Wat is een universele ziektekostenverzekering?

Esther Ingabire & Elise Pirsoul
01 december 2014
Wat ben je met zorgpersoneel en zorginfrastructuur als voor de bevolking de financiële drempel te hoog is? Zorg heeft een prijskaartje: voor de instelling, voor de overheid, voor de patiënt. Een goede voor iedereen toegankelijke ziektekostenverzekering is dan ook onontbeerlijk, in die mate zelfs dat het een nieuw millenniumdoel zou kunnen zijn.

Bij haar oprichting in 1948 omschreef de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gezondheid als een fundamenteel mensenrecht. WHO stelt dat een “ziekteverzekering” moet ‘garanderen dat iedereen gebruik kan maken van de gezondheidsdiensten die ze nodig hebben, zowel wat betreft preventie, genezing, rehabilitatie en stervensbegeleiding. Deze diensten moeten doeltreffend zijn, waarbij ze de gebruiker van de diensten niet financieel ondermijnen.

Een ziekteverzekering beantwoordt maar aan haar doel als ze betaalbaar en degelijk is. Het opzet is immers dat zoveel mogelijk mensen er gebruik kunnen van maken, los van hun financiële mogelijkheden en zonder dat het hen armer maakt of ruïneert. Verder moet ze ook heel degelijk zijn zodat de zorggebruikers door middel van preventie, goede zorgverstrekking, nazorg  maar ook door revalidatie en gezondheidsbevordering er, letterlijk, beter van worden. Het een kan natuurlijk niet zonder het ander en daarom moeten ook de zorgverstrekkers goed opgeleid en gemotiveerd zijn. Opleiding is een kerngegeven voor de kwaliteit van de zorg. Bijscholing is dan ook een essentiële voorwaarde voor de kwaliteit van aan patiënten verstrekt advies en voor het niveau van de zorg. Aan deze voorwaarde kunnen ontwikkelingslanden jammer genoeg niet altijd voldoen.

Dokter schrijft geneesmiddelen voor
© Tineke D'haese/Oxfam

Evenwicht

Tussen 1995 en 2011 verdubbelde Brazilië de overheidsuitgaven voor gezondheidszorg. Het resultaat was de sterkste daling ooit van het sterftecijfer bij kinderen jonger dan 5 jaar (Oxfamrapport). Toch waren de voor het programma uitgetrokken middelen ontoereikend en moet meer werk worden gemaakt van verbetering van de zorgkwaliteit. In Burundi hebben vrouwen en kinderen sinds 2006 recht op kosteloze gezondheidszorg. Dit leidde tot een opmerkelijke toename van het aantal  begeleide bevallingen, meer hiv-tests en een groter gebruik van anticonceptiva. Toch is er ook een keerzijde: de patiënt voelt zich minder verantwoordelijk voor de eigen zorg en de kwaliteit van de zorg gaat er op achteruit als de overheid niet instaat voor een inkomstencompensatie. Verder is het zo dat bij zorgverstrekking of een ziekteverzekering met een hoge bijdrage van de patiënt de arme bevolkingsgroepen uit de boot vallen met nog meer ongelijkheid tot gevolg. Heel wat lage inkomenslanden hebben weinig budgetruimte voor een degelijk gefinancierde gezondheidszorg. Het komt er dus op aan een kader uit te werken voor een universele en billijke gezondheidszorg voor iedereen. En dan is het zaak een evenwicht te vinden tussen kwaliteit, kostprijs en toegankelijkheid.

Risicodekking is alvast een sleutelgegeven. Bij de stelsels waarbij de patiënt rechtstreeks en onmiddellijk de zorgverstrekker moet betalen, zijn het immers vooral de meer begoeden en zieken die bij een ziekenfonds aansluiten. Een neveneffect van dat systeem is dat ongeveer 100 miljoen mensen in de armoede zijn terechtgekomen. De twee hiernavolgende artikelen beschrijven een praktijksituatie in twee partnerlanden.

 

De 4 basisvoorwaarden voor een degelijke universele ziektekostenverzekering:

  • Een duurzaam, doeltreffend en goed beheerd gezondheidsstelsel waarin ook plaats is voor preventie, opsporing, behandeling en revalidatie
  • toegang tot geneesmiddelen en de noodzakelijke technologie voor diagnosestelling en behandeling
  • betaalbare gezondheidszorg via een financieringsstelsel voor gezondheidsdiensten

  • voldoende goed opgeleid en gemotiveerd zorgpersoneel

 

Ziekteverzekering Gezondheid
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 18 /21 Rwanda: geestelijke gezondheidszorg prioritair