‘Melk van bij ons’ in Senegal

Sophie Carreau
21 oktober 2019
De Senegalese ondernemer Bagoré Bathily biedt met zijn bedrijf ‘La laiterie du Berger’ zuivelproducten aan op basis van lokale melk. Hij slaagt er zelfs in het hoofd te bieden aan de moordende concurrentie van ‘vals’ melkpoeder uit de EU. Onder meer met de steun van de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO).

In Senegal wordt bijna 90% van de melk die in de formele sector op de markt komt, in de vorm van melkpoeder ingevoerd. Nochtans leven 4 miljoen mensen, hoofdzakelijk Peul, traditioneel van de veeteelt en zouden ze melk kunnen produceren. Het ‘melkpoeder’ dat de Senegalese markt overspoelt, is meestal een mengsel van magere melkpoeder met plantaardige oliën. Palm-, kokos- of kopraolie, naar gelang van de voorkeur van de consumenten. Dat zogenaamde melkpoeder wordt verkocht tegen onklopbare prijzen.

 

La laiterie du Berger: het prille begin

Bagoré Bathily
Bagoré Bathily

Bagoré Bathily, geboren uit een Franse moeder en een Senegalese vader, groeide op in Dakar, tot het einde van zijn humaniora. Na zijn studies diergeneeskunde in Luik (België), in 2006, vatte Bagoré Bathily het idee op om zijn eigen lokaal melkbedrijf op te richten. Zo zou hij mee de basis te leggen voor een melksector die kan bijdragen aan betere levensomstandigheden voor de veetelers. ‘Er was nog nooit  een dergelijk bedrijf opgericht, zeker niet in een middelgrote stad, met jong en lokaal personeel’, legt hij uit.  

Het stond de jonge ondernemer duidelijk voor ogen wat hij met zijn project wilde bereiken. Hij wilde de veeteelt ontwikkelen en zo de levensomstandigheden van de veetelers merkbaar verbeteren.

De nodige middelen bracht hij bijeen dankzij de inbreng van Senegalese aandeelhouders maar ook van internationale spelers zoals Danone Communities, Crédit Agricole, I&P, enz. Doorslaggevend was de steun van de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO). Dankzij deze middelen kon het bedrijf blijven bestaan. De vernieuwende producten mogen dan wel afgestemd zijn op de vraag van de consumenten en de distributiekanalen, maar de rentabiliteit laat het afweten. Toch heeft Bagoré Bathily doorgezet omdat hij ervan overtuigd is dat wat hij doet zijn land ten goede komt.

Doorslaggevend was de steun van de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (BIO). Dankzij deze middelen kon het bedrijf blijven bestaan.

En hij heeft gelijk gekregen. Sinds 2017 maakt de Laiterie du Berger eindelijk winst. Vandaag bedraagt het zakencijfer ongeveer 10 miljoen euro, met een groei van 20% per jaar. Bagoré Bathily beschikt over 350 medewerkers en 500 leveranciers , maar daarnaast zijn er nog eens 1200 personen bij het bedrijf betrokken. Op die manier heeft hij alvast een deel van zijn ambities waargemaakt. Het  veilig economisch en ontwikkelingsmodel dat hij toepast, geeft hem de ruimte om betaalbare producten te verkopen, banen te creëren, de veeteelt te ontwikkelen en het bedrijf verder uit te breiden in het kader van duurzaam, verantwoord en sociaal ondernemerschap.

 

Vrouwen

Vooral vrouwen hebben baat bij zijn bedrijfsmodel. In Senegal, aldus Bagoré Bathily, is de productie van melk altijd al een vrouwenzaak geweest. Het werd niet gewaardeerd, in tegenstelling tot veeteelt die een mannenzaak is. Vandaag zijn veel vrouwen gevestigde leveranciers van de Laiterie du Berger.

In het bedrijf waar aanvankelijk vooral mannen werkten, hebben vrouwen belangrijke plaatsen weten in te nemen. Ze zijn verantwoordelijk voor het financieel beheer, de kwaliteitscontrole of zetelen zelfs in de raad van bestuur van het bedrijf.

Bagoré Bathily beschikt over 350 medewerkers en 500 leveranciers , maar daarnaast zijn er nog eens 1200 personen bij het bedrijf betrokken.

Een familie poseert met 4 emmers melk op de voorgrond.
© Laiterie du Berger

Ondernemen in Afrika: moeilijkheden en oplossingen

‘Ik had een duidelijke voorstelling van het doel van mijn project, maar ik had er geen idee van op welke moeilijkheden ik allemaal zou stuiten’, vervolgt de baas van het melkbedrijf.

‘Eerst en vooral bestaat er in Senegal geen gunstig ondernemersklimaat voor kmo’s (kleine en middelgrote ondernemingen). De staat is de grootste werkgever van het land, maar een verhoging van het aantal kmo’s zou een positief effect kunnen hebben op de economie. De regering beschikt evenwel over onvoldoende middelen om te investeren in structuren die de ontwikkeling van ondernemingen mogelijk maken. De Laiterie du Berger heeft een goed imago en kon ook rekenen op bedrijfspromotie. Het ontbreekt echter aaneen instantie die naar de problemen van ondernemers luistert en oplossingen aanreikt.’

De melksector is redelijk nieuw en heel weinig mensen hadden professionele ervaring met de inzameling, verwerking of distributie van melk en met de koude keten. ‘Dat stelde mij voor aanzienlijke problemen. Ik heb al deze functies op de werkvloer moeten leren en daarbovenop mijn vaardigheden als bedrijfsleider moeten ontwikkelen.’ De technische bijstand en de opleidingen die Danone en het Crédit Agricole aanboden om de expertise van het team te vergroten, bleken dan ook zeer waardevol naast de kapitaalinbreng.

De melksector is redelijk nieuw en heel weinig mensen hadden professionele ervaring met de inzameling, verwerking of distributie van melk en met de koude keten.

Zicht op een machine in de fabriek van La Laiterie du Berger
© Laiterie du Berger

Melkpoeder uit de EU

Het is moeilijk te concurreren met het melkpoeder uit de EU. ‘Om dat te  begrijpen moet je de situatie in Senegal kennen’, zegt Bathily. ‘Momenteel consumeren de Senegalezen in de stad ingevoerd melkpoeder, terwijl de nomadische veetelers de eigen melk verbruiken. Lokale melk kan pas in de stad op de markt worden gebracht, als ze behandeld is. Daar zijn grote investeringen voor nodig. Als die uitblijven, kan de lokale melk niet worden gecommercialiseerd. Daarom verkiezen lokale bedrijven vaak om melkpoeder in te voeren, wat dan ook nog goedkoper uitvalt.’   

Uit studies bleek evenwel dat de Senegalese economie een mooie kans mist door de lokale melk niet te vermarkten. De Laiterie du Berger zoekt dan ook naar een strategie om de lokale melk te promoten in sectoren waar verse melk te verkiezen is boven melkpoeder. ‘Een en ander zou kunnen evolueren in het voordeel van de lokaal geproduceerde melk. Je mag niet vergeten dat in Senegal steeds meer mini-ondernemingen ontstaan.’

De Laiterie du Berger zoekt dan ook naar een strategie om de lokale melk te promoten in sectoren waar verse melk te verkiezen is boven melkpoeder.

Stap-voor-stap-stimulansen voor ondernemerschap

Wie de situatie in het land kent, begrijpt waarom fondsen zoals Investisseurs & Partenaires (IP) nodig zijn. IP is een ‘impact investing’-groep die uitsluitend in Afrika werkzaam is en kmo-projecten begeleidt.

Dankzij I&P heeft Bathily het nut en het belang van de begeleiding van ondernemingen ingezien. Daarom besliste hij om zelf ook aan coaching te doen, met name via Enablis in Senegal, waarvan hij de voorzitter is. Deze vereniging helpt bedrijven een methodologie uit te werken en een netwerk uit te bouwen. Vandaag heeft Enablis een netwerk uitgebouwd van 300 ondernemingen met in totaal 5000 banen.

Verder zet hij zich in voor een open imago van de kmo’s en trekt hij van universiteit tot universiteit om jongeren te ontmoeten en hen een stageplaats aan te bieden. Stage lopen vindt hij zeer nuttig. Jongeren doen werkervaring op en leveren een bijdrage aan de maatschappij, en dat is bijzonder motiverend.

 

Wat over 10 jaar?

Logo Dolima
Logo Dolima

De Laiterie du Berger heeft er tien jaar over gedaan om financieel gezond te worden. Ze heeft een economisch model van sociaal ondernemerschap uitgestippeld en kan de eigen groei financieren omdat ze rendabel is. Zo heeft ze alle kansen om aan schaalvergroting te werken.

Dat betekent onder andere dat er een kennisoverdracht moet komen in het leidinggevende team. Jong talent wordt voorbereid om het roer over te nemen en het voortbestaan van het bedrijf te waarborgen. De Laiterie du Berger wil een ‘nieuw’ ondernemingsmodel uitstippelen als alternatief voor de traditionele ondernemingsmodellen die niet langer geschikt zijn voor West-Afrika.

Op lange termijn wil Bagoré Bathily zich meer toeleggen op plattelandsontwikkeling die de landbouwbevolking in Senegal en de Sahel meer stabiliteit kan bieden. Daarbij wil hij inzetten op zogenaamde ‘piloot-landbouwbedrijven’.

Lees ook Lokale melkproductie biedt ruime kansen voor West-Afrika

 

 

Senegal Melk Ondernemerschap
Terug Economie
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 2 /12 Vrouwelijk ondernemerschap ontwikkelen in Senegal