Kan voodoo mangrovebossen redden?

ULB-coopération
13 augustus 2019
Het mangrove-ecosysteem speelt een sleutelrol in het behoud van de biodiversiteit en het ecologisch evenwicht. Toch staat het wereldwijd onder druk van menselijke activiteiten. In Togo en Benin lukt het deze natuurgebieden te beschermen en wel met de hulp van voodoopriesters die ze tot sacrale plekken verklaren. Een wonderlijke zet die nog blijkt te werken ook!
 

Sacrale voodoo: de redding van natuurgebieden 

Mangrovebossen vormen met hun vegetatie een buffer tussen land en zee. Ze kunnen de kracht van tsunami’s en getijden dempen en beschermen de kust tegen erosie. Daarnaast bieden ze ook een opslagplaats voor koolstof (CO2), het broeikasgas met het grootste aandeel in de klimaatopwarming. Niet allen hebben mangrovebossen een beschermende en matigende functie als het om klimaatverandering gaat, ze herbergen ook veel soorten planten en dieren. De gevolgen van de schade aan het mangrove-ecosysteem zijn dus ingrijpender dan je zou denken. 

Met lokale en internationale initiatieven en met de meest uiteenlopende methodes wordt geprobeerd het tij voor dit ecosysteem te keren. Wat in Afrikaanse landen wel vaker werkt waar het gaat om de bescherming van bedreigde dier- of plantensoorten, is ‘sacralisering’: een aanpak die deel uitmaakt van het proces van sensibilisering en voorlichting over een verstandig en duurzaam gebruik van natuurlijke rijkdommen. 

 

Mangrovebossen vormen met hun vegetatie een buffer tussen land en zee. Ze kunnen de kracht van tsunami’s en getijden dempen en beschermen de kust tegen erosie.

Het woud van Assévé: een conserveringsproject met inzet van wetenschap en sacraliteit 

Zoals in de meeste West-Afrikaanse landen telt in Togolese dorpen het gezag van de dorpschef en de voodoopriester. En laat het nu net die dorpsfiguren zijn die in overleg met lokale autoriteiten en ngo’s het woud van Assévé, op 12 km van de hoofdstad Lomé, tot sacrale plek hebben verklaard. Deze sacralisering is het resultaat van een niet alledaags experiment met als inzet de bescherming van de natuurlijke rijkdommen. Zo vormt de culturele context terzelfdertijd het draagvlak voor de bescherming van het woud. Het voorbereidend werk bestond erin het woud in twee zones op te splitsen:

  • Een centrale zone, het hart van het reservaat, waar afbeeldingen van godheden zijn geplaatst waardoor op elke vorm van houtkap een banvloek rust;
  • Een beschermde zone « light » waar op bepaalde dagen van de week exploitatie is toegelaten met dien verstande dat het verboden is bedreigde vissoorten te vangen of bepaalde boomsoorten te kappen. 

Voodoopriesters sacraliseren deze plekken in publieke ceremonies. Dat is een manier om de regels die de dorpschefs als hoeders van de overlevering al hadden afgekondigd, te bekrachtigen en de goddelijke toorn af te roepen over iedereen die er nog maar aan denkt een verbod te negeren. Wie de regels overtreedt, kan zich verwachten aan een straf in de vorm van gemeenschapsdienst, een boete in natura (een schaap) of een geldboete. En wie zwaar over de schreef gaat, riskeert zelfs uit het dorp te worden verdreven. 

 

Voodoopriesters sacraliseren deze plekken in publieke ceremonies. Dat is een manier om de regels die de dorpschefs als hoeders van de overlevering al hadden afgekondigd, te bekrachtigen.

Vergadering met voodoomeesters om de bescherming van het woud te bespreken
© ULB-Coopération

Gautier Amoussou, coördinator van de ngo Eco-Benin (partner van ULB-Coopération) die betrokken was bij het project: ‘De overheid van Benin pleitte er sterk voor om dit instrument in de nationale strategie te integreren om mangrovebossen te beheren en te beschermen. Sinds 10 jaar kiezen ook andere regio’s voor deze aanpak en is het mangrove-ecosysteem zich aan het herstellen.’ 

‘Je mag er niet van uitgaan dat we de bevolking de toegang tot de natuurlijke rijkdommen ontzeggen. Wel integendeel, dankzij het verbod kan het visbestand zich herstellen en kunnen ook de populaties van krab en rivierkreeft opnieuw aangroeien. Daar is iedereen bij gebaat. Hoe meer mangrovegebieden bescherming krijgen, hoe rijker het visbestand. Wat één persoon wil, moet wijken voor wat de gemeenschap nodig heeft’, aldus nog Basile Amoussou, dorpeling en lid van de lokale vereniging Doukpo in Benin. 
 

Hoe meer mangrovegebieden bescherming krijgen, hoe rijker het visbestand. Wat één persoon wil, moet wijken voor wat de gemeenschap nodig heeft.

Basile Amoussou, dorpeling

Het woud van Assévé is een schoolvoorbeeld van een geslaagd beschermingsproject. Sacralisering maakt weliswaar deel uit van het proces, maar toch mag het belang ervan niet worden overschat: heel wat andere factoren hebben bijgedragen aan het welslagen van het project. Zo waren er de actieve inbreng van de lokale overheid, de kracht van de dialoog tussen de civiele samenleving en de religieuze spelers, het werk van de lokale ngo’s en de bewustwording van de bevolking, de afstand tot de stedelijke gebieden waardoor het woud minder onder druk staat en de immense oppervlakte van het gebied die de impact van de menselijke activiteit verzacht!

Bossen Natuurbescherming Biodiversiteit Togo Benin
Terug Planeet
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 10 /23 Eén miljoen soorten met uitsterven bedreigd