Lepra nog niet uit de wereld

Antoine Delers
28 mei 2019
Velen denken dat lepra een ziekte van een andere tijd is. Niets is minder waar. Maar hoe roeien we ze voorgoed uit?

Lepra in deze tijd


Lepra is een besmettelijke infectieziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie die zich langzaam vermenigvuldigt in het besmette organisme. De ziekte treft vooral arme en heel kwetsbare mensen. In 1985 waren er naar schatting 5,4 miljoen lepralijders. De voorbije decennia is echter heel wat voortgang geboekt in de bestrijding van de ziekte.


Nu doen zich jaarlijks 216.000 nieuwe gevallen voor in landen als Brazilië, India, Indonesië en de Filipijnen. Deze daling met 96 % sinds 1985 is het resultaat van grootschalige screeningprogramma’s die zich richten op vroegtijdige opsporing en doeltreffende medicatie. Sinds de jaren 1980 wordt vooral de ‘polychemotherapie’ (PCT) toegepast. Deze combinatie van 2 of 3 geneesmiddelen bleek tot nu toe de meest doeltreffende behandeling.


Maar de strijd is nog niet gewonnen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hoopte de ziekte tegen 2000 uit te roeien, maar in bepaalde regio’s blijft ze niet alleen voor de patiënt, maar ook voor de samenleving een zware last. Als lepra niet langer als een ernstig probleem wordt beschouwd, dreigt de ziekte naar de achtergrond te verdwijnen. Ze mag dan wel teruglopen, toch raakt het jaarlijkse aantal nieuwe gevallen niet onder de grens van 200.000. En dat is niet bepaald hoopgevend.


Tegenwoordig maakt lepra vooral slachtoffers in arme landen, vooral in regio’s met amper toegang tot gezondheidszorg. Vaak herkent de bevolking de eerste symptomen niet, waardoor ze niet tijdig een dokter opzoekt. Bovendien zijn de lokale gezondheidswerkers minder geroutineerd om de ziekte in een vroeg stadium te herkennen, precies doordat het aantal gevallen van lepra blijft dalen. Voor de WHO vormt lepra niet langer een bedreiging van de volksgezondheid, maar toch blijft vroegtijdige opsporing noodzakelijk. Al was het maar om verspreiding te voorkomen en het genezingspercentage te verbeteren.

Als lepra niet langer als een ernstig probleem wordt beschouwd, dreigt de ziekte naar de achtergrond te verdwijnen.

De patiënten: slachtoffers van discriminatie


In bepaalde regio’s bestaan nog veel misverstanden over lepra en over de oorzaken en symptomen van de ziekte. Dat alles bemoeilijkt de opsporing van nieuwe gevallen. Kolonies met misvormde patiënten, afzondering, verstoting, besmetting, discriminatie en schaamte: dat is ook vandaag nog de harde realiteit. De slachtoffers lijden niet alleen onder de misvormingen, maar hebben ook te maken met discriminatie. Vaak worden ze verstoten door hun familie en door de maatschappij. In bepaalde regio’s bestaan zelfs nog “leprozenkolonies”. ‘Daar zijn we veilig, buiten de kolonie ziet men ons als monsters’, aldus een lepralijder die in een kolonie in Egypte verblijft.

Daar zijn we veilig, buiten de kolonie ziet men ons als monsters.

Nigerianen die hun wonden wassen.
© Tim Dirven/Damiaanactie

De nieuwe strategie van de WHO


Omdat de behandelmethode zo goed werkt, bestempelt de WHO lepra niet langer als een volksgezondheidsprobleem. Wel integendeel, het opzet van de wereldwijde strategie voor leprabestrijding 2016-2020 is de wereld zo vlug mogelijk lepravrij te krijgen. De strategie berust op drie pijlers:

  • De coördinatie en het partnerschap tussen de regeringen versterken;
  • Een einde maken aan lepra en de complicaties die ermee samenhangen;
  • Een einde maken aan de stigmatisering en inclusie stimuleren.
     

Wat doet België?


Damiaanactie


De Damiaanactie is een Belgische ngo die werkt rond de bestrijding van 3 ziektes: lepra, tuberculose en leishmaniose (een minder bekende door parasieten veroorzaakte ziekte). De ngo is werkzaam in 16 landen, waaronder India, Bangladesh, de Democratische Republiek Congo, Niger, Nigeria en Bolivia. In 2017 kon de Damiaanactie meer dan 214.000 mensen die aan een van de 3 ziektes lijden in behandeling nemen. Het zorgprogramma van de ngo bestaat uit:

  • Medische hulp verstrekken aan patiënten (opsporing, diagnose, behandeling en nazorg);
  • Stigmatisering en onwetendheid bestrijden door de lokale bevolking te sensibiliseren en te informeren;
  • Actieve opsporing bevorderen en faciliteren;
  • Technische en financiële ondersteuning van lokale partnerorganisaties;
  • Nazorg voor patiënten (programma “Care after cure”);
  • Opleiding en de uitwisseling van ervaringen stimuleren;
  • Wetenschappelijk onderzoek bevorderen.

Instituut voor Tropische Geneeskunde


Het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen (ITG) draagt bij aan de wetenschappelijke kennis op vlak van volksgezondheid en tropische geneeskunde. In het kader van het onderzoek naar lepra hebben wetenschappers van het ITG het project PEOPLE opgezet in de Comoren en Madagaskar, twee landen waar lepra nog veel voorkomt. Het project, dat moet leiden tot de uitroeiing van de ziekte in deze landen, omvat verschillende methoden voor de preventieve behandeling van personen die in contact komen met leprapatiënten. Het ITG werkt samen met de Damiaanactie, de Fondation Raoul Follereau en de nationale programma’s voor leprabestrijding. Een van de onderzoekers heeft de actieve opsporing die de Damiaanactie uitvoert, helpen verbeteren met de applicatie Open Data Kit (ODK), een tool om nieuwe gevallen te registreren en de endemische gebieden in kaart te brengen.

Gezondheid Tropische ziekten
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 3 /20 De geboorte van een kinderziekenhuis in Congo