Water: een uiterst kostbaar goed

Moussa Badji & Elise Pirsoul
01 december 2013
Water: als er een tekort is, als het overstroomt, als mensen er geen toegang tot hebben of als het niet drinkbaar is, als het door toiletten stroomt of naar de oceanen, als het klimaat verandert en als de Belgische Ontwikkelingssamenwerking er zich voor inzet... Ziehier een overzicht van de uitdagingen en benaderingen van ontwikkeling voor water. 

Een basisbehoefte

Water is leven. Water is de basis van een gezonde voeding, van gezondheid maar ook van voedselproductie en handel:

- Drinkbaar water is onmisbaar voor een gezonde voeding. Het menselijk lichaam heeft dagelijks voldoende gezond water nodig.                        
- Zoetwater is nuttig voor andere basisnoden zoals hygiëne
- Zoetwater is nodig voor de voedselproductie. Landbouw is een grote verbruiker van water, zijn noden liggen 1000 keer hoger dan wat we drinken. In kustzones levert vis een groot deel van de eiwitten.
- Zoetwater is nodig voor industrie en handel. Deze grote waterverbruikers zijn de economische pijlers van een land.

Om een hamburger te maken is 2400 liter water nodig, rekening houdend met de hoeveelheid maïs om de koeien te voederen.

Maar talloze uitdagingen

- Toegang tot water: Zelfs in gebieden waar voldoende water aanwezig is, hebben niet alle mensen er toegang toe.
Maar wie geeft toegang tot drinkwater voor allen: de overheid of de privésector? Water is een natuurlijke hulpbron die voor iedereen toegankelijk moet zijn, maar wat als de overheid niet de technische en financiële middelen heeft om te zorgen voor de zuivering en de distributie? Moet zij dan de privésector inschakelen met het risico dat die er munt uit slaat?
- (Afval)waterzuivering: Toegang tot water volstaat niet, het water moet ook drinkbaar zijn en vrij van ziektekiemen. De belangrijkste ziektes verbonden met water zijn cholera, onchocercose, bilharziose en malaria, in de zin dat stilstaand water de voortplanting van muggen bevordert die malaria overdragen.
- Bevolkingsgroei: De toenemende behoefte aan voedsel en de snelle verstedelijking verhogen de druk op zetten steeds meer druk op de watervoorraden. Deze wordt nog versneld door veranderingen in voedingsgewoontes. Zo weegt het stijgende vleesverbruik zwaar door: 1 kg vlees heeft 4 keer meer water nodig dan 1 kg graan!
- Klimaatverandering vergroot de kans op droogte, overstromingen, smeltende gletsjers, stijging van de zeespiegel en slinkende zoetwatervoorraden. Water is dus een centraal element in de aanpassingsstrategieën.
- Oceanen: Overbevissing, vervuiling en een stijgende zeespiegel zijn evenzeer gevaren voor de planeet en stonden dan ook op de agenda van de Rio+20Top.
- Vrouwen en kinderen: In het Zuiden is water halen voor het huishouden meestal een karwei voor vrouwen en kinderen, die er ettelijke kilometers over moeten doen.

Feiten over zoetwater:

 

- Drinkbaar water is zoetwater dat geen ziektekiemen of toxische stoffen bevat en dus geschikt is voor menselijke consumptie.

- Van al het water dat op aarde voorkomt is 97,5% zoutwater en 2,5% zoetwater. 69% van het zoetwater is ijs, 30% is grondwater en iets minder dan 1% (0,007% van al het water) is gemakkelijk toegankelijk te maken voor consumptie.

- 2 miljard mensen leven in een regio die onderhevig is aan watertekort (minder dan 1700 m3 zoetwater per jaar per persoon). Ook Vlaanderen is zo een regio.

- Het zoetwatergebruik in landen met een laag of middellaag inkomen is 82% voor de landbouw, 10% voor de industrie en 8% voor de huishoudens.

- In landen met een hoog inkomen is de verhouding 30% voor de landbouw, 59% voor de industrie en 11% voor de huishoudens.

Twee paar handen onder lopend water
© Isabel Corthier

De inbreng van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking doet aan gouvernementele samenwerking in 18 landen. In veel van deze landen is watertekort een regelmatig terugkerend probleem. De bevolking heeft er vaak te lijden onder te veel of te weinig regenval. Droogtes en overstromingen maken hen kwetsbaar. Decennialang is er te weinig geïnvesteerd in infrastructuur voor watervoorziening en aanverwante diensten.

De Belgische Ontwikkelingssamenwerking verleent steun in de sector drinkwater en waterzuivering vanwege het tastbare effect op de landbouwopbrengsten van kleine boeren en op de volksgezondheid. Er zijn Belgische samenwerkingsprogramma’s voor:
- een betere beschikbaarheid van water
- een meer duurzame toegang tot waterdiensten
- een verbetering van het weerstandsvermogen tegen klimaatverandering.

De daarvoor gebruikte middelen zijn

- investeringen in grootschalige waterinfrastructuurwerken (dammen, grote waterleidingsnetwerken) en kleinschalige waterinfrastructuurwerken (waterpunten, putten, …)
- de versterking van de institutionele capaciteit (opleiding, uitrusting, enz.) en de bevordering van een geïntegreerd, duurzaam en billijk beheer van de waterbronnen en van sanitaire basisvoorzieningen.
- bewaking en evaluatie van waterbronnen
- de samenwerking met andere donoren
- de gecontroleerde deelname van de privésector in de watersector.

Voor de waterproblematiek wordt een ‘geïntegreerde’ benadering toegepast: de samenwerking houdt rekening met alle relevante componenten (sociaal, milieu, klimaat) die ter plaatse een rol spelen.

Goede cijfers voor de Millenniumdoelen (MDG)

 

  • in 2010 maakte 89 % van de wereldbevolking (6,1 miljard mensen), vooral gebruik van tappunten met drinkbaar water. Dit is een beter resultaat dan in de MDGs was vooropgesteld (88 %). Voor 2015 is het streefcijfer 92 %.
  • Tussen 1990 en 2010 kregen 2 miljard mensen toegang tot drinkbaar water.
  • Tegen 2015 zal 67 % van de bevolking toegang hebben tot sanitaire voorzieningen (tegenover de vooropgestelde 75% in de MDG).
  • Sinds 1990 hebben 1,8 miljard mensen toiletfaciliteiten.

In China en India hebben sinds 1990 respectievelijk 593 en 251 miljoen mensen toegang tot sanitaire voorzieningen. In Oost-Azië neemt China meer dan 95% van de vooruitgang voor zijn rekening.

Maar:

  • 11% van de wereldbevolking (783 miljoen mensen) heeft nog steeds geen toegang tot drinkwater
  • 2,5 miljard mensen hebben geen toegang tot sanitaire voorzieningen. Tegen 2015 zou dit aantal moeten gedaald zijn tot 2,4 miljard.

In de landen van sub-Sahara Afrika leeft 40% van de bevolking die geen toegang heeft tot drinkwater.

Milieu Water
Terug naar dossier
Imprimer