Waarom nepgeneesmiddelen onaanvaardbaar zijn

Chris Simoens
20 november 2017
Dawood Tareen Shah (Pakistan) maakt een documentaire over de schrijnende situatie van nepgeneesmiddelen in zijn land. Glo.be ontmoette hem als journalist-in-residence op het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.

INTERVIEW

Fake of vervalste medicijnen, wat zijn dat eigenlijk?

Vooreerst gaat het over namaakpillen zonder actieve ingrediënten. Met kleurstoffen zorgt een georganiseerde maffia ervoor dat ze er precies zo uitzien als de echte. Ook de verpakking maken ze na. Deze neppillen verkopen ze dan aan een lage prijs en bedotten zo de armen, met alle gevolgen van dien.

Maar er bestaan ook ‘sub-standaard’ geneesmiddelen met actieve ingrediënten van een lagere kwaliteit. Deze kunnen de ziekte doen verergeren.

Hoe groot is het probleem eigenlijk?

Ontzettend groot! Alleen al in Pakistan zijn duizenden mensen er het slachtoffer van. Zo stierven er in 2012 meer dan 100 mensen door neppillen tegen hartziekte. Ook in mijn eigen regio legde het National Accountability Bureau (dat corruptie opspoort, nvdr) een enorm schandaal bloot. Het arresteerde ambtenaren en artsen die goedkope stents van lage kwaliteit in omloop brachten als hoogkwalitatieve stents. Deze hielden de bloedvaten onvoldoende open, met nefaste gevolgen voor de hartpatiënten. Het gaat hier dus over een goed georganiseerde maffia, waar zowel ambtenaren als artsen bij betrokken zijn.

Met een staat die niet werkt, ontstaan honderden private ziekenhuizen en apotheken, zonder enige controle. Iemand die een 6-tal maand in een apotheek gewerkt heeft, kent de namen van de medicijnen en kan zich ook als apotheker voordoen. 60-70% van de apotheken in Pakistan kan je niet vertrouwen. Karachi – een megastad van 20 miljoen inwoners – heeft maar 2-3 inspecteurs voor geneesmiddelen en ze zijn dan nog corrupt!

Veel mensen die zich uitgeven voor dokter of specialist zijn onvoldoende opgeleid. Zo zijn er verpleegsters die zich als een dokter voordoen en veel schade berokkenen, wat onder meer bij honderden bevallingen tot complicaties leidt. Toch bestaan er wel degelijk veel goed opgeleide artsen, maar ze gedragen zich vaak niet correct omdat ze vooral in geld geïnteresseerd zijn. Volgens een BBC-reportage schrijft geen enkele arts in Pakistan medicijnen voor volgens de norm.

In Pakistan kennen we ook het probleem van de niet-geregistreerde medicamenten. India heeft iets betere geneesmiddelen die in Pakistan illegaal ingevoerd worden. De smokkelaars springen er echter heel nonchalant mee om: ze worden bijvoorbeeld in zonlicht en warmte bewaard, wat normaal niet mag. Die geneesmiddelen zijn niet fake, maar beschadigd en kunnen de patiënten zelfs nog zieker maken.

In mijn regio Qabailistan, vlak bij Afghanistan, komen veel Afghanen naar de dokter en dan willen ze meteen geneesmiddelen voor 6 maanden of een jaar. Velen verkiezen ook dokters die veel geneesmiddelen voorschrijven. En die dokters gedragen zich alsof ze in alles gespecialiseerd zijn. Sommigen gebruiken zelfs vooraf geprinte voorschriften. Ze onderzoeken de patiënt zelfs niet en worden goedbetaald in privéklinieken.

Volgens een BBC-reportage schrijft geen enkele arts in Pakistan medicijnen voor volgens de norm.

Doet de overheid daar iets tegen?

Iets wel. Zo voorziet ze ‘gezondheidskaarten’ waarmee mensen sommige ziekenhuizen kunnen bezoeken, maar het helpt niet veel. Een zwakte is dat de straffen voor de medicijnenmaffia minimaal zijn, terwijl het hier toch over een serieuze misdaad gaat! Ze zouden moeten bestraft worden als drugscriminelen. Dat is nu eenmaal het verschil tussen een ontwikkeld en ontwikkelingsland: in het laatste kan je niet op de staat vertrouwen. De belastingen gaan er naar corrupte mensen. Als de staat zich dan van niets aantrekt, kan er geen vooruitgang zijn.

Is de situatie in Afrika en de rest van Azië vergelijkbaar?

Het is zeker een gemeenschappelijk probleem voor heel Zuid-Azië. Het gaat over landen met een grote bevolking, zeer corrupte regeringen en medische inspecteurs die steekpenningen van de maffia aannemen.

Eigenlijk is het een thema voor alle ontwikkelingslanden. Een grote meerderheid van de mensen (60 tot 90%) is er slachtoffer van. Het mooiste bewijs: de gegoede burgers vertrouwen hun eigen gezondheidszorg niet. Zij reizen voor verzorging naar Londen, de VS of Europa.

Wat doet de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)?

Ze formuleren aanbevelingen, maar uiteindelijk moet het gebeuren op niveau van elke individuele staat. Zij zijn de eerste spelers. Maar de WHO kan wel de landen pushen. Als een land met kernwapens internationaal geïsoleerd kan worden, waarom kan dat niet voor een land met een lamentabele gezondheidszorg? Moedersterfte of complicaties bij de bevalling, mensen die aan kanker sterven bij gebrek aan behandeling, vervallen ziekenhuizen… Dat is toch een heel zwaar probleem? Je kan dat toch niet in handen laten van corrupte regeringen?

 

Als een land met kernwapens internationaal geïsoleerd kan worden, waarom kan dat niet voor een land met een lamentabele gezondheidszorg?

En je documentaire waar je momenteel aan werkt, behandelt de hele problematiek?

Precies. Ik vergelijk er de voorziening van geneesmiddelen in Pakistan met die in België. Zo wil ik de bevolking voorlichten maar ook mijn overheid aanzetten om eindelijk de wantoestanden aan te pakken. De documentaire zal te zien zijn op sociale media en diverse tv-kanalen.

Hoe is het werken als journalist in Pakistan?

Moeilijk! In mijn regio, vlak bij Afghanistan en rijk aan minerale ertsen, zijn veel separatisten actief. Ook internationale spelers zoals China en de VS moeien er zich mee. Voor journalisten is het er dan ook heel gevaarlijk, er zijn er al meer dan 20 vermoord. Ze zitten immers tussen twee vuren: de staat wil niet dat ze spreken over de militante bewegingen, maar de militanten willen net wel dat er over hen bericht wordt.

Ikzelf focus op sociale thema’s, maar het blijft riskant als je taboeonderwerpen aansnijdt. Hoe dan ook, dat maakt nu eenmaal deel uit van de job die ik wil doen.

 

Dawood Tareen Shah

Dawood Tareen Shah is een freelance documentairemaker uit Pakistan. Hij maakte al documentaires over klimaatverandering, water, terrorisme en veiligheid. Momenteel pakt hij de nepgeneesmiddelen aan. Dankzij het programma ‘Journalist-in-Residence’ verbleef hij één week in Antwerpen tijdens het Internationaal Congres voor Tropische Geneeskunde, georganiseerd door het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Hij kon er experten raadplegen over fake medicijnen en werken aan zijn documentaire.

Journalist-in-Residence

Journalist-in Residence is een initiatief van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG). Vier journalisten uit Afrika, Azië en Latijns-Amerika krijgen de gelegenheid hun kennis te verdiepen over een onderwerp uit de tropische geneeskunde of de wereldgezondheid. Het ITG is een essentiële partner van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking.

België engageert zich voor geneesmiddelen van goede kwaliteit

België is de eerste bilaterale donor die zich engageert om de kwaliteit van de geneesmiddelen in zijn programma’s te garanderen. Ook de uitvoerende partners (BTC, medische ngo’s, BIO) zien erop toe alleen medicamenten van goede kwaliteit te gebruiken. Ook op het internationale niveau (EU, WHO) is ons land een pleitbezorger voor kwaliteitsvolle geneesmiddelen. Bovendien beschikt het over een wet waarin farmaceutische bedrijven verplicht worden om geneesmiddelen te produceren van gegarandeerde kwaliteit, ook als ze bestemd zijn voor de export. Niet alle EU-lidstaten hebben dat al gerealiseerd.

Gezondheid Medicijnen Pakistan
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 2 /10 844 miljoen mensen zonder drinkwater, 2,3 miljard zonder toilet