Kleine eilanden, grote zorgen

Jonathan Pfund
01 september 2015
Kleine eilanden liggen in een aantal van de meest kwetsbare gebieden waar zich almaar vaker hevige natuur- en milieurampen voordoen, met almaar ernstiger gevolgen. In tegenstelling tot een groter land, kan een natuurramp voor een eiland de instorting van de economie, zware milieuschade en een ernstige verstoring van het sociale weefsel betekenen. De kans is groot dat, door de stijging van de zeespiegel, bepaalde eilanden op termijn volledig verdwijnen.

De 52 kleine eilandstaten zijn als eerste bedreigd, hoewel ze samen minder dan 1% van de broeikasgassen uitstoten. De vooruitgang die ze inzake ontwikkeling hebben geboekt, dreigt bovendien door de huidige ingrijpende gebeurtenissen teniet te worden gedaan. Door de klimaatverandering zijn kleine eilanden nog kwetsbaarder, zoals is gebleken bij de wereldwijde financiële crisis van 2007-2010, de voedsel- en energiecrisis van 2007-2008 en de grote natuurrampen van 2009- 2010.

Sinds 2004 neemt het aantal klimaatvluchtelingen met elke nieuwe natuurramp onrustwekkende proporties aan

Visserijsector bedreigd

De visserij en de visteelt, een sleutelsector van de economie van kleine eilandstaten, is door de klimaatverandering een van de meest bedreigde sectoren. En net deze sector is van wezenlijk belang voor de kleinste en meest geïsoleerde eilanden. Door de uitgestrektheid van hun exclusieve economische zone halen zij er immers een groot deel van hun inkomsten uit. De visserij vormt voor tal van deze kleine eilandstaten een bron van voedsel en werkgelegenheid. Maar net deze eilanden hebben te kampen met de verzuring van de oceanen waardoor de opbrengsten slinken.

De klimaatverandering heeft niet alleen economische gevolgen voor de visserijsector, maar heeft ook impact op de voedselzekerheid. Kleine eilandstaten hangen immers sterk af van die sector om hun bevolking te voeden. Volgens de klimaatvooruitzichten van het IPCC dreigt de hoeveelheid vis uit de koraalriffen, essentieel voor de voedselvoorziening, met 20% te dalen tegen 2050.

Eilandengroep in Nieuw-Caledonië
© IRD

Van de eerste klimaatvluchtelingen tot het verdwijnen van duizenden eilanden

De inwoners van het dorpje Lataw op de Torreseilanden ten noorden van de archipel Vanuatu, midden in de Stille Zuidzee, waren de eersten die door de Verenigde Naties in 2004 ‘klimaatvluchtelingen’ werden genoemd. Sindsdien neemt het aantal klimaatvluchtelingen met elke nieuwe natuurramp onrustwekkende proporties aan. In 2014 waren reeds 19,3 miljoen mensen ontheemd door de klimaatverandering, drie keer meer dan het aantal ontheemden als gevolg van conflicten.

10.000 tot 20.000 eilanden in de loop van deze eeuw onder water komen te liggen

De archipellanden zijn niet de enige bedreigde gebieden. Volgens een recente studie van de Franse overheidsorganisatie CNRS zal de zeespiegel tegen het einde van deze eeuw vermoedelijk met 1 tot 3 meter stijgen. Het CNRS onderzocht de gevolgen van de opwarming van de aarde voor 1269 Franse eilanden over de hele wereld, van de Franse eilanden in Europa tot Polynesië, een van de regio’s die het meest bedreigd is door de stijging van de zeespiegel. Volgens de Franse wetenschappers dreigt tussen 5% en 12% van de eilanden volledig te verdwijnen. Een extrapolatie van hun model op wereldschaal leert dat 10.000 tot 20.000 eilanden in de loop van deze eeuw onder water komen te liggen. Voor de Filippijnen en Indonesië, samen goed voor meer dan 20.000 eilanden, alsook voor het Caraïbisch gebied is de dreiging bijzonder groot.

Oproep aan de internationale gemeenschap

In de aanloop naar de conferentie in Parijs die de internationale verbintenissen ter zake zou moeten bekrachtigen, staan er voor de kleine eilandstaten dus essentiële belangen op het spel. Zij leveren dan ook een heel actieve inbreng in de internationale klimaatonderhandelingen. Hun alliantie, de AOSIS (Alliance of Small Island States), eist met name dat de internationale gemeenschap afspreekt om de globale opwarming te beperken tot maximaal 1,5 °C. De Marshalleilanden waren de eerste groep kleine eilanden die hun verbintenissen ter zake bekend hebben gemaakt. De boodschap is duidelijk: “Als een van de kleinste, armste en meest geïsoleerd liggende landen dit kan, dan kunnen jullie het ook”, zei Tony de Brum, Minister van Buitenlandse Zaken van de Marshalleilanden, tegen de andere staten, en dan vooral die met een hoge uitstoot.

 

Wist u dat …

  • 1%: de 52 kleine eilandstaten zijn als eerste bedreigd hoewel ze allemaal samen minder dan 1% van de broeikasgassen uitstoten.
  • 19 300 000: in 2014 waren reeds 19,3 miljoen mensen ontheemd ten gevolge van natuurrampen, dat is drie keer meer dan het aantal ontheemden als gevolg van conflicten[1].
  • 4 000 000: ongeveer 4 miljoen mensen leven vandaag op een koraaleiland met een oppervlakte van minder dan 1 km² en hooguit drie meter boven het zeeniveau.
  • 20%: volgens de klimaatvooruitzichten van de Intergouvernementele werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) dreigt de hoeveelheid vis uit de koraalriffen, die voor de bevolking van kleine eilandstaten van levensbelang is, met 20% te dalen tegen 2050.


 

[1] http://www.lemonde.fr/climat/article/2015/07/20/en-2014-les-catastrophes-naturelles-ont-deplace-19-3-millions-de-personnes_4691173_1652612.html

 

Klimaat Oceanen Natuurrampen Kleine Eilandstaten
Terug Planeet
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 18 /17 De aarde warmt op!