Landbouwdigitalisering: van onschatbare waarde voor het Zuiden

Sophie Carreau
03 december 2019
Ella Mazani bezit een maïsboerderij in Shurugwi, Zimbabwe. Net als veel andere landbouwers doet ze een beroep op de aanbevelingen van een landbouwadviseur. Ze beschikt reeds over een uitgebreid scala aan instrumenten voor landbouwbeheer en sinds kort maakt ze ook gebruik van een smartphone. De digitalisering verovert de landbouwsector!

Landbouwdigitalisering (D4Ag), wat houdt dat in?

Algemeen gesteld heeft "landbouwdigitalisering" betrekking op het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) en van nieuwe digitale technologieën in de landbouwsector. Het gaat bijvoorbeeld om video’s, radio, televisie, internet, remote sensing, digitale verspreiding, smartphones (mobile agriculture, ook wel m-agri genoemd), kunstmatige intelligentie, enz. Al deze technologieën verschaffen landbouwers toegang tot informatie en stellen hen in staat deze informatie op te slaan, over te brengen, te gebruiken, te analyseren en er een betekenis aan te geven. Op die manier wordt landbouw een meer winstgevende, duurzame en inclusieve sector.

Landbouwers die in afgelegen regio’s wonen zonder toegang tot een banksysteem, kunnen vaak moeilijk betalingen verrichten of het geld ontvangen waarop ze volgens hun productie recht hebben. Dankzij nieuwe technologieën kunnen ze voortaan met hun smartphone betalingen uitvoeren.

Ook sociale netwerken en het elektronische berichtenverkeer (zoals via WhatsApp) worden ingezet. Op Facebook richten landbouwers groepen op waarin ze informatie uitwisselen over de nieuwste innovaties en technieken en over goede praktijken.

Het gaat om video’s, radio, televisie, internet, remote sensing, digitale verspreiding, smartphones (mobile agriculture, ook wel m-agri genoemd), kunstmatige intelligentie, enz.

Voordelen

Digitalisering heeft een positieve impact op productiviteit, markttoegang, financiële inclusie en dienstverlening.

Zo vergemakkelijken en versnellen de nieuwe technologieën de communicatie over prijzen. Daarnaast stellen ze gemeenschappen van producenten ook in staat zich te verenigen en een groter gedeelte van de markten en de waardeketen te controleren. Doordat landbouwers met elkaar in contact komen, krijgen ze gemakkelijker toegang tot informatie over de marktprijzen voor producten en productiemiddelen en tot adviesdiensten.

In sub-Sahara-Afrika verlaten steeds meer jongeren het platteland op zoek naar betere jobs. Landbouw zegt hen weinig. Het Technisch Centrum voor Landbouwsamenwerking (Technical Centre for Agricultural and Rural Co-operation, CTA) gelooft echter dat landbouwdigitalisering het beroep voor jongeren aantrekkelijker kan maken. Zo stelt het CTA vast dat 71 procent van de landbouwers jonger dan 35 jaar digitale diensten gebruiken (sociale netwerken, kopers contacteren zonder zich te verplaatsen, …) om hun producten over de hele wereld in de handel te brengen. Digitale innovatie kan dus een deel van het antwoord zijn op het emigratieprobleem van Sub-Sahara-Afrika.

Digitalisering kan landbouw voor jongeren aantrekkelijker kan maken. Digitale innovatie kan dus een deel van het antwoord zijn op het emigratieprobleem van Sub-Sahara-Afrika.

Een Afrikaan bekijkt een lijst op zijn smartphone.
© CTA/Muiss project

Digitalisering kan ook het leven van vrouwen helpen verbeteren. Vandaag wendt slechts 25 procent van de vrouwen die in de landbouw werkzaam zijn, digitale technologieën aan. Dat terwijl vrouwen 40 procent van de werknemers in de landbouwsector uitmaken. CTA-directeur Michael Hailu meent dat digitalisering "vrouwen enorme kansen kan bieden", op voorwaarde dat de toegang ertoe wordt vergemakkelijkt. Voor vrouwen is het niet evident om een smartphone te bezitten en te gebruiken. Een smartphone is immers duur. Bovendien beschikken vrouwen niet altijd over de digitale competenties om hem te hanteren. 

Digitalisering kan ook worden ingezet in de bestrijding van plagen en ziektes. Zo kunnen dankzij drones de akkers sneller en goedkoper behandeld worden. Daardoor stijgen de oogstopbrengsten en daalt het risico op verliezen na de oogst. Net als satellietbeelden worden de gegevens die drones verzamelen gebruikt om de situatie van de akkers beter in te schatten. Doordat landbouwers over uitgebreidere weerinformatie beschikken, kunnen ze zich gemakkelijker aan de klimaatomstandigheden aanpassen, hun taken efficiënter plannen en de bodem beter beschermen.

Om al deze redenen wordt digitalisering beschouwd als een van de meest belovende middelen die in de strijd tegen de honger in de wereld - en vooral in Afrika – kunnen worden ingezet zonder dat de natuurlijke hulpbronnen en de biodiversiteit in gevaar worden gebracht.

Meer algemeen kan landbouwdigitalisering honderdduizenden banen opleveren op het gebied van landbouwtechnologie, ICT-ondersteuning en de verwerking van landbouwproducten. Globaal gezien zal landbouwdigitalisering de levenskwaliteit en de inkomsten van de producenten verbeteren. 

Een drone vliegt over een theeveld met theeplukkers in Afrika.
© CTA

Concrete projecten van België

In de landbouwsector in Vietnam en Cambodja voert de niet-gouvernementele samenwerking concrete digitaliseringsprojecten uit. Deze projecten worden gesteund door België.

 

1; Eclosio in Cambodja

Eclosio is een ngo van de Universiteit van Luik die actief is in Cambodja. Zo heeft Eclosio het "Paddy Trading Platform" helpen opzetten. Het gaat om een online handelsplatform waarop landbouwcoöperaties paddy-rijst (ongepelde en onbehandelde rijst) kunnen aanbieden. Geregistreerde kopers en uitvoerders kunnen opzoekingen doen en gegevens filteren volgens hun criteria. Ze hebben zelfs de mogelijkheid om bij elke nieuwe aanbieding per e-mail of sms een bericht te ontvangen in het Khmer of het Engels.

Maar dat is nog niet alles! Een van de partners van Eclosio, ISC, zet drones in om de landbouwproductie te plannen en een beter zicht te krijgen op de mogelijke irrigatie van gewassen. De ngo werkt ook met een smartphone-applicatie die producten en kopers met elkaar in contact moet brengen.  

 

2. VLIR-UOS in Vietnam

VLIR-UOS, dat verbonden is met de Vlaamse Interuniversitaire Raad (ARES is de Waalse tegenhanger), is met name in Vietnam actief. Het beheert een platform waarop het gegevens over de bodem, broeikasgassen en rijstgewassen verzamelt om ICT-modellen uit te werken die kunnen worden toegepast om de bodemkwaliteit te verbeteren, de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en het gebruik van water en meststoffen te beperken. Ook hier wordt een smartphone-applicatie ontwikkeld waarmee landbouwers het effect van het nieuwe gewassysteem kunnen beoordelen. Daarnaast heeft de applicatie tot doel het doelpubliek te sensibiliseren rond bodemdegradatie.

 

3. Enabel in Burundi

Enabel heeft een digitale atlas opgesteld van moerassen, laaggelegen gebieden en irrigeerbare laagvlakten. De atlas bevat informatie over de bodem, meer bepaald de hydrologische kenmerken, naast info over het klimaat en over de gewassen van de in kaart gebrachte regio. Dat interactief en gebruiksvriendelijk instrument, dat is opgezet als een infrastructuur voor ruimtelijke gegevens, heeft tot doel de kennis van moerassen, laaggelegen gebieden en irrigeerbare laagvlakten te verbeteren, de rentabiliteit van die gebieden te analyseren en de opwaardering en inrichting ervan te plannen.

Enabel maakt daarbij gebruik van “geografische informatiesystemen” (GIS). Door de gegevens van satellietbeelden te koppelen aan de gegevens van lokale kaarten in GPS-systemen kan Enabel beleidsmakers nuttige informatie verschaffen om het potentieel van irrigatielandbouw correcter in te schatten, infrastructuurwerken beter te plannen en in de toekomst gerichter in de landbouwsector te investeren.

Enabel beperkt zich niet tot Vietnam, maar heeft ook projecten opgezet in Benin, Niger, Burkina Faso, Mali, Senegal en Tanzania. Daarnaast ondersteunt het agentschap reeds bestaande lokale initiatieven, met name via het programma WeHubit.

 

De toekomst

Landbouwdigitalisering is een zeer actueel thema en biedt tal van antwoorden op de vragen die wij ons vandaag stellen over het klimaat, over landbouw en over duurzame voedselbronnen. In de landbouwsector staat digitalisering nog in de kinderschoenen. Dankzij internationale ondersteuning zal de sector evolueren om ons nog meer toepassingen te bieden.

 

Lees ook:

 

Wat zijn de prioriteiten van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking omtrent digitalisering?

 

1. Beter gebruik van (mega)gegevens en informatie.

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking investeert met andere woorden in instrumenten en beleidsmaatregelen om de toegang tot en het gebruik van gegevens te verbeteren. Die gegevens zullen worden aangewend om bruikbare informatie te creëren die de ontwikkelingsactoren in staat stellen betere beslissingen te nemen en zo hun impact te vergroten. 

 

2. Digitalisering (inzetten) voor inclusieve samenlevingen.

De Belgische samenwerking zet het potentieel van digitalisering in om ervoor te zorgen dat meer mensen baat hebben bij een interventie en dat kwetsbare groepen (gebruik van Interactive Voice Response analfabeten) hun democratische rechten kunnen genieten, gelijke toegang tot basisdiensten hebben, aan het openbare leven kunnen deelnemen en financieel en economisch ingesloten zijn in de samenleving.

 

3. Digitalisering ter bevordering van duurzame en inclusieve economische groei.

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking ondersteunt interventies waarbij digitalisering wordt ingezet om werkgelegenheid te creëren.– FIN ENCADRÉ

Landbouw Digitalisering
Terug Economie
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 2 /16 30 jaar Farmer Field Schools