Kerstmis in de kraamkliniek

Wendy Bashi
01 januari 2017
In kraamkliniek Les Collines de Selembao (ten zuiden van Kinshasa) worden bevallingen tegen een best lage prijs begeleid. Toch hebben vijf moeders en hun baby’s kerstavond in de materniteit doorgebracht, omdat ze niet kunnen betalen. Een situatie, waar heel wat Congolese gezinnen sinds enkele jaren maar al te vertrouwd mee zijn.

Het is drie uur in de namiddag, op de grote lanen en boulevards van Kinshasa heerst een drukte van jewelste. De Congolese hoofdstad komt stilaan in eindejaarsstemming na de onrust op 19 december 2016, de dag waarop de tweede ambtstermijn van de huidige president afliep. Op de weg tussen het centrum van de stad en de Université Pédagogique de Kinshasa (UPN) haasten de mensen zich met hun laatste boodschappen. De voertuigen zijn beladen met kratten limonade, vlees, groenten en allerhande eetwaren voor een heerlijke kerstavond. Bij het busstation aan de universiteit UPN, enkele kilometer voor de gemeente Selembao, loopt het verkeer helemaal vast. Auto’s proberen zich een weg te banen tussen een lijkwagen en een op spectaculaire wijze geladen vrachtwagen door.

Voorbij de markt van Badiadingi is het ergste achter de rug en gaat alles weer vlot. Cécile Edungu koos deze plek tussen een drukke verkeersweg en de rust van de heuvels rond Kinshasa om de kraamkliniek Les Collines de Selembao te bouwen. ‘Ik wou weg van het drukke stadscentrum , want ik wilde er vooral zijn voor de armsten voor wie in de Congolese hoofdstad geen plaats is’, zegt ze. Cécile Edungu is verpleegster van opleiding en woont in België. In 2011 start ze haar project in de gemeente Mont Ngafula op. In 2015 huurt ze voor haar project een huis in Selembao en vestigt er een kraamkliniek. In 2015 koopt ze de grond waar de huidige kraamkliniek is gevestigd. In april 2015 opent deze de deuren. Sinds de opening zijn er tweehonderd baby’s geboren en daar is de initiatiefneemster zeer trots op.

We zijn blij dat we hier kunnen bevallen. We worden hier goed verzorgd en het verplegend personeel is vriendelijk. Alleen hebben we geen geld om de factuur te betalen. Onze mannen zijn werkloos.

Een van de moeders

Bevalling tegen laag tarief

Deze week waren er vijf bevallingen’, legt dr. Tony Makiadi uit. ‘Alle mama’s die nu hier zijn, zijn tussen 22 en 24 december bevallen.’ Op kerstavond liggen vijf moeders in bed. Sommige geven borstvoeding, andere praten met elkaar en houden hun baby’s nauwlettend in de gaten. ‘Hier begeleiden we bevallingen tegen een best lage prijs’, benadrukt de arts. In de andere kraamklinieken kost een normale bevalling 35 dollar. In deze kraamkliniek met lage tarieven zijn de meeste vrouwen niet in stemming op deze kerstavond. ‘We zijn blij dat we hier kunnen bevallen. We worden hier goed verzorgd en het verplegend personeel is vriendelijk. Alleen hebben we geen geld om de factuur te betalen. Onze mannen zijn werkloos’, zegt een van de moeders. ‘Ik ben op 22 december bevallen en ik ben hier nog omdat ik de kraamkliniek niet kan betalen’, legt een andere jonge moeder in de zaal uit.

Voor deze jonge moeder die van haar tweede kind is bevallen, betekent kerstmis niets. ‘Hoe wil je dat ik zin heb om te feesten terwijl ik hier zit, met mijn zuigeling in mijn armen en niet weet of ik zelfs maar suiker voor mijn thee zal hebben om de borstvoeding op gang te brengen.’ Bijou heeft vier kinderen gekregen, maar het kind in haar armen is het enige dat leeft, voegt dr. Tony eraan toe. ‘Ze is naar hier gekomen om te bevallen. De bevallingen verliepen telkens redelijk goed, maar de kinderen zijn allen kort na de geboorte overleden. Ze leden aan bloedarmoede. We hopen dat dit kind het haalt.’

Vaak gebeurt het dat in eenzelfde week moeder en dochter van hetzelfde gezin hier bevallen’, zegt dr. Tony met enige verbazing in de stem.

Moeder met pasgeborene op de schoot
© Wendy Bashi

Volgens deze arts die van bij het begin met Cécile Edungu samenwerkt, heeft de gemeente Selembao nog veel sensibilisering nodig. ‘Selembao telt twaalf wijken en de wijk Mbala, waar de kraamkliniek ligt, is een van de grootste. De werkloosheid is hier zeer hoog. Je vindt hier vooral militairen, politieagenten, veiligheidsagenten, metsers, loodgieters en uiteraard chauffeurs van “taxi-motos”. Het gemiddelde inkomen per inwoner schommelt tussen 20.000 en 30.000 Congolese frank (20 à 30 euro) per maand.’ Het is moeilijk om vrouwen te overtuigen een gezinsplanningsprogramma te volgen. De meeste gezinnen hebben veel kinderen en vrouwen willen niets van contraceptie weten hoewel ze gratis middelen kunnen krijgen. ‘Sommige vrouwen hebben ons toevertrouwd dat ze hebben gehoord dat contraceptie gevolgen heeft voor de vruchtbaarheid, anderen zeggen dan weer dat alle middelen die wij aanbieden kankerverwekkend zijn. Het kost ons dus veel moeite om welk middel dan ook voor te stellen, ook al is het gratis.

Wat de situatie nog erger maakt, is dat ingevoerde producten goedkoper zijn dan de lokale producten. En dat blijft niet zonder gevolgen voor de gezondheid van de bevolking van Selembao.

Kraamkliniek in Selembao.
© Wendy Bashi

Ondervoeding: een alarmsignaal

Hier moet je op alles voorzien zijn’, aldus Violette Batekela die de administratie van de kraamkliniek doet. ‘Soms hebben de vrouwen die hier komen bevallen, niets gegeten. In deze wijk lijden veel mensen aan bloedarmoede, dat is ook de reden waarom we een bloedbank willen. We zouden dan heel wat problemen in verband met bloedtransfusies kunnen oplossen.’ ‘Een van de vrouwen in de zaal had bij de bevalling moeite om te persen. Ze beefde over heel haar lichaam’, vertelt dr. Tony. ‘Ik was echt bang. Toen ik haar vroeg of ze iets gegeten had voor ze naar hier kwam, antwoordde ze van niet.’ De arts van deze kraamkliniek betreurt ook de gewijzigde voedingsgewoonten van de bevolking. Volgens dr. Tony eet de bevolking van Selembao en andere gemeenten van Kinshasa liever vlees en ingevoerde producten in plaats van lokaal geteelde groenten. Wat de situatie nog erger maakt, is dat ingevoerde producten goedkoper zijn dan de lokale producten. En dat blijft niet zonder gevolgen voor de gezondheid van de bevolking van Selembao. Naast bloedarmoede komt er ook veel malaria voor, stelt dr. Tony vast. Op elke vijf raadplegingen worden niet zelden drie gevallen van malaria vastgesteld, ook bij zwangere vrouwen.

Zodra we de capaciteiten van onze Congolese partner hebben versterkt, moet deze in staat zijn het van ons over te nemen.

Austin Emeka Dengba, assistent samenwerking en economisch partnerschap (WBI)

Lakse houding overheid 

In deze kraamkliniek waar een arts, vier verplegers en een laborant werken, worden niet enkel bevallingen begeleid. Dr. Tony voert ook andere ingrepen uit zoals het verwijderen van cysten aan de eierstokken, blindedarmoperaties en zelfs keizersneden. Toch is alles bij Collines de Selembao rudimentair. Van de arbeidskamer over het onthaal tot het bevallingskwartier, alles draait hier met een minimum aan middelen. De kliniek werkt wel met zonne-energie. ‘Tot nu hebben we negen zonnepanelen, maar slechts twee ervan werken op volle capaciteit, in afwachting dat we de technische middelen vinden om ook de andere zeven te laten werken’, zegt Batekela die ook de lakse houding van de Congolese regering betreurt. ‘Ik ben al ontelbare keren naar het provinciaal gezondheidsministerie geweest. Ze hebben beloofd dat we overheidssteun zouden krijgen. Maar tot nu toe gebeurt dat niet. Dat zou het voor ons veel makkelijker maken. We houden de kliniek draaiende, enkel uit liefde voor ons beroep’, besluit ze.

Wallonie-Bruxelles International steunt

Les Collines de Selembao bestaat dankzij de inzet van de medewerkers, maar krijgt ook steun van Wallonie-Bruxelles International (WBI), zoals Austin Emeka Dengba, assistent samenwerking en economisch partnerschap uitlegt. ‘Het project Collines de Selembao werd niet door de WBI opgezet, maar door Cecile Edungu’, verduidelijkt Dengba. ‘Haar project sluit wel goed aan bij onze prioritaire werkgebieden zoals bijstand aan jongeren, vrouwen en kwetsbare personen. Sinds 2013 financieren we het project binnen ons programma voor onrechtstreekse bilaterale samenwerking. Maar je mag niet vergeten dat deze samenwerking niet eeuwig duurt.’ ‘Zodra we de capaciteiten van onze Congolese partner hebben versterkt, moet deze in staat zijn het van ons over te nemen. Als we een project opstarten, moet de regering of het gezondheidsministerie het uiteindelijk kunnen voortzetten. Het kan immers niet de bedoeling zijn dat we een project altijd blijven subsidiëren’, besluit hij.

Helaas zijn tal van projecten in Congo bijlange niet voltooid tegen de tijd dat de samenwerking wordt beëindigd. Vele projecten vallen stil en sterven uiteindelijk een stille dood. Hopelijk blijft Les Collines de Selembao overeind, ook nadat de steun van de donoren is weggevallen.

Reproductieve gezondheid DR Congo
Terug Mens
Imprimer