We kunnen het klimaat nog redden

Steven Vromman
01 september 2015
Volgens Steven “low impact man” Vromman zijn klimaatverandering noch ontwikkelingssamenwerking een ver-van-ons-bedshow. Door ons gedrag hebben we een niet te onderschatten impact op het klimaat en dus ook op de leefomstandigheden in het Zuiden.

Er bestaan heel wat verbanden tussen klimaatverandering en ontwikkelingssamenwerking. Zo wordt de ontwikkeling in het Zuiden ernstig bedreigd door de klimaatverandering, die vooral het gevolg is van de uitstoot in het Noorden. Bovendien reageert de modale burger op een vergelijkbare manier. Zowel Noord-Zuid samenwerking als klimaat blijven voor velen een ver-van-mijn-bedshow, waarbij de opmerking ‘daar kan ik toch niks aan doen’ steeds opnieuw naar boven komt. Als we echter wat breder kijken en zien hoe in onze wereld alles samenhangt, dan is niks minder waar. Zowel rond mondiale ongelijkheid als klimaat kunnen wij in het Westen een hoofdrol spelen. Als burger en consument hebben we heel wat hefbomen om wél iets te doen. 

Bewuste consument

Te beginnen met de rol die we het beste kennen, onze rol als consument, als gebruiker van allerlei goederen en diensten. Het is een rol die steeds belangrijker is geworden – volgens sommigen worden we zelfs geboren als consument. Als je geen aandacht besteedt aan je consumentengedrag draag je bij aan een wereld waarin we grondstoffen opgebruiken, mensen uitbuiten en de planeet opwarmen. Je denkt toch echt niet dat je goedkope boontjes uit Kenia kan kopen zonder dat daar verborgen sociale of ecologische kosten aan vast hangen? Een T-shirt dat voor twee euro in de winkel ligt, is enkel mogelijk als daar een of andere vorm van uitbuiting aan te pas komt. Hetzelfde verhaal geldt voor speelgoed, elektronica en een groot deel van onze consumptiegoederen.

Als we ervoor kiezen om de grote uitdagingen over te laten aan de internationale conferenties, zou  het wel eens te laat kunnen zijn

Dat soort informatie bevordert het consumeren natuurlijk niet, daarom doet de industrie er alles aan om de neveneffecten ervan uit beeld te houden. Nieuwe wagens worden afgebeeld in adembenemende natuurgebieden en de etiketten van kipfilets tonen lachende kippetjes op een idyllisch neerhof, terwijl ze eigenlijk in kooien vetgemest werden...
In slaap gewiegd door dat soort mistgordijnen, blijven we via ons uitgavenpatroon mee verantwoordelijk voor wat we eigenlijk niet willen.  Om daar iets aan te veranderen hebben we bewuste consumenten nodig. Mensen die de talloze reclameboodschappen kritisch bekijken en op hun hoede zijn voor producten aan dumpingprijzen. Door te vragen naar en te kiezen voor eerlijke producten stimuleer je de producenten immers om andere keuzes te maken.

Kleinere voetafdruk

Een tweede manier om zowel de klimaatuitdaging als de ontwikkeling in het Zuiden te bevorderen, is onze ecologische voetafdruk verkleinen. De levensstijl in België - de vierde grootste voetafdruk ter wereld! - valt absoluut niet vol te houden noch te veralgemenen. Als alle wereldburgers zoals ons zouden leven, hebben we drie extra planeten nodig. Als we het Zuiden ernstige kansen op ontwikkeling willen geven, moeten we ons energiegebruik en onze CO2-uitstoot beperken.


Een aantal acties hebben impact op onze ecologische voetafdruk:

  • De energievraag verminderen: kleiner gaan wonen, grondig isoleren, zuinige toestellen aanschaffen, spaarzaam omspringen met licht, en energiebronnen (ook de groene) verstandig gebruiken.
Een hand draait aan verwarmingsregelaar
© Shutterstock
  • Kiezen voor hernieuwbare energie: stap over naar een leverancier van groene stroom of installeer een zonneboiler of zonnepanelen. Aandeelhouder worden van een coöperatieve voor hernieuwbare energie is ook een optie.
Arbeider installeert zonnepanelen op dak
© Shutterstock
  • De mobiliteitsvoetafdruk verkleinen: gebruik zo weinig mogelijk de auto en doe beroep op het openbaar vervoer, neem de fiets of ga te voet. Carpoolen en je auto delen kan ook.

 

  • Het vliegtuig vermijden: een trip naar New York zorgt voor evenveel CO2-uitstoot als een jaar lang verwarming en energie van een gemiddeld Belgisch huishouden.

 

Vrouw fietst naar het werk
© Shutterstock
  • Anders omgaan met spullen: minder kopen, hergebruiken, repareren, delen en ruilen.

 

  • De voedselvoetafdruk verkleinen: minder of geen vlees eten, kiezen voor de korte keten en voor seizoensgebonden biologisch voedsel. Kies voor een fairtradelabel als het gaat om producten die uit het Zuiden komen (koffie, chocolade, bananen …).
Handdoeken hangen op wasdraad
© Shutterstock

Actieve burger

We zijn echter veel meer dan zomaar consumenten. We zijn tegelijk burgers die functioneren in diverse groepen: we behoren tot een gemeente, een stad of regio en zijn lid van een vereniging of vakbond en hebben een kring van vrienden en collega’s. Uiteindelijk maken we deel uit van een grote club met pakweg 7,3 miljard leden, namelijk de mensheid. De echte sleutel tot verandering ligt in hoe we ons opstellen in de netwerken waar we een rol spelen. Laat je niet ontmoedigen door de mantra ‘het maakt toch geen verschil wat je doet, je kan toch niks veranderen’. De impact van een individu lijkt misschien beperkt, maar met enkele medestanders kan je een hele beweging op gang brengen.

Engageer je bijvoorbeeld voor een van de vele ngo’s die in ons land actief zijn.  Doe vrijwilligerswerk bij een lokale groep die werkt rond vluchtelingen of bij een financiële campagne van een ngo. Informeer je over het Noord-Zuid beleid van je gemeente en spreek de bevoegde schepen aan om er meer aandacht aan te schenken. Informeer je over wat er in de wereld gebeurt via bijvoorbeeld Glo.be of MO*-magazine. Plaats je handtekening voor de vele acties rond mondiale campagnes. Denk op het werk, met buren of vrienden na over lokale acties rond duurzame energie of voedsel. Neem deel aan campagnes zoals ‘dagen zonder vlees’ of de ‘klimaatzaak’ of koop een aandeel van een coöperatieve die actief is in de sociale of duurzame economie. Wijs politieke vertegenwoordigers op het belang van een ambitieus beleid rond klimaat en Noord-Zuid. Hang een affiche van 11-11-11 voor je raam of doe een schenking voor een ngo. Help je kinderen en collega’s mee zich bewust te worden van de samenhang tussen onze manier van leven en de gevolgen voor het Zuiden en voor de komende generaties.

Er zijn dus ontelbare manieren waarop wij zélf keuzes kunnen maken die zowel het klimaat als de ontwikkelingslanden ten goede komen. En uit mijn persoonlijke ervaring kan ik stellen dat een levensstijl met een kleinere voetafdruk gezonder, goedkoper en socialer is!  Als we ervoor kiezen om de grote uitdagingen over te laten aan de internationale conferenties, zou  het wel eens te laat kunnen zijn.  Daarom deze oproep: probeer er bij te zijn op 29 november. Bij de belangrijke klimaattop in Parijs kan een massale druk van de politieke opinie onze leiders misschien de nodige moed bezorgen om te kiezen voor een echte koerswijziging. En geef toe, Parijs is helemaal niet ver van ons bed.

 

Meer weten?

Stop met klagen - Doe-het-zelf gids voor een vrolijke nieuwe wereld (Steven Vromman) (Uitgeverij Borgerhoof & Lamberigts)

Klimaat
Terug Planeet
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 13 /15 Kleine eilanden, grote zorgen