Wonderbomen op de kale heuvels van Zuid-Ecuador

Dirk Peeters
15 februari 2018
In Paltas, een streek in Zuid-Ecuador, lijden boeren en burgers onder het groeiend watertekort. De klimaatverandering speelt een rol, maar de grootste oorzaak is mensenwerk. De omliggende bergen werden kaal gekapt. De Belgische organisatie BOS+ werkt er samen met lokale organisaties aan een oplossing: bomen planten.

Het regenwater stroomt de kale hellingen af en dringt niet meer in de grond. Bronnen vallen droog, er is een tekort aan irrigatiewater, oogsten mislukken, mensen trekken naar de stad. Maar ook de stad is afhankelijk van waterwinningsgebieden in de omgeving en almaar vaker vallen de kranen droog.

Het voordeel van zo'n crisissituatie is dat de mensen beseffen dat een grondige aanpak nodig is. Onder impuls van Naturaleza y Cultura International - een partner van BOS+ - werd een globaal plan uitgewerkt. Samen met de gemeente, de bedrijven en de scholen worden bewustmakingsacties gevoerd, waterbekkens aangelegd in de bergen en wordt een herbebossingscampagne gevoerd.

Het ‘geheime wapen’ van de campagne? De Caesalpinia spinosa, beter bekend als de tara.

Deze boom uit de Peruviaanse Andes kan op arme en droge grond groeien, omdat hij weinig water verdampt en stikstof uit de lucht als meststof (nitraat) in de bodem vastlegt. Maar er is meer.

De peulen en zaden van de tara zijn tegenwoordig 'hot'. Ze vinden steeds meer afzet in de voedingsindustrie, de geneesmiddelenindustrie, de cosmetica én ze bieden een ecologisch alternatief in de lederindustrie.

Deze boom uit de Peruviaanse Andes kan op arme en droge grond groeien, omdat hij weinig water verdampt en stikstof uit de lucht als meststof (nitraat) in de bodem vastlegt. Maar er is meer.

Pittige peulen

Uit de peulen haalt men de looistof tannine als ecologisch alternatief voor het schadelijke chroom, dat veel gebruikt wordt bij het soepel maken van leder. Ook de farmaceutische en de verfindustrie gebruiken deze tannines.

 

Gezochte zaden

De zaden zijn eetbaar en zeer gewild voor de productie van een gom die dient als verdikkingsmiddel of stabilisator in de voedingsindustrie. Taragom (E417) is sinds 1995 internationaal erkend als additief en vind je onder andere in roomijs, chocomousse en gelatine. Sinds kort wordt de gom ook gebruikt als vervanger van vetten waardoor de interesse nog meer is gegroeid. Een bekend cosmeticabedrijf wint uit de taragom bovendien galactosiden. Die reactiveren de jeugdigheid van de huid.

 

Participatieve aanpak is de sleutel

Een cruciaal element in het proces om de streek anders vorm te geven, zijn de ecoclubs. Dat zijn groepen jongeren van de lokale scholen die de bevolking bewust maken van het belang van het milieu, natuurbehoud, afvalvermindering en zuinig waterverbruik.

Voor de herbebossing is hun inbreng cruciaal. Ze nemen de zorg voor de aanplantingen op zich. Elk jaar willen ze minstens 20.000 nieuwe boompjes aanplanten met een systeem van peter- en meterschap. Elk lid engageert zich om 20 boompjes te verzorgen. Dat betekent de boompjes vrijhouden van onkruid en ze in de droge maanden minstens twee keer water geven. Dat is geen kleine klus want ze moeten telkens de berg opklimmen.

Vrouw verzorgt jonge boompjes
© Naturaleza y Cultura Internacional

Pisaca-reservaat

De inspanningen worden gecentreerd rond het Pisaca-reservaat, vlakbij de stad Catacocha en de naburige dorpen, die behoren tot het stroomgebied San Pedro Mártir. Sinds de start van het project breidde het reservaat uit van ongeveer 450 tot meer dan 600 hectare die worden beheerd ten voordele van de ecosystemen en de lokale bevolking. Naast herbebossen wordt er ook veel geïnvesteerd in het herstellen van antieke systemen van wateropvang via lagunes, dijken en kanalen.

Meer dan 200 families plukken rechtstreeks de vruchten van dit project. Naast een heleboel anderen die indirect afhankelijk zijn van een goede drinkwatervoorziening in het stroomgebied San Pedro Mártir.

Meer weten: www.bosplus.be/paltas

BOS+ werkt aan duurzaam bosbeheer, -behoud en -herstel in het Zuiden, samen met lokale partnerorganisaties. BOS+ meent immers dat natuurlijke rijkdommen in eerste instantie aan de lokale bevolking toebehoren, zij moeten hiervan optimaal en duurzaam kunnen genieten. Daarom zet de organisatie acties op met bijzondere aandacht voor mensen, bos én klimaat.

Bomen en bossen met een waaier aan toepassingen

Een aantal boomsoorten (zogenaamde ‘multipurpose trees’) bieden heel wat toepassingen. Dat kan gaan van economisch waardevolle producten als vruchten,  gommen of brandhout, het aanrijken van stikstof in de bodem, eetbare bladeren voor mens en vee tot windscherm.

Ook bossen vervullen vele functies, ecosysteemdiensten genoemd. Bomen en struiken verhogen de biodiversiteit van een gebied, maar kunnen ook erosie tegengaan, klimaatverandering milderen, de lucht zuiveren, enzovoort.

In haar interventies streeft BOS+ daarom naar een triple win: ecologisch, sociaal én economisch.

Ecuador Bomen Herbebossing
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 5 /5 Berlare werkt aan toegang tot drinkbaar water in Ecuador