Kinderen horen niet thuis achter tralies

Helena Spriet
13 november 2019
Jaarlijks worden tot 1,5 miljoen kinderen van hun vrijheid beroofd. In een nieuw rapport analyseerde Defence for Children het schrijnende fenomeen.

Bij vrijheidsberoving denken we onmiddellijk aan gevangenschap, aan kinderen in een jeugdgevangenis. Maar wat met kinderen in een instelling of kinderen van migranten die (tijdelijk) vastzitten in een gesloten opvangcentrum? En in welke omstandigheden zitten ze opgesloten? Het rapport bakent een duidelijke definitie af van vrijheidsberoving: ‘elke vorm van gevangenschap of plaatsing van een kind in een openbare of particuliere bewakingsinstelling, waarbij het kind niet mag vertrekken op bevel van een overheidsinstantie of op eigen initiatief of met uitdrukkelijke of stilzwijgende toestemming’.

Het onderzoek spitst zich toe op 6 verschillende contexten: jeugdstrafrecht, migratie, ouders die in detentiecentra wonen, instellingen, gewapend conflict en nationale veiligheid. Onder vrijheidsberoving rekenen ze dus ook kinderen die gevangengenomen zijn uit bescherming.

Vrijheidsberoving heeft een erg grote impact op het leven van kinderen. Hun gezondheid, hun ontwikkeling en hun toekomst in het algemeen komen in gevaar. Zeker als die gevangenschap in onmenselijke omstandigheden plaatsvindt. De precieze omstandigheden blijven meestal nogal mysterieus, aangezien de staten daar liever niet openlijk over praten.

Tussen 430.000 en 680.000 kinderen zitten vast in instellingen, minstens 410.000 in penitentiaire inrichtingen zoals gevangenissen, 330.000 kinderen zijn van hun vrijheid beroofd in het kader van migratie...

Schrikbarende cijfers

Het rapport schat dat er ongeveer 1,3 tot 1,5 miljoen kinderen wereldwijd jaarlijks van hun vrijheid beroofd worden. Tussen 430.000 en 680.000 kinderen zitten vast in instellingen, minstens 410.000 in penitentiaire inrichtingen zoals gevangenissen, 330.000 kinderen zijn van hun vrijheid beroofd in het kader van migratie, 35.000 kinderen worden vastgehouden in situaties van gewapend conflict, 1.500 in een nationale veiligheidscontext en 19.000 kinderen leven in de gevangenis met een gedetineerde ouder.

Hoewel die cijfers al schrikbarend hoog zijn, zijn ze nog niet compleet. Ze houden bijvoorbeeld nog geen rekening met de kinderen die vastgehouden worden in politiebureaus. De onderzoekers geven ook toe dat niet alle landen meegewerkt hebben. Ook in België bijvoorbeeld lukte het door de tijdsdruk niet om een globaal cijfer te geven. Sommige regio’s werden niet geteld. Die lacunes stimuleren echter wel verder onderzoek.

 

Hoe zit het in België? 

Met de hulp van de Nationale Commissie voor de Rechten van het Kind werd ook in België de vrijheidsberoving van kinderen onderzocht. De situatie in België blijkt vrij positief in vergelijking met sommige andere landen. Toch is er nog ruimte voor verbetering. Er bestaat bijvoorbeeld geen systeem, conform aan de desiderata van de VN, om klacht in te dienen tijdens hun gevangenschap. Daarnaast zouden werknemers in instellingen en jeugdgevangenissen een betere vorming moeten krijgen over de rechten van het kind.

 

De situatie in België blijkt vrij positief in vergelijking met sommige andere landen. Toch is er nog ruimte voor verbetering.

Defence for Children International

Op vraag van de VN nam Defence for Children International de leiding van het wereldwijde onderzoek. De internationale organisatie met 42 internationale secties komt wereldwijd op voor de rechten van het kind. Organisaties van de Verenigde Naties zoals UNICEF, staten, deskundigen uit de academische wereld, groepen van kinderen en meer dan 170 internationale ngo’s droegen ook hun steentje bij tot dit onderzoek. Ze hebben geprobeerd om de omvang van het fenomeen in te schatten en ervaringen van kinderen uit de praktijk te sprokkelen. Daaruit hebben ze een aantal aanbevelingen geformuleerd die de lidstaten van de VN zouden moeten toepassen om vrijheidsberoving bij kinderen te beperken.

 

Impact van de wereldwijde studie

Dankzij het rapport komt vrijheidsberoving van kinderen weer hoog op de politieke agenda van de VN te staan. De resultaten en aanbevelingen verplichten de leden van de VN om na te denken over vrijheidsberoving. Waar liggen de grenzen?  Hoe kan het anders?

De studie laat kinderen zonder stem of kinderen die te vaak in de schaduw staan aan het woord. De staten moeten er eerst en vooral naar streven om de vrijheidsberoving van kinderen tot een absoluut minimum te beperken. Daarnaast moeten ze de gevangenisomstandigheden verbeteren door bijvoorbeeld een klachtenbank of een onafhankelijk mechanisme te voorzien waar kinderen met hun klachten terechtkunnen. Er moet ten slotte ook meer ingezet worden op re-integratie en op het toekomstperspectief van de kinderen.

Kinderrechten
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 3 /9 Kinderrechten: ook tijdens gewapende conflicten