Zuiders ongemak

Mia Van Aken
01 oktober 2013

Sanitaire voorzieningen zijn belangrijker dan onafhankelijkheid. 

Gandhi
Sanitatie blijft een grote uitdaging. We schetsen hier enkele aspecten van de strijd voor een wereld met meer hygiëne.

De toegang tot drinkwater is weliswaar aanzienlijk verbeterd, maar op het gebied van de toegang tot sanitaire voorzieningen is nog een grote inhaalbeweging nodig. 2,6 miljard mensen zullen in 2015 nog steeds geen toegang tot betere sanitaire voorzieningen hebben. Dit Millenniumdoel wordt dus niet verwezenlijkt. Nog steeds zijn 1,2 miljard mensen verplicht hun behoeften buiten te doen, met alle ziekterisico’s vandien. Jaarlijks zijn 2 miljoen overlijdens te wijten aan een gebrek aan hygiëne en degelijke sanitaire voorzieningen. 

 

Latrines, een ontwikkelingsinstrument

Latrines – vaak niet meer dan een opening boven een afgedekte put met een bepaalde diepte – zijn de meest voorkomende sanitaire basisuitrusting in de wereld. In vergelijking met een toilet zijn latrines technisch minder geavanceerd.  Een latrine heeft tot doel de gezondheid van de gebruikers veilig te stellen doordat de ontlasting wordt opgeslagen of afgevoerd en het milieu te beschermen.

Latrines zijn al redelijk lang in gebruik, maar laat ons niet vergeten dat zelfs de grote koninklijke verblijven er tot de 18e eeuw niet mee waren uitgerust.

 

Waardigheid

Een latrine heeft ook nog andere voordelen voor de gebruiker en deze wegen vaak door bij de beslissing om een latrine te kopen of het bestaande systeem te verbeteren, meer nog dan gezondheidsredenen. Een latrine laat een zekere privacy toe, wat meer bepaald voor vrouwen van essentieel belang is. In bepaalde culturen moeten zij immers uit het zicht blijven wanneer zij hun behoeften doen. Zich buiten ontlasten wordt ook gezien als teken van een inferieure status, van armoede. Wie een latrine heeft, kan een zekere waardigheid behouden of herwinnen. Een latrine is ook een cultuurelement. Het gebrek aan een latrine is een bron van schaamte voor wie bezoekers ontvangt, een latrine bezitten is een bron van prestige. Een “verbeterde” latrine of een toilet kan ook een bepaalde sociale status verlenen.

In de ontwikkelingslanden worden meestal droge latrines geïnstalleerd, omdat ze weinig kosten en omdat in tal van regio’s het water zeer schaars is. Soms is er niet eens 20 l/dag/persoon beschikbaar, terwijl voor het doorspoelen van een toilet al zeker een tiental liters nodig zijn. 

In de tekstkaders worden twee voorbeelden van projecten beschreven waar latrines en de lessen die op het gebied van hygiëne werden getrokken, hebben bijgedragen tot een beter leven voor kinderen en volwassenen.

Duurzame toiletten in de Marokkaanse scholen

 

Een kleine school in Tamegroute, aan de grens met de Drâavallei. Kinderen zingen in het Frans : ‘We moeten aan het milieu werken, want dat is goed voor onze gezondheid, ons milieu is ons leven …’. Hun zang komt wat stijf over en ingestudeerd, maar het engagement van deze kinderen is oprecht en vrijwillig.

Om het milieu en de levenskwaliteit in de scholen te verbeteren, en meer bepaald in de meisjesscholen, ontwikkelde het Marokkaans staatssecretariaat dat bevoegd is voor water en milieu, samen met de Belgische Ontwikkelingssamenwerking een programma waarin de beginselen van duurzame ontwikkeling in de plattelandsscholen worden gepromoot.

De toegang tot toiletten in scholen is een onderdeel van dit programma en in de ecologische school van Tamegroute werd een toiletafdeling ingericht die op hergebruikt water werkt.

De school die ook een druppelirrigatiesysteem heeft geïnstalleerd voor de groenten en planten, organiseert in de andere scholen van de regio milieuworkshops en andere sensibiliseringsprojecten, onder andere over het opvangen en het rationeel gebruik van water.

Deze acties zijn nuttig als pedagogisch instrument en voor het verzamelen van gegevens om dezelfde beginselen in ongeveer 300 andere Marokkaanse scholen ingang te doen vinden.

De milieuprojecten in het onderwijs kunnen een multiplicatoreffect hebben en zo een invloed hebben op alle betrokkenen – kinderen, leerkrachten en ouders– want milieueducatie is belangrijk om te bereiken dat iedereen milieubewuster omspringt met water en een milieuvriendelijker gedrag aan de dag legt.

* Sanitaire voorzieningen dragen ertoe bij dat kinderen naar school gaan, vooral meisjes. De toegang tot latrines heeft een positieve invloed op het aantal kinderen dat school loopt: als er gescheiden sanitaire installaties beschikbaar zijn, neemt het aantal inschrijvingen van meisjes toe (dixit WHO).

De WHO zegt het volgende…

 

« Het gebrek aan sanitaire voorzieningen verplicht de mensen om hun behoeften buiten te doen, in de rivier of in de buurt van plaatsen waar kinderen spelen of voedsel wordt bereid. Hierdoor is het risico groot dat ziektes worden overgedragen. In India komt per minuut 1,1 miljoen liter vervuild water in de Ganges terecht. . Dit cijfer is alarmerend, temeer daar een gram ontlasting 10 miljoen virussen, 1 miljoen bacteriën, 1000 parasieten en 100 eitjes van nematoden  kan bevatten. »

« Diarree, cholera, dysenterie, tyfus en hepatitis A zijn een voor een ziektes die kunnen worden overgedragen via water dat met menselijke ontlasting is vervuild. In Afrika sterven gemiddeld 115 personen per uur aan ziektes die te wijten zijn aan slechte sanitaire voorzieningen, een gebrek aan hygiëne en verontreinigd water. »

« In de Millenniumdoelen werd een dekking met sanitaire voorzieningen van 75% wereldwijd tegen 2015 vooropgesteld. De kostprijs per jaar om dit te kunnen verwezenlijken, wordt op 14 miljard dollar geraamd. Er wordt ervan uitgegaan dat dit niet enkel zal bijdragen tot een betere sanitaire hygiëne, maar ook het aantal diarreegevallen met 391 miljoen per jaar zal doen verminderen. »

www.who.int

Doe als de nette kat, niet als de vuile hond!

 

In Ethiopië doen 36 miljoen mensen (40% van de bevolking) hun behoefte in een open omgeving. Ook in de zones van het programma van Caritas International rondom Adigrat is ‘open defecation’ schering en inslag. Daarom worden gemeenschappen gestimuleerd om latrines te bouwen en krijgen ze lessen in hygiëne. Maar vooral via scholen kan de bevolking gemakkelijk meer hygiëne bijgebracht worden. Want wat de kinderen leren, dragen ze ook over aan de ouders.

Aan de kinderen wordt speels uitgelegd hoe uitwerpselen ziekteverwekkende organismen kunnen overdragen aan water en voedsel, namelijk via de handen, vliegen en overstromingen. Daarom moeten ze het nette voorbeeld van de kat volgen! En is het nodig de handen te wassen met zeep.

Maar om handen te wassen is water nodig. Dat kan door tanken van 10.000l te plaatsen die regenwater opvangen. Door chloor toe te dienen wordt het water drinkbaar. Maar deze methode is niet ‘waterdicht’. Daarom doet het programma extra onderzoek naar chemische behandeling van regenwater.

Waar mogelijk wordt een waterpomp geïnstalleerd die grondwater optrekt. Voor de kleinere kinderen is het pompen echter te zwaar. Een pomp op elektriciteit kan soelaas bieden, maar vergt wel extra middelen.

En natuurlijk worden ook latrines voorzien en kraantjes waar de kinderen hun handen kunnen wassen. Liefst zijn er aparte blokken voor jongens en meisjes, op enige afstand van elkaar. Meisjes voelen zich immers niet op hun gemak in een gemeenschappelijk blok. Dat kan zelfs een reden zijn om de school op te geven. Maar niet alle scholen hebben geld voor twee aparte blokken.

De betere hygiëne heeft hoe dan ook een grote impact op de schoolresultaten van de kinderen. Ze zijn niet alleen veel minder ziek, ze verliezen ook minder tijd omdat ze geen water meer moeten halen.

Chris Simoens
 

doe als de kat

 

Sanitaire voorzieningen
Terug naar dossier
Imprimer
In dezelfde categorie - Artikel 27 /30 Vrouwen moeten zichzelf waarderen