Sociale bescherming voor iedereen

Koen Detavernier - 11.11.11
01 april 2016
Ziek worden en je behandeling niet kunnen betalen. Je job verliezen of je oogst vernield zien en geen vervangingsinkomen hebben. Een leven lang werken en op je oude dag geen pensioen krijgen. Voor 73% van de mensen is dat jammer genoeg geen fictie.

De kans dat je het in je leven zonder sociale bescherming moet stellen, hangt van veel factoren af: je land, stad of platteland, rijke of arme ouders, jongen of meisje, formele of informele job. Dat is fundamenteel onrechtvaardig.

49% van de ouderen wereldwijd ontvangt geen pensioen. Maar ook de pensioenen zelf zitten meestal ver onder de armoedegrens. 39% van de wereldbevolking krijgt géén tussenkomst in de gezondheidszorg. In de lage inkomenslanden zelfs meer dan 90%. Hoge gezondheidskosten duwen jaarlijks 100 miljoen mensen in armoede.

De meeste landen, ook lage- inkomenslanden, hebben nochtans programma’s van sociale bescherming. Maar die zijn meestal uitsluitend bestemd voor overheidsambtenaren en werknemers in de (kleine) formele economie. Terwijl veruit de meeste mensen in de landbouw of in de informele economie werken. Daarom voeren de ngo-koepels 11.11.11 en CNCD-11.11.11, samen met vakbonden, mutualiteiten en ngo’s, 2 jaar campagne onder het motto ‘sociale bescherming voor iedereen’.

49% van de ouderen wereldwijd ontvangt geen pensioen

Recht voor iedereen

Sociale bescherming is een mensenrecht dat al sinds 1948 opgenomen is in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. ILO werkte dit recht in 1952 concreet uit in Conventie 102 (‘minimum normen voor sociale zekerheid’). Maar omdat deze te vaak dode letter bleven volgde in 2012 een aanbeveling over de ‘Social Protection Floors’ of basisgaranties van sociale bescherming. Deze vormen een sokkel waarop verder gebouwd moet worden voor een volwaardige sociale bescherming.

Een universele definitie van sociale bescherming bestaat niet. Landen moeten, in dialoog met de sociale organisaties, beslissen welke prioriteiten ze stellen en hoe ze die willen bereiken. Voor de campagne omvat sociale bescherming ‘een coherent en op solidariteit gebaseerd geheel van structurele initiatieven en maatregelen die voor alle mensen inkomensgarantie en toegang tot basisvoorzieningen moeten verzekeren gedurende hun gehele leven.’ Beide, inkomensgarantie én toegang tot basisdiensten, zijn immers onmisbaar voor een menswaardig leven.

Hefboom voor ontwikkeling

Sociale bescherming biedt ook een krachtige hefboom voor ontwikkeling. Volwaardige sociale bescherming, in alle levensfasen, kan een samenleving fundamenteel transformeren. Omdat ze rijkdom herverdeelt, de ongelijkheid tussen man en vrouw vermindert en economische ontwikkeling op gang trekt. Omdat ze de koopkracht op peil houdt als het economisch moeilijk gaat en voorkomt dat mensen in armoede terecht komen bij de minste tegenslag.

Haalbaar en betaalbaar

Volgens een studie van 11.11.11, HIVA en Oxford Policy Management is een elementaire sokkel van sociale bescherming overal haalbaar én betaalbaar, zelfs in de armste landen. Zo volstaat in het straatarme Burundi 12,7% van het BBP voor een minimale sociale bescherming. Ook in middeninkomenslanden Indonesië en Peru blijkt sociale bescherming betaalbaar. Voorwaarden zijn voldoende politieke wil en de juiste beleidskeuzes. De nationale overheden dragen dus een grote verantwoordelijkheid. Zo moeten ze hun inkomen zien te verhogen door een degelijk fiscaal beleid en door internationale belastingfraude en -ontwijking aan te pakken.

Toch blijft in de armste landen internationale solidariteit broodnodig. Dat kan door steun van rijke landen, direct of via onder meer het ILO Flag Ship Program voor de Social Protection Floor. Maar ook middeninkomenslanden hebben nood aan internationale samenwerking om hun sociale bescherming te versterken. Daar gaat het vooral om uitwisseling van ervaring, capaciteitsversterking en peer to peer-samenwerking van gespecialiseerde dienstens. België kan en moet zijn unieke expertise daarvoor inzetten.

 

Sociale bescherming
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 28 /32 Zuiders ongemak