleen door gratis pillen te schenken, maar ook door betere behandelingen uit te dokteren, onder meer specifiek voor kinderen.

 

 

Minister De Croo stelt zijn initiatief over slaapziekte voor in Genève, in het gezelschap van een aantal ceo’s van farmaceutische bedrijven, uiterst rechts zit Bill Gates
© Glo.be

Bill Gates

Stichtingen zoals de Bill & Melinda Gates Foundation en het Carter Center zetten eveneens hun beste beentje voor. Bill Gates kondigde aan om 335 miljoen dollar te besteden in de volgende vier jaar. In een videoboodschap zei Jimmy Carter dat ze de strijd tegen de guineawormziekte onverminderd voortzetten. Academische instellingen en diverse overheden beloofden eveneens zich ten volle in te zetten. Kortom, de teneur in Genève was er een van optimisme en vastberadenheid. Minister van ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo maakte er, samen met Bill Gates, zijn initiatief bekend om de slaapziekte uit te roeien (kader).

 

De kracht van partnerschappen

WHO-topvrouw Margareth Chan kon het niet genoeg benadrukken. ‘Met dit initiatief demonstreren we de kracht van partnerschappen. Geen enkel type organisatie kan dit alleen aan, we moeten de krachten bundelen. Ngo’s mogen dan wel kritiek hebben op onze samenwerking met de farmaceutische bedrijven, zonder hen zouden we dit nooit kunnen klaarspelen. Laat dit een voorbeeld zijn voor andere ziekten en sectoren!’

Er klonk ook veel lof voor de overheden van de landen waar de ziektes voorkomen: hun onverminderd engagement is onmisbaar om de strijd tot een goed einde te brengen. De onvermoeibare inzet van lokale gezondheidswerkers verdiende een nog grotere pluim. Want zij brengen de medicijnen tot bij de mensen. Met de brommer, de fiets of te voet langs hobbelige, modderige wegen, rivieren doorwadend, niets houdt hen tegen om zelfs de meest afgelegen gebieden te bereiken.

Twee mannen banen zich weg door de rivier, terwijl ze een fiets dragen

Meer dan pillen

Maar met pillen alleen roei je geen ziektes uit. De WHO wil ook de overdragers van de ziektes – muggen en andere beestjes – zoveel mogelijk onschadelijk maken. Bovendien moeten de slechte hygiënische omstandigheden verbeteren waarin de armen leven. Zo niet blijft het dweilen met de kraan open. De WHO voorziet dan ook extra aandacht voor sanitaire voorzieningen en drinkbaar water. Meer nog, de VN-organisatie ziet haar strijd tegen NTDs als onderdeel van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs). Deze SDG’s willen van de wereld een leefbare plek te maken voor iedereen tegen 2030. Verschillende SDG’s zijn nauw verweven met gezondheid, zoals SDG1 (armoede uitroeien), SDG2 (honger uitroeien) en SDG11 (leefbare steden).

Ook de basisleuze van de SDG’s weerklinkt in dit initiatief van de WHO en de internationale gemeenschap: niemand mag uit de boot vallen! De strijd dient door te gaan tot de laatste patiënt genezen is. De sterren stonden duidelijk gunstig in Genève, zoals minister De Croo het formuleerde, niet alleen om de slaapziekte uit te roeien, maar ook om voorgoed alle tropische ziektes uit de wereld te bannen.

 

België en de verwaarloosde tropische ziektes

Minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo kondigde in Genève aan om 25,3 miljoen euro (27 miljoen dollar) te investeren in de strijd tegen de slaapziekte (hyperlink). Bill Gates deed er nog eens 27 miljoen dollar bovenop. Het Instituut voor Tropische Geneeskunde zal het programma coördineren. België treedt ook toe tot de Verklaring van Londen.

Het ITG is België’s grote troef in de strijd tegen NTD’s. Met de steun van onder meer de Belgische Ontwikkelingssamenwerking doet het instituut baanbrekend onderzoek om de diagnose van de ziektes gebruiksvriendelijker te maken. In de tropen beschikt het over een uitgebreid netwerk van partners dat de medicijnen, ontwikkeld door farmaceutische bedrijven, klinisch test. Een team antropologen onderzoekt hoe mensen reageren op campagnes die muggenmelk of muskietennetten verdelen: maken ze er gebruik van of niet, en waarom?

De goede reputatie van het ITG is alom gekend. Ook Bill Gates stak in Genève de loftrompet over het instituut.

www.itg.be/N/impact-stories

 

 

 

Ontwikkelingssamenwerking helpt

De strijd tegen NTD’s toont aan dat ontwikkelingssamenwerking wel degelijk helpt. Het neemt immers obstakels weg die de armen beletten hun leefomstandigheden te verbeteren. Zo meent men dat de snelle ontwikkeling van Japan en Zuid-Korea na WOII mee te danken was aan de bestrijding van parasitaire wormen bij scholieren. Terzelfdertijd zorgt de strijd tegen NTD’s voor de uitbouw van een degelijk gezondheidssysteem.

 

Tropische ziekten
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 16 /22 België, pionier in de gezondheidszorg