Zes feiten over de 65,5 miljoen vluchtelingen vandaag

World's Best News
07 augustus 2017
In haar jaarlijks rapport ‘Global Trends’ meldt UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, dat er in 2016 65,6 miljoen vluchtelingen waren. Nog nooit waren zoveel mensen op de vlucht als gevolg van vervolging, conflicten, geweld of schending van mensenrechten. In vergelijking met 1997 betekent dat een verdubbeling. Maar wie zijn die vluchtelingen, waar verblijven ze? World’s Best News zet de puntjes op de i.

Een wereld in brand?

Media wereldwijd brengen het nieuws prominent. De meesten kopiëren de eerste alinea’s van een persbericht van de UNHCR en berichtten dat vorig jaar weer 300.000 méér mensen werden verdreven van huis en haard dan in 2015. De foto’s en filmpjes bij de nieuwsberichten tonen boten met vluchtelingen op de Middellandse Zee of mensen in deplorabele omstandigheden in geïmproviseerde kampen. Zij bevestigen ons beeld dat de wereld in brand staat en dat alle vluchtelingen er beroerd aan toe zijn. Wie niet beter weet, kan niet anders dan constateren dat op dit moment 65,6 miljoen mensen over de wereld zwerven.

Een tsunami aan vluchtelingen?

World’s Best News vindt het belangrijk om de ontwikkelingen rond vluchtelingen in perspectief te zetten. Wij willen de vele doemscenario’s rond vluchtelingen – ‘asieltsunami’, ‘overspoeld door vluchtelingen’, ‘de wereld staat in brand’- ontrafelen. Dat doen we niet om de ellende van vluchtelingen te bagatelliseren. Dat doen we, omdat we denken dat de mensen bij ons onvolledig worden geïnformeerd. Op basis van informatie uit het UNHCR-rapport zetten we zes feiten over het vluchtelingenvraagstuk voor je op een rijtje:

Vluchtelingen cijfers

 

1. Zwerven er wel 65,6 miljoen berooide vluchtelingen over onze wereldbol?

Van de 65,6 miljoen vluchtelingen wereldwijd wonen er 40,3 miljoen nog steeds in hun eigen land, al is dat noodgedwongen niet meer in hun eigen huis, dorp of stad. Zij zijn ‘intern ontheemd’. Denk bijvoorbeeld aan Syriërs uit Aleppo die nu in Damascus wonen, of aan de meer dan zeven miljoen Colombianen die in dertig jaar burgeroorlog en zware criminaliteit naar minder gevaarlijke delen van hun land verhuisden.

Van de overige vluchtelingen leven 22,5 miljoen mensen in een ander land dan waar ze geboren werden. Dat zijn bijvoorbeeld 1,4 miljoen Afghanen die eind jaren zeventig de grens over staken naar Pakistan of de bijna half miljoen Eritreeërs waarvan 170.000 toevlucht vonden in Ethiopië en Soedan. Ten slotte zijn er 2,8 miljoen asielzoekers die in een ander land wachten op een officiële vluchtelingenstatus, waaronder bijna 600.000 in Duitsland, 500.000 in de Verenigde Staten en 10.000 in Nederland.
 

2. De meeste vluchtelingen zitten dus niet in Europa?

Absoluut niet. Wanneer je een top tien maakt van landen die de meeste vluchtelingen opvangen, vind je maar één Europees land en dat is Duitsland. Het land dat de meeste vluchtelingen opneemt, is Turkije, met 2,9 miljoen mensen. De druk is overigens het hoogst in Libanon. Eén op de zes mensen in Libanon is vluchteling. In België is dat één op de 361 mensen, in 2015

3. Hoe wonen de meeste vluchtelingen? Op straat? In vluchtelingenkampen?

63 procent van alle vluchtelingen woont in een normale woning. Denk aan een gezin uit Joegoslavië dat begin jaren negentig naar West-Europa kwam, of aan een Palestijnse familie in Caïro of Amman die in 1948 wegvluchtte uit Israël. 29 procent van de vluchtelingen leeft in door vluchtelingenorganisaties opgezette en geleide kampen, waaronder veel Syriërs in buurland Jordanië. Vier procent van alle vluchtelingen leeft in een of andere vorm van tijdelijke opvang, waaronder asielzoekerscentra in België. Nog eens vier procent moet overleven in zelfgebouwde onderkomens als hutten of tenten. Hun situatie is het meest zorgwekkend.

Nog eens vier procent moet overleven in zelfgebouwde onderkomens als hutten of tenten. Hun situatie is het meest zorgwekkend.

Twee kinderen aan het spelen op een vluchtelingenkamp.
© Mustafa Khayat

4. Hoe is het mogelijk dat vandaag 65,6 miljoen mensen op de vlucht zijn, terwijl dat er in 1997 nog 33,9 miljoen waren? Is de wereld er zoveel slechter op geworden?

Nee, de wereld is er niet gevaarlijker op geworden. Vandaag is het aantal oorlogsdoden én het aantal grote conflicten zelfs kleiner dan in 1997, hoewel toen maar de helft van het aantal mensen op de vlucht was. Het overgrote deel van slachtoffers en vluchtelingen komt vandaag uit drie landen: Syrië, Irak en Afghanistan.

Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn oorlog en geweld alsmaar afgenomen. In het jaar waarin we voor het eerst het aantal vluchtelingen gingen meten, 1951, stierven bijvoorbeeld nog 22 op de 100.000 mensen wereldwijd door oorlogsgeweld. In 2016 waren dat er 2,1 op de 100.000 mensen. Toch waren er in 1951 nog maar twee miljoen vluchtelingen en zijn het er vandaag dus meer dan 65 miljoen.
 

5. Hoe kan het dan dat er zoveel vluchtelingen zijn wanneer de wereld alsmaar veiliger wordt?

Eén van de redenen is dat mensen vandaag de káns hebben om te vluchten. Wie vreest voor geweld pakt al snel het vliegtuig, de trein of de auto. Vroeger was dat een stuk lastiger. Toen moest je lopen of met de ossenkar.

Dankzij sociale media weten mensen ook eerder wat hen te wachten staat en waar ze heen kunnen. Ze kunnen al vluchten voordat het geweld in hun woonplaats arriveert. Zo werd in oktober 2014 fel gevochten om de Syrische stad Kobani. Bijna tachtig procent van de stad werd verwoest. Tussen de 35 en 59 burgers kwamen om. Dat aantal was relatief laag omdat vrijwel alle 400.000 inwoners van Kobani al waren vertrokken.

 

Vandaag hebben mensen de káns hebben om te vluchten. Wie vreest voor geweld pakt al snel het vliegtuig, de trein of de auto. Vroeger was dat een stuk lastiger. Toen moest je lopen of met de ossenkar.

Een heel andere reden is dat er veel minder vluchtelingen van de lijst afgaan dan erop komen. Denk aan Burundezen die in 1973 vluchtten naar buurland Tanzania, of aan Vietnamezen die in 1997 de grens overstaken naar China. Ook al wonen ze nu al 44 of twintig jaar aan de andere kant van de grens, officieel zijn het nog steeds vluchtelingen. Dat geldt ook voor bijna twee miljoen Afghanen die veertig jaar geleden vluchtten naar Pakistan en Iran.

De grootste groep ‘langdurige vluchtelingen’ zijn de 5,3 miljoen Palestijnen die in 1948 wegvluchtten uit Israël. Van de oorspronkelijke Palestijnse vluchtelingen zijn vandaag nog 40.000 mensen in leven. Niet meer dan 0,7 procent van deze vluchtelingen is dus zélf gevlucht. Meer dan 99 procent van deze groep bestaat uit hun kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Van de 22,5 miljoen vluchtelingen die vandaag in een ander land wonen, behoren bijna 17 miljoen mensen tot deze categorie van ‘langdurige vluchtelingen’.

6. Wordt er voor vluchtelingen gezorgd?

Niet iedere vluchteling heeft zorg nodig. Een uit Afghanistan gevluchte restauranthouder in Utrecht of een uit Syrië afkomstige tandarts in Turkije kan prima voor zichzelf opkomen. Dat is anders voor de meer dan 100.000 Syrische vluchtelingen in een kamp als Al Za’atari in Jordanië. Vrijwel al de vluchtelingen in dit kamp staan onder bescherming van de UNHCR. De VN-vluchtelingenorganisatie zorgt niet alleen voor onderdak, voedsel en medische zorg, maar ook voor ook advies over de asielprocedures.

De kwaliteit van zorg verschilt echter van kamp tot kamp. Terwijl vluchtelingen in Al Za’atari beschikken over snel internet, psychologische ondersteuning en supermarkten waarin ze kunnen betalen per iris-scan, is de situatie van vluchtelingen uit Rwanda en Burundi in het Malawiaanse kamp Dzaleka ronduit beroerd. Het goede nieuws is echter dat de UNHCR steeds meer vluchtelingen bescherming kan bieden. Van de 40,8 miljoen ‘intern ontheemden’ kunnen inmiddels 36,6 miljoen mensen op steun rekenen van de VN-organisatie. Tien jaar geleden, in 2006, was dat nog maar een kwart van alle ontheemden.

Vluchtelingen
Terug Mens
Imprimer
Over hetzelfde thema - Artikel 33 /45 Voedselonzekerheid belangrijke reden voor internationale migratie