Kunnen mens en aap in vrede samenleven?

Chris Simoens
17 april 2018
Het Antwerp ZOO Center for Research and Conservation onderzoekt in Kameroen hoe chimpansees en gorilla’s kunnen overleven in wouden die intensief worden gebruikt door de lokale gemeenschappen.

Het UNESCO-natuurreservaat ‘Dja Biosphere Reserve’ (Kameroen) herbergt een ongerept regenwoud met maar liefst 107 soorten zoogdieren. Vijf ervan zijn bedreigd, onder meer de mensapen: chimpansee en gorilla. Met het ‘Projet Grands Singes’ (PGS) wil de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde in Antwerpen (KMDA) zich vooral voor deze mensapen inzetten. Maar dan niet in het reservaat zelf, wel net erbuiten, in onbeschermd gebied. Al bij al vormen de reservaten slechts een fractie van het land. Het is dan ook essentieel om uit te zoeken hoe chimpansees en gorilla’s kunnen overleven in niet-beschermd gebied.

 

Gemeenschapsbossen

‘De bossen in onbeschermd gebied zijn eigenlijk gemeenschapsbossen’, zegt Zjef Pereboom, hoofd van het Antwerp ZOO Center for Research and Conservation, het onderzoekscentrum van de KMDA. ‘De plaatselijke bevolking is dus de eigenaar, ze heeft het recht om op de dieren te jagen en hout te hakken.’ Chimpansees en gorilla’s zijn er gegeerd ‘woudvlees’. Of eerder: waren. Want dankzij PGS heeft de bevolking ondertussen al vrij goed begrepen dat het belangrijk is het woud te beschermen. Maar ook vergunningen om er hout te kappen, bedreigen de chimpansee en de gorilla.

Het onderzoek wordt niet alleen uitgevoerd door plaatselijke (doctoraats)onderzoekers, ook de dorpsbewoners werken mee: als gids, drager, kok, bewaker…

Houten huizen nabij een bos
© Zoo Antwerpen

‘Samen met de ngo AWELY Foundation werd een lagere school gebouwd’, zegt Pereboom. ‘Zo kunnen we de kinderen van jongs af aan bijbrengen dat het woud belangrijk is voor hun toekomst. Voor de volwassenen organiseert onze plaatselijke coördinator David Mbohli workshops, eveneens met de bedoeling hen bewust te maken van het belang van het woud. Dat zijn telkens events met eten en drinken. De mensen komen er graag op af, want ze weten ondertussen dat ze er voordeel uit halen. Zo hebben ze al geleerd hoe ze bomen kunnen integreren in hun landbouw of hoe ze een cacaoplantage kunnen aanleggen. We investeerden ook in duurzame visserij.’

 

Zaden verspreiden

De basis van het project blijft wel het onderzoek. Wat is de impact van de jacht en de milieudruk op de grote apen? Hoe leven de apen samen en wat is hun dieet? Wat is het effect van gorilla’s op het herstel van aangetast bos? Pereboom: ‘Gorilla’s zijn grote dieren, en kunnen dan ook vruchten eten met grote zaden. Ze leggen grote afstanden af doorheen hun leefgebied, en slapen graag op open plekken in het woud. Daar ontlasten ze zich ook. De zaden in de uitwerpselen hebben op deze open, lichte plekken een grote kans om te ontkiemen en te groeien. We willen te weten komen of gorilla’s op die manier bijdragen aan het herstel van het woud.’

PGS werpt effectief zijn vruchten af: de mensen jagen er nog nauwelijks om in hun dieet te voorzien.

Het onderzoek wordt niet alleen uitgevoerd door plaatselijke (doctoraats)onderzoekers, ook de dorpsbewoners werken mee: als gids, drager, kok, bewaker… Ze zijn op die manier nauw betrokken. ‘Hoewel oorspronkelijk door ons opgezet, ligt het project nu vrijwel volledig in handen van Kameroenezen. Het wordt nog enkel vanuit Antwerpen geleid door projectcoördinator Nikki Tagg. Op termijn zullen we het volledig aan de Kameroenezen overlaten.’

PGS werpt effectief zijn vruchten af: de mensen jagen er nog nauwelijks om in hun dieet te voorzien. Jammer genoeg raakt het woudvlees steeds meer in trek bij de stadsbevolking, die het beschouwen als een luxeartikel. Dat zet dan weer aan tot stroperij. Daarom zet het project ook in op wetgeving over de bescherming van wildleven samen met het bevoegde ministerie. Ze probeert ook jaagquota in te stellen.

 

Kameroen Biodiversiteit
Terug Planeet
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 5 /8 Ecomakala: meer bos dankzij duurzame houtskool