Wereldburgerschaps-educatie op school werkt!?

Helena Spriet
04 november 2019
De Belgische ngo-federatie ACODEV  toont via een onderzoek aan dat leerlingen positieve vaardigheden verwerven dankzij wereldburgerschapseducatie (WBE). Via WBE op school  worden leerlingen gevormd tot verantwoordelijke en kritische burgers, die zich bewust zijn van het belang van internationale solidariteit én actief bijdragen tot een rechtvaardige wereld.

In België promoten vooral burgerorganisaties, waartoe ook de ngo’s behoren, wereldburgerschapseducatie. Kleur Bekennen/Annoncer la Couleur – een programma van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking - speelt daarin ook een belangrijke rol. Het programma richt zich specifiek op het onderwijs. De belangrijkste rol van ALC/KLB is de verankering van WBE in scholen. Ze gebruiken het momentum van de hervorming van de eindtermen, le pacte d’excellence, lessen filosofie en burgerschap, etc. om hun doelstellingen te kunnen bereiken.

De studie van ACODEV (en Annoncer la Couleur) is de eerste die de impact van WBE op school heeft onderzocht. Ze werd door een onafhankelijk bureau uitgevoerd in diverse scholen in Wallonië en Brussel.

 

Wereldburgerschapseducatie?

Het doel van wereldburgerschapseducatie is om bij te dragen tot een meer rechtvaardige en solidaire wereld. WBE probeert dat via verschillende benaderingen te bereiken. Zo is er de sensibilisering van burgers voor globale uitdagingen. De bewustmaking van de onderlinge afhankelijkheid tussen Noord en Zuid is een andere benadering. Het engagement van de burgers, zowel persoonlijk als collectief, om tot een duurzaam of rechtvaardig ontwikkelingsmodel te komen is ook een belangrijk aspect van WBE. Ten slotte wil WBE burgers ook mobiliseren om te ijveren voor meer rechtvaardige en solidaire beleidskeuzes op lokaal, nationaal en internationaal niveau.

België is een van de toonaangevende landen in Europa wat WBE betreft. Volgens Mara Coppens, diensthoofd ontwikkelingseducatie bij Buitenlandse Zaken, speelt WBE een erg belangrijke rol in ontwikkelingssamenwerking: 'België kan in het buitenland geen legitieme actor in duurzame ontwikkeling zijn als ze haar eigen verantwoordelijkheden op vlak van duurzame ontwikkeling niet ter harte neemt.’    

De bewustmaking van de onderlinge afhankelijkheid tussen Noord en Zuid is een andere benadering. Het engagement van de burgers, zowel persoonlijk als collectief, om tot een duurzaam of rechtvaardig ontwikkelingsmodel te komen is ook een belangrijk aspect van WBE.

Hoge scores

De recente studie toont aan dat leerlingen, die in aanraking komen met WBE, opmerkelijk goed scoren op bepaalde vaardigheden die kenmerkend zijn voor het wereldburgerschap. Denk maar aan zich informeren over wat gaande is in de wereld of zicht hebben op internationale relaties. Ook het gevoel van betrokkenheid en het aannemen van een positieve, niet discriminerende blik behoren tot belangrijke verworven eigenschappen via WBE.

Niet alleen leerlingen worden positief beïnvloed, ook de scholen zelf genieten mee van het succes van wereldburgerschapseducatie. Er heerst bijvoorbeeld een grotere samenhang tussen leerlingen en leerkrachten door samen aan projecten te werken. Bovendien leidt WBE tot minder vroege schoolverlaters aangezien ze mikt op het vertrouwen en de motivatie van leerlingen. En niet te vergeten, de school geniet over het algemeen een betere reputatie. 

Leerkrachten zijn ook erg tevreden met de tussenkomst van WBE. De verschillende activiteiten, georganiseerd door WBE-actoren, worden positief onthaald door leerkrachten. Vooral buitenschoolse activiteiten vallen in de smaak. Leerkrachten maken ook gretig gebruik van bijvoorbeeld pedagogische hulpmiddelen en audiovisueel materiaal.

 

Concrete aanpak

Via verschillende invalshoeken kunnen leerkrachten wereldburgerschap aan bod brengen in de lessen. Duurzaamheid, en in het bijzonder de klimaatproblematiek, zijn nu hot. Door ook andere thema’s zoals wereldeconomie, diversiteit en democratie aan te kaarten in de les leer je leerlingen om aandacht te krijgen voor onder andere onrecht, gelijke kansen en het belang van solidariteit. Projecten rond goede doelen bijvoorbeeld stimuleren vaak het engagement van de leerlingen. Toch mag WBE niet beperkt blijven tot goede doelen. Het gaat erom dat de mentaliteit, ook op langer termijn, verandert. 

De wereld verandert constant. Het is belangrijk dat iedereen kritisch blijft en zelf bepaalt hoe ver zijn engagement gaat.

Mara Coppens

Te veel druk?

Het blijft evenwel belangrijk om de druk bij jongeren of zelfs kinderen niet al té hoog op te voeren. Ze moeten niet gekweekt worden tot ideale burgers, maar moeten zich vooral bewust worden van het belang van internationale solidariteit. Mara Coppens benadrukt dat er niet één model bestaat van wereldburger dat per se moet gevolgd worden: ‘De wereld verandert constant. Het is belangrijk dat iedereen kritisch blijft en zelf bepaalt hoe ver zijn engagement gaat.’

Volgens dit onderzoek heeft WBE algemeen een positieve impact op leerlingen, ongeacht het niveau van de klassen. Het gaat om het eerste onderzoek dat zich focust op de impact van WBE binnen de scholen. Hoewel het moeilijk blijft om de impact exact te meten, blijkt dit een degelijke studie te zijn die als basis fungeert voor verder onderzoek.  

 

Meer weten over wereldburgerschapseducatie? Lees dan Wereldburgerschapseducatie: meer dan Dikketruiendag

Wereldburgerschap
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 2 /4 Wereldburgerschaps­educatie: meer dan Dikketruiendag