Kleine producenten, superchocolade

Elise Pirsoul
01 februari 2013
Wist u dat cacao oorspronkelijk uit Ecuador komt en dat daar nog altijd de fijnste variëteit te vinden is, de fameuze 'Fino y de Aroma', een door de grootste chocolatiers erkende variëteit? Hoe kan worden bereikt dat dit uitzonderlijke en reeds bestaande natuurproduct een waardige broodwinning wordt voor de kleine producenten? Dat is de uitdaging die de Belgische Ontwikkelingssamenwerking aangaat.

De ‘selva verde’ van Ignacio

Aan de kust van Noord-Ecuador ligt de provincie Esmeraldas. Zou dit de tuin van Eden zijn? Mangobomen reiken tot aan de hemel, de bomen zijn zwaarbeladen met  fruit van uitzonderlijke vorm en smaak, ertussen lopen kippen die bij onze komst opgeschrikt wegschieten. Hier groeit werkelijk alles: fruit, medicinale planten, groenten, bananen… en daartussenin, cacaobomen. We zijn op de ‘selva verde’, de finca, vertaald de ‘eigendom’, van Ignacio. Vergeten zijn de uitgestrekte cacaomonoculturen van grote landeigenaars. Of de nette rijen bomen die geregeld met insectenbestrijdende middelen worden bespoten. Hier groeien de planten in ‘permacultuur’, een systeem dat de natuur zoveel mogelijk probeert na te volgen: naast ‘bevriende’ planten, zonder chemische producten. Ignacio kan van het fruit en de groenten uit zijn tuin leven, maar daarnaast heeft hij ook een billijk gezinsinkomen dankzij de verkoop van cacao. En de variëteit die hij teelt is de fameuze 'Fino y de Aroma', waarvan de beste soort enkel in Ecuador te vinden is en die zo gegeerd is door de grote chocolatiers van de hele wereld. Deze variëteit heeft dan wel de meest verfijnde smaak, maar vergt ook bijzondere zorg. Ze brengt ook drie keer minder op dan de andere variëteiten, de vruchten en bonen zijn namelijk kleiner en de boom heeft voldoende plaats en schaduw nodig en moet samen met andere culturen worden geteeld.

Vroeger had ik een klein stukje land en moest ik in een cementfabriek werken om mijn brood te verdienen, nu kan ik van mijn teelten en mijn knowhow leven. 

Man toont binnenste substantie van een cacaovrucht
© DGD/E. Pirsoul

De coöperatieve verwerkt en verkoopt cacao

Na elke oogst brengt Ignacio de bonen naar de coöperatieve APROCA die de productie 'Fino di Aroma' van ongeveer 150 producenten in het kanton inzamelt en zorgt voor een optimale verwerking van de cacaobonen. Dankzij de coöperatieve die 7 jaar geleden werd opgericht met de steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking en sinds twee jaar steun krijgt via het ‘Programma voor Plattelandsontwikkeling in Noord-Ecuador’ dat de BTC uitvoert, hebben de kleine producenten een betere vergoeding voor hun productie, staan ze sterker op de markt en beschikken ze over zeer goede certificaten. Voorheen kwamen de kleine producenten nauwelijks toe met de opbrengst van hun grond. Ze waren afhankelijk van de wisselende koers van cacao, die vaak aan de lage kant was. "APROCA geeft 0,47 dollar per 450g pulp tegen 0,39 dollar elders", zegt Ignacio.

De bonen van Ignacio worden vervolgens gefermenteerd, gedroogd en gesorteerd en dan aan de verwerkers verkocht. Met het 'bio'-certificaat en zelfs het 'biodynamisch'-certificaat (Demeter-Rainforest Alliance) en de kwaliteitswaarborg die APROCA biedt, kan de productie voor een goede prijs worden verkocht. Met Belgische steun kon het aantal leden van 60 naar 150 worden verhoogd. "En we zouden graag onze huidige  voorraad van 120 ton per jaar verdubbelen", zegt Francisco Peñarrieta, commercieel directeur van APROCA en zelf ook producent.

In het raam van een 'coöperatieve' aanpak kent APROCA de productievelden van iedereen. Met de hulp van België hebben 84 boerderijen een certificaat inzake organische productie kunnen krijgen; er werden 100.000 kleine cacaobomen en 6.000 fruitbomen geplant. De leden worden opgeroepen elkaar te helpen en krijgen specifieke opleidingen om de productie te verbeteren. "Vroeger moest ik iemand betalen om de cacaostekken te snoeien. Nu zijn het de anderen die mij vragen om dit te doen. En ik wordt er ook voor betaald", vertelt een trotse Mártires Bautista Sol, een andere aangesloten producent. "Vroeger had ik een klein stukje land en moest ik in een cementfabriek werken om mijn brood te verdienen, nu kan ik van mijn teelten en mijn knowhow leven. Maar ik ben niet afhankelijk van de cacao. Als de oogst minder goed is, heb ik nog fruit en groenten om te verkopen."

Permacultuur

Permacultuur is een geheel van praktijken en denkbeelden die een waarlijk duurzame biologische landbouw willen tot stand brengen. Het systeem verbruikt zo weinig mogelijk energie en springt zorgzaam om met levende wezens en hun onderlinge relaties (bijvoorbeeld de cacaoboom groeit beter van een bananenplant). Bedoeling is om een ecosysteem te creëren dat voedsel en andere nuttige bronnen voortbrengt, waarbij de 'wilde' natuur zoveel mogelijk ruimte krijgt. 

In de rekken van de supermarkt

De kwaliteit van de cacao van APROCA is gewaarborgd en de grote namen in de chocoladesector hebben het bij het rechte eind! Pacari, een topproducent van fijne Ecuadoraanse chocolade, koopt 70% van de voorraad van APROCA. "We hebben bijna een persoonlijke band met 3.000 kleine producenten. We vinden het belangrijk om ze te kennen, hun veld te bezichtigen, de verwerking van de bonen te vervolgen om zeker te zijn van de kwaliteit. Soms is het bijna maatschappelijk werk.  Daarom is het een voordeel voor ons om rechtstreeks contact te hebben met een coöperatieve zoals APROCA die kwaliteit biedt. Idealiter zouden we alleen met verenigingen werken”, verklaart Gabriela Paredes, assistente van de oprichter van het merk.

"Pacari is ontstaan uit een echte passie voor chocolade van zijn oprichter. De keuze om enkel met bioproducten te werken, om een uitgesproken ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’ te dragen en om de kleine producenten te steunen en toch ‘goede’ chocolade te produceren, dat maakt deel uit van de visie en de opdracht van Pacari. We hebben geen fairtradelabel omdat we aan rechtstreekse handel ('direct trade') doen, waarbij we ervoor kiezen de kleine producenten beter te betalen voor hun kwaliteit". Zo komt het dat de cacao van Ignacio en van honderden van zijn collega’s verwerkt is in de repen luxechocolade met intense smaak die te vinden zijn in de rekken van de Ecuadoraanse supermarkten en in de delicatessenzaken in Latijns-Amerika en zelfs in Europa (bv Marcolini in België), de Verenigde Staten en Australië.

In een middeninkomenland zoals Ecuador heeft dit programma Ignacio en andere kleine producenten de kans gegeven trots te zijn en waardig te leven van hun teelt, met slechts een klein duwtje in de rug.

Cacao Ecuador
Terug naar dossier
Imprimer