Maak van landbouwers in het Zuiden ondernemers

Lander Paesen
04 augustus 2017
In de jongste strategienota van ontwikkelingssamenwerking rond duurzame landbouw en voedsel­zekerheid staat ondernemerschap centraal.

De vorige nota rond landbouw en voedselzekerheid dateert inmiddels al van 2010, toen premier Charles Michel nog minister van ontwikkelingssamenwerking was. In de periode tussen de vorige en huidige nota is echter heel wat veranderd. Zo hebben de Verenigde Naties de Millenniumdoelstellingen waar de vorige nota op steunde, vervangen door een reeks nieuwe Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s: ‘geen armoede’, ‘geen honger, ‘goede gezondheid en welzijn’, …). Het zijn deze doelstellingen waaraan de nieuwe strategienota, die de titel ‘Van overleven tot ondernemen’ meekreeg, tegemoet wil komen.

Een belangrijk verschil met de voorgaande nota is dat het niet langer inzet op kleinschalige overlevingslandbouw met weinig tot geen commerciële kans op overleven. Vooral in de partnerlanden uit Sub-Sahara-Afrika is landbouw nog al te zeer gestoeld op weinig productieve overlevingslandbouw door kleine familielandbouwers die met moeite overeind blijven. In plaats daarvan wil de nieuwe strategienota lokale landbouwers in Afrika de kans geven om uit te groeien tot duurzame ondernemers.

Om in deze opzet te slagen tekent de nota een aantal ambitieuze krachtlijnen uit:

  • België zet voortaan volop in op landbouwondernemers met toegang tot in de eerste plaats regionale/lokale markten en vervolgens ook internationale markten. Door in te zetten op commercieel duurzame landbouw stimuleert ons land het ontstaan van een lokaal netwerk van toeleveranciers, voedingsverwerkende bedrijven en transporteurs. Dat moet op zijn beurt leiden tot een stimulans bij het creëren van werkgelegenheid in de gebieden. Op die manier wil België een grotere rol van de privésector nastreven.
  • De Belgische ontwikkelingssamenwerking zet niet langer in op overlevingslandbouw met weinig of geen commerciële kans op overleven. België gelooft sterk in de overtuiging dat de voedselzekerheid van deze landbouwers en hun gezinnen gebaat is met een verhoging van de landbouwproductie in eigen land en de creatie van arbeidsplaatsen als loonwerker of arbeider in de voedingssector.
  • De nieuwe nota verschuift de focus van ‘familiale’ landbouw naar ‘productieve’ landbouw. Daarbij is het evident dat kleinschalige landbouwers meer dan grootschalige bedrijven steun nodig hebben om productiever te worden. De Belgische ontwikkelingssamenwerking wil daarom productiviteit in zijn nieuwe SDG-betekenis plaatsen. Dat wil zeggen dat het niet langer gaat om enkel hogere productie, maar ook om betere productie: voedzamer, meer gediversifieerd, meer gewapend tegen externe shocks,… Kortom, veerkrachtiger en duurzamer.
  • Vanuit de rechtenbenadering zet België in op Goed Bestuur in al zijn facetten: versterking van het maatschappelijk middenveld (boerenorganisaties), verbeteren van een ‘enabling environment’ (gunstig milieu) voor ondernemerschap, werken aan een sterkere overheid ,…
  • Ook wil de Belgische ontwikkelingssamenwerking de Belgische expertise en terreinervaring veel beter in de verf zetten. België tracht op het terrein de banden tussen Belgische kennis­instellingen (universiteiten, instituten, maar ook ngo’s) en de instellingen in het Zuiden te versterken.

Dat alles moet uiteindelijk tot een landbouwrevolutie in Sub-Sahara-Afrika leiden. Alleen zo kan namelijk een duurzaam antwoord worden geboden op de vele uitdagingen die de regio nog te wachten staat: een bevolkingstoename van 125 miljoen inwoners tegen 2030, een massale plattelandsvlucht tegen 2050, de vernietigende gevolgen van klimaatsverandering, enz...

Hoewel de reacties op de nieuwe nota tot op dit ogenblik overwegend positief zijn, herinnert de Coalitie tegen de Honger – een groep van Belgische ngo’s –er wel aan het menselijk aspect niet uit het oog te verliezen. Vooral boeren en boerinnen lijden honger. De nadruk op ondernemerschap mag de kleinschalige boer die trouw blijft aan familiale landbouw, niet vergeten.

 

Landbouw Belgische Ontwikkelingssamenwerking
Terug Economie
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 10 /9 België herziet bevoegdheden voor IFI