Vlot geld sturen naar het Burundese platteland

Chris Simoens
15 maart 2019
Door postkantoren beter uit te rusten, kunnen Burundese migranten voortaan vlot geld versturen naar hun familie, ook in afgelegen gebieden. Om het project uit te voeren, kreeg het VN-migratie-agentschap (IOM) in Burundi steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking.

Het Centraal-Afrikaanse land Burundi staat op de 185ste plaats op 189 landen in de Human Development Index (2018). Een door en door arm land dus dat zijn 29,6 miljoen euro aan remittances (2017) broodnodig heeft. ‘Remittances’ slaan op het geld dat Burundese migranten in het buitenland – de zogenaamde Burundese diaspora - naar hun land van oorsprong sturen (zie kader). Tellen we daar de informele geldtransfers bij op, dan kan het bedrag gerust twee- of driemaal hoger liggen. Daarnaast versturen ook binnenlandse migranten geld.

 

Duur en onveilig

Jammer genoeg is het niet eenvoudig om dat geld bij de juiste persoon te krijgen. ‘In 2015 – voor we aan het project begonnen – was het voor de Burundese diaspora best duur om remittances op te sturen’, zegt Odette Bolly van IOM-Burundi. ‘Daarom namen velen hun toevlucht tot een informele weg – zoals cash geld met iemand meegeven – maar ook dat verloopt niet zonder risico’s. Bovendien hadden mensen op het platteland nauwelijks toegang tot een bank. Dat maakt hen extra kwetsbaar, bijvoorbeeld als ze door onvoorziene omstandigheden geld nodig hebben.’

Remittances

 

Remittances omvatten het geld dat migranten naar hun land van oorsprong sturen. Dat kan bestemd zijn voor familie, vrienden of sociale organisaties. In 2013 stuurden wereldwijd 180 miljoen migranten uit arme landen ongeveer 364 miljard euro aan remittances. Dat is ruim 3 keer zoveel als de totale ontwikkelingshulp in 2013, zowat 119 miljard euro.

 

Deze cijfers houden geen rekening met ‘informele’ verzendingen, zoals cash geld dat meegenomen wordt. Bovendien migreren er ook heel veel mensen in hun eigen land, op zoek naar werk. Ook zij sturen geld op.

 

Remittances vormen dus een regelrechte goudmijn voor ontwikkelingslanden. Alleen worden deze geldstromen nog onvoldoende benut. De hoge kosten voor geldtransfer vormen één van de obstakels. Daarom stelt het Duurzame Ontwikkelingsdoel SDG10 dat de kosten verlaagd moeten worden tot minder dan 3% van het verstuurde bedrag.

 

Vandaag bedragen de kosten voor geldtransfer naar Afrika zo’n 12%, binnen Afrika zelfs 20%. Daarom verkiezen mensen vaak informele wegen, maar die zijn minder veilig en veel geld gaat verloren.

 

Tabletten voor postkantoren

Daar probeerde IOM-Burundi een mouw aan te passen. De Belgische Ontwikkelingssamenwerking voorzag 1 miljoen euro voor het project. Doel: ervoor zorgen dat Burundezen tot in de meest afgelegen gebieden het toegestuurde geld kunnen ontvangen, en dat op een vlotte en betaalbare manier. IOM werkte daarvoor samen met de Universele Postunie (UPU) en de Burundese Nationale Postdienst (RNP).

‘Om elke Burundees te bereiken, maakten we gebruik van de postkantoren. Die liggen immers goed verspreid over alle 18 provincies’, legt Bolly uit. ‘Alleen zijn ze onvoldoende uitgerust. Daarom schonken we 145 tabletten aan 139 postkantoren, naast een internetverbinding op hoge snelheid (4G). De binnenlandse geldtransfers verlopen nu veel vlotter. Zowel gever als ontvanger moeten wel over een GSM beschikken.’

‘Voor transfers uit het buitenland werkten we samen met het RIA-platform, een van de grootste geldtransferdiensten ter wereld. Dat RIA-platform hebben we geïntegreerd met het IFS-systeem, een technisch platform ontwikkeld door de Universele Postunie om geldtransfer binnen Burundi mogelijk te maken. De postbedienden kregen een vorming over internationale betalingen.’

Het nieuwe transfersysteem kreeg de naam Rungika (= versturen) mee. Het groeide uit tot het goedkoopste nationale systeem voor remittances, en dat ondanks de concurrentie van steeds meer bedrijven die ‘mobiele geldtransfer’ aanbieden. Bolly: ‘Ook voor de internationale geldtransfer valt de prijs mee. We kwamen met RIA een kost van 4% overeen. We zullen er nauwlettend op toezien dat RIA het tarief niet wijzigt. Terzelfdertijd zoeken we uit hoe we SDG10c – transferkost lager dan 3% - kunnen halen.’

 

Het nieuwe transfersysteem kreeg de naam Rungika (= versturen) mee. Het groeide uit tot het goedkoopste nationale systeem voor remittances, en dat ondanks de concurrentie van steeds meer bedrijven die ‘mobiele geldtransfer’ aanbieden.

Ogenblikkelijke transactie

De gebruikers zijn alvast enthousiast. Lyse Kanyana is ambtenaar in de Burundese gemeente Kiteha. Vroeger ondervond ze veel moeilijkheden om geld naar haar familie te sturen, zegt ze. ‘Ik wil mijn broers en zussen helpen om onder meer hun schoolgeld te betalen. Maar vaak kwam maar een deel van het bedrag terecht. En ik moest blijven vragen of het geld al aangekomen was. Mijn zus diende vaak 2 dagen van school weg te blijven om op het geld te wachten.’

Dankzij Rungika verloopt alles veel vlotter. Kanyana: ‘Rungika werkt sneller, gemakkelijker, goedkoper en ook veel veiliger. Als het geld aangekomen is, krijg ik een berichtje op mijn telefoon. Daardoor ben ik al op de hoogte nog voor de ontvanger het me vertelt. Ik heb een geheime code en de transactie gebeurt onmiddellijk.’

Eenzelfde geluid bij Renilde Fitina, die in dezelfde provincie woont. ‘Als er vroeger iemand ziek was in de familie en je wilde geld sturen voor geneesmiddelen of zo, dan duurde het altijd heel lang eer het arriveerde. Je kon niet anders dan het geld cash meegeven met iemand of het storten op de rekening van een kennis. Met Rungika is geld sturen een kwestie van seconden en bovendien superveilig

Rungika werkt sneller, gemakkelijker, goedkoper en ook veel veiliger. Als het geld aangekomen is, krijg ik een berichtje op mijn telefoon.

Lyse Kanyana

Financiële voorlichting

Maar het project wilde meer bereiken dan louter de geldtransfer vergemakkelijken, verduidelijkt Bolly. ‘Het was ook essentieel om plattelandsmensen meer financieel inzicht te geven. Daarom organiseerden we opleidingen in diverse gemeenten voor 212 mensen, waarvan 136 vrouwen. Daar leerden ze over geldbeheer, bankrekeningen, sparen, investeren en krediet.’ Er zijn nu ook kleine leningen beschikbaar voor kleine coöperatieven. Ten slotte wil de Burundese post graag verzekeringen en andere financiële producten uitwerken, specifiek voor de plattelandsbevolking.

Rungika is een succes, weet Bolly. ‘Op 20 maanden tijd werden 19.000 binnenlandse transacties uitgevoerd, voor een waarde van ongeveer 618.000 euro. Alleen al in de maand december 2018 telden we 500 internationale transacties. Ook interessant: een aantal bedrijven die mobiele geldtransfer aanbieden, hebben ons gecontacteerd om samen te werken.’

 

Minpunten

Een minpunt is wel dat sommige inwoners nog behoorlijk ver van een postkantoor wonen. ‘Om dat te verhelpen, zetten we momenteel een samenwerking op met een bedrijf dat mobiele geldtransfer aanbiedt en ook in de meer afgelegen gebieden kiosken heeft’, zegt Bolly. ‘Bedoeling is dat de mensen in die kiosken geld kunnen afhalen. Daarnaast verkennen we nog andere partnerschappen opdat letterlijk elke Burundees heel vlot geld kan ophalen.’

Voor de internationale transfers blijft de wisselkoers een probleem. Op de zwarte markt krijg je immers 45 à 50% meer Burundese frank voor je buitenlands geld, in vergelijking met de officiële waarde. Dat kan mensen ontmoedigen om een officieel transfersysteem te gebruiken. Bolly: ‘Jammer genoeg kunnen we daar voorlopig niets aan doen. Maar op de lancering in Brussel hebben een aantal mensen van de Burundese diaspora de Burundese diasporadirecteur aangesproken. Ze drongen er bij hem op aan om bij de minister van Financiën een speciale wisselkoers te bepleiten voor diasporaleden die via formele weg geld willen opsturen.’

IOM wil een gelijkaardig project opstarten in Ivoorkust en Mali.

Meer halen uit de diaspora

Omwille van het succes wil IOM een gelijkaardig project opstarten in Ivoorkust en Mali. Overigens voert IOM-Burundi nog andere activiteiten uit om de Burundese diaspora beter te benutten. Zo bracht de organisatie in 2017 en 2018 enkele experten van de Burundese diaspora naar Burundi om er studenten neurologie en psychologie op te leiden in mentale gezondheidszorg.

IOM wil ook de rechten van Burundese arbeidsmigranten in binnen- en buitenland beter beschermen. Daarnaast ondersteunt de organisatie de Burundese regering om een nationaal beleid uit te werken rond arbeidsmigratie. Ten slotte organiseert het Burundese diasporadirectoraat jaarlijks een ‘Burundese diasporaweek’, met de steun van IOM.

Burundi Migratie Remittances
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 3 /31 App maakt ruimdiensten meer rendabel