«We staan nu voor de keuze: omschakelen of ondergaan »

Joël Tabury
20 september 2019
[INTERVIEW] De verdere aftakeling van de biodiversiteit tegenhouden stelt ons voor een kolossale uitdaging. Twee jaar geleden startte in België de campagne #BeBiodiversity, die niet alleen burgers maar ook bedrijven wil sensibiliseren. Toekijken of in actie komen: aan ons de keuze.

 

Glo.be sprak met Pierre Biot, diensthoofd Biodiversiteit bij de DG Leefmilieu van de FOD Volksgezondheid.
L'équipe de Pierre Biot
De ploeg van Pierre Biot

 

Wat doet de dienst «Biodiversiteit» ?

Om te beginnen werken wij op federaal niveau samen met de gewesten. De bescherming en het herstel van de ecosystemen vallen onder ruimtelijke ordening en zijn dus een bevoegdheid van de gewesten.
Voor het federale niveau is een cruciale taak weggelegd in de vorm van een productbeleid met verstrekkende effecten op de biodiversiteit, maar daarnaast treden we ook op als coördinator van de internationale verbintenissen die België is aangegaan die verband houden met biodiversiteit. Het gaat dan meer bepaald om de Conventie rond biodiversiteit, samen met haar Protocol van Nagoya inzake toegang tot genetische bronnen en eerlijke verdeling, en het Protocol van Cartagena inzake de grensoverschrijdende verplaatsing van ggo’s. Twee andere voorbeelden van internationale instanties waar het Belgische standpunt op federaal niveau wordt bepaald, zijn het CITES-verdrag (Convention on International Trade in Endangered Species of wild fauna and flora), dat de internationale handel in bedreigde in het wild levende soorten regelt, en de Internationale Walvisvaartcommissie.
Verder is een van onze kerntaken op federaal niveau de campagne #BeBiodiversity. Daarmee willen we bedrijven en burgers bewust maken van het belang van de productie en de consumptie van producten die « biodiversiteitsvriendelijk » zijn.

 

Wat wil u bereiken met deze sensibiliseringscampagne, die sinds twee jaar loopt?

We stelden vast dat het grote publiek minder sterk overtuigd is van het belang van biodiversiteit, in tegenstelling tot de aandacht die problemen zoals klimaatverandering of chemische verontreiniging krijgen. Met de campagne #BeBiodiversity willen we het besef doen groeien dat consumptiegedrag wel degelijk een impact heeft op het welzijn van de planeet en dat biodiversiteitsvriendelijke producten kopen zeker mogelijk is (zie lijst met tips).

De bedrijven willen we dan weer aansporen om anders te produceren door hen ervan te overtuigen dat er een groeiende vraag is naar biodiversiteitsvriendelijker producten. Voor bedrijven die willen omschakelen van schadelijke naar biodiversiteitsvriendelijker producten, zijn mooie kansen weggelegd.

 

Met welke boodschap gaat u naar de bedrijven?

Op dit moment ligt de focus vooral op sensibilisering en op een engagement dat voor bedrijven haalbaar is. Het vergt heel wat inzet om burgers en bedrijven te doen inzien dat biodiversiteit en de daarvan afhankelijke ecosysteemdiensten over veel meer gaan dan de bescherming van vogels en vlinders. De prijs voor de schade aan biodiversiteit is bijzonder hoog. We beseffen nog onvoldoende dat biodiversiteit niet alleen bepalend is voor de voedselproductie en de waterreserves, maar ook voor hoe we vat kunnen krijgen op overstromingen en de klimaatverandering.

De campagne geeft niet alleen uitvoerig tekst en uitleg over biodiversiteit en de ecosysteemdiensten, maar wijst ook op de kwalijke gevolgen van de uitputting van natuurlijke hulpbronnen, de vernieling van habitats, invasieve uitheemse soorten, …

 

Hoe bereiken jullie nu concreet de privésector?

We zijn in zee gegaan met vijf koplopers die in actie wilden komen voor de biodiversiteit en die daarover getuigen. Een bedrijf kan het verschil maken op het eigen bedrijfsterrein, in de eigen gebouwen, in het productieproces of het aankoopbeleid. Op het webplatform www.BiodiversiTree.be wordt hierover uitvoerig verslag uitgebracht.

Zo is er het verhaal over de invoer van grondstoffen voor mobiele telefoons. De grootste voorraad ertsen die nodig zijn voor de productie ervan bevindt zich in het Afrikaanse regenwoud. Belgische bedrijven die deze ertsen inkopen, willen we ertoe aanzetten te werken met specifieke clausules, die de zekerheid bieden dat de regio’s waar deze ertsen worden gedolven, geen ecologisch rampgebied worden. Alleen als de bedrijven uit de sector en de producerende landen met elkaar in gesprek gaan, is er een kans op slagen.

 

Hoe brengt u biodiversiteitsvriendelijke producten bij producent en consument?

We willen in geen geval beletten dat bedrijven nog produceren of dat consumenten nog consumeren. We willen alleen dat « foute producten » plaats maken voor producten die geen schade toebrengen aan onze ecosystemen. Het wordt omschakelen of ondergaan!

 

En dwingender maatregelen opleggen? Zou dat niet meer effect hebben?

Het overheidsbeleid volgt de praktijk om eerst publiek-private partnerschappen tot stand te brengen met bedrijven die bereid zijn de rol van wegbereider op te nemen en zo de hele sector de weg naar de gestelde doelen te wijzen. Als blijkt dat dat niet lukt, dat het niet snel genoeg gaat of de verhoopte resultaten uitblijven, kan naar wetgeving met bindende maatregelen worden gegrepen. De bedrijven zijn trouwens vragende partij voor een level playing field, waarbij iedereen evenveel kans op slagen heeft.

Maar zover zijn we nog niet. Eerst gaan we in gesprek met de bedrijfswereld. Er is een groeiende aandacht voor het milieu en niet alleen bij wie de straat opgaat. Meer en meer mensen, ook ondernemers, beseffen dat het tijd is voor verandering. Maar het is zeker niet de bedoeling dat ze er geld aan verliezen.

De overheid kan richting geven aan het debat en eventueel bakens uitzetten, maar zal zeker niet alles oplossen. Het gaat om een gedeelde verantwoordelijkheid van overheid, burgers en bedrijven.

 

Tal van experts zijn het erover eens dat het vijf over twaalf is en dat het massale uitsterven van soorten niet meer te stoppen is. Welke acties moeten we wereldwijd ondernemen?

Het huidige groeiritme aanhouden terwijl de wereldbevolking blijft toenemen, overstijgt de draagkracht van de planeet. We moeten omschakelen en wel nu.

We moeten anders gaan denken over voedselproductie, naar het voorbeeld van de omschakeling naar een koolstofarmer energiesysteem die gebruik maakt van doelstellingen inzake broeikasgasuitstoot tegen 2030 en daarna. Het kan niet dat we in Europa op dezelfde schaal voedsel blijven produceren en daarbovenop nog invoeren uit alle delen van de wereld. We moeten grondig nadenken over onze daadwerkelijke behoeften aan calorieën en eiwitten. Is het echt nodig dat we, zoals nu het geval is, altijd en overal alles kunnen eten? We moeten het maatschappelijk debat over voeding nu voeren. Daar kunnen we echt geen tien jaar meer mee wachten.

 

En de volgende grote conferentie over biodiversiteit in 2020? Wat kunnen we daarvan verwachten?

Er zullen doelstellingen op wereldschaal worden vastgelegd. Daarnaast zal België, samen met andere landen, pleiten voor een systeem waarbinnen landen vrijwillige bijdragen toezeggen. In navolging van de afspraken binnen het klimaatakkoord van Parijs, willen we bereiken dat elk land heel concrete verbintenissen inzake biodiversiteit aangaat.

Voorts is er nood aan een doeltreffend evaluatiesysteem. Nu moeten we het nog doen met niet-bindende politieke toezeggingen. Het ontbreekt ons nog aan echt becijferde doelstellingen. De enige afgesproken doelstelling, die we trouwens niet zullen halen, is de vernietiging van de biodiversiteit tegengaan tegen 2020. Er is nog niets vastgelegd over de verdeling van de inspanningen onder de lidstaten. Wat we nu op gang moeten brengen, is een proces van volgehouden actie/evaluatie op alle niveaus, binnen het kader van onze gedeelde verantwoordelijkheid.

 

Verder lezen : 10 tips om de biodiversiteit te sparen en Waarom biodiversiteit belangrijk is

Biodiversiteit Sensibilisering
Terug Planeet
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 4 /24 6 redenen om onze bestuivers te koesteren